.. धुमिलता

बाहिर कतै घर बन्दैछ । अब शहरमा बन्नको लागि घर मात्र त छ । घर भित्र सायद घर बाकी छ वा छैन कसैलाई थाहा छैन । मानिस मानिस जस्ता छैनन् । फूलहरुको बास्ना अब सहरमा चाहेर पनि भेटिँदैन । भएका नदीहरु नदी होइन नाला जस्ता लाग्छन् । केही हुनेको अंहम पर बाट देखिन्छ । संजाल र्छिनुस् हुनेले नहुनेलाई भन्छ तँ जस्तो होइन भाइ म । नहुने चुप लाग्छ । अब त कागहरु पनि देखिन छोडेका छन् । चराहरुमा केबल परेवा र भगेरा भेटिन्छन् । 

शरद ऋतु शहर छिरेको छ । बजार छिर्नुस् सयको माल दशमा पनि भेटिन सक्नेछ । तर सहर भित्र छ त, यीनै चिज छ । गत महिना साथी गैइन । गएपछि मात्र थाहा भयो उनलाई नभेटेको त दश बर्ष भएछ । गएपछि पछुतो लाग्यो । सायद सम्झने सबैले गएपछि नै हो । हुदा छ भन्ने  हुँने रहेछ गएपछि लाग्दो रहेछ नहुनुको खालिपन । गत हप्ता त्यही गुनासोलाई जम्मा गर्दै हामी भेट्यौ । 

हिजो मात्र त हो कसैलाई मैले भने तिमी आएनौ । केही समयको लागि भएनी आएको भए हुने । त्यो केही थिएन आत्मियता थियो । अब सहरमा आत्मियता पनि दूलर्भ भैसक्यो । उसले भन्यो अब तेरो बिहेको दिन भेटौला । मैले उसलाई म बिहे गर्दैछु भनेकी पनि थिइन । आफ्नो बिहेको दसौ दिनमा उसले फोन गरेर मेरो लागि चिना मागेको थियो । त्यो अनौठो थियो । कुनै समय मायाझै लागेर उसलाई मैले बिहे गर्छस् त मसँग भनेकी पनि थिएँ । उसले मलाई म उसको टाइपको नभएको बताएकोे थियो । र आफ्नो बिहेको दसौ दिनमा अनायास मेरो फोनमा उसले मेरो लागि अरु खोजेको थियो । त्यो सबै अनौठो थियो । जे थियो सुन्दर थिएन । करिब एक सवा बर्षपछि मैले त्यसरी नै पहिलेझै किन आइनस् भनेर सोधेकी थिएँ । बदलामा उसले बर्षौ देखी समाजले लगाएको कुनै रंगको अर्को निख्खर भर्सन मलाई लगाइदिएको थियो । मेरो लागि बिहे भन्ने शब्द कुनै ट्रिगर ओड जस्तै हो । मलाई डोलिमा रातो रंगमा सजिएर हिडेकाहरु कोही खुसी र सुन्दर लाग्दैनन् । बिहेमा बज्ने बाजाले मेरो मुटुको चाल सधैँ बढ्छ । सुन्नेको लागि यो अचम्म लाग्ला तर मेरो भर्सनको सत्य यही हो ।

समाजका कसैका लागि पनि सजिलो पक्कै छैन झन् त्यसका लागि जो समाजको मानकभित्र पर्न सक्दैन । जो जीवनको हरेक तहमा अन्यको भुमिकामा रह्यो उसको लागि जीवन अझ फरक हो । जसलाई अरु कसैले सजिलै आएर त किन यस्तो भैनस भनेर भन्दिन सक्छ । प्रतिउत्तरमा उसले केही नभन्न पनि सक्नेछ । सायद मेरा लागि यी सबै सबै चिजहरु म जे भए त्यसका सुस्म स्वरुपहरु हुन् ।

जन्मदा सानु हुनु । हुर्कदै गर्दा यो त कस्ति भै भदिदिनु । बढ्दै गर्दा तँ कसैको लायक छैनस् भनेर समाजले सुनाउनु । हरेक दिन स–साना चिजहरुले टिर्गर हुनु । लेख्न खोज्दा म जे लेख्न चाहन्छु त्यो लेख्न सक्दिन । सायद अफ्ठ्यारा कथाहरु हामी लेख्न मात्र खोज्छौ तर कहिल्यै लेख्न सक्दैनौ । म जे होइन त्यो लेख्न सक्दिन । जे हुँ त्यो पनि लेख्न सक्दिन । आज जे महशुस गरेँ त्यो लेख्न चाहन्थे तर मलाइृ थाहा छ म अरुलाई म जे महशुस गर्छु त्यो बुझाउँन सक्दिन । सायद मेरो भर्षनको कथा म मात्र लेख्न सक्छु ।

जसको बाल्यकाल सजिलो थिएन उसको यूवाअवस्था पनि सजिलो पक्कै हुँदैन । मिल्ने भए म मेरो बाल्यकाल मेटाइदिने थिएँ । मेरो किशोरअवस्था फेरी बाच्ने थिएँ तर मलाई थाहा छ त्यो सम्भव छैन । आज पनि अरुझै नहुनुले मलाई यदाकदा दुखी बनाउँछ । मानिसलाई लाग्छ जे उनीहरुको भागमा पर्यो त्यो मात्र सत्य हो । तर कतिपय सत्यहरु ब्यक्तिगत हुन्छ । तिम्रो सत्य मेरो भ्रम पनि हुन सक्छ । कुनै दिन तँ मेरो टाइपको होइनस् भनेको मानिसले किन अरु कसैको जीवनबारे त्यती धेरै चासो गर्नु । म चाहेर पनि उसलाई माफि दिन सक्दिन । सायद आफैँलाई पनि ।

धेरैले सधैँ भन्छन् त किन अध्यारो लेख्छेस् । जसले जीवनमा अध्यारोबाट मात्र उठेको छ उसको संसारको आधि भाग अध्यारो नै हुन्छ । म शब्दमा पनि दोहोरिन्छु । किनकी ट्रमाहरु सधैँ त्यस्तै त्यस्तै स्वरुपमा दोहोरीन्छन् ।  सायद अध्यारोबाट उज्यालोको खोजोमा छु । हुनसक्छ जीवनमा म झै अरु पनि अलमलिएका छन् । वा त्यही धुमिलाभित्र केही उज्यालो खोजिरहेछन् । कहिलेकाही अनुभुतिहरुले बिरोल्छ । मलाई राम्रोस्ाँग थाहा छ मैले जे महशुस गरेँ त्यो सत्य होइन । तथापी हरेक पटक म त्यही नै अनुभूत गर्छु । 

यो बुझ्न  सजिलो कुरा होइन र म बुझाउँन पनि चाहन्न । मलाई लाग्छ म जे हुँ त्यो भन्दा पर उठ्न सकुँ र अरुलाई भन्न सकुँ अरुझै नहुनु आफू नहुनु होइन ।

.... एक मुस्लो बादल

झ्यालबाट आकाश हेर्छु । छ त केबल बादल । तर बादलमात्र कहाँ छ र त्यहा, त्यहाँ त आकृतिहरु छन् । कुनै कलाकारले कोरेका छाँया र प्रतिछाँयाझै,  रेखाहरु कतै गुजुल्टिएका छन् । कतै फिजारिएका छन् । र कतै कलाकारको आफ्नै मनझै,  अमिलो भएर एउटा सानो डल्लो भएर बसेका छन् । कहिलेकाही त लाग्छ यो आकाश पनि, यो बादल पनि तिमी नै पो हौ कि ।  

हिजो दिनभर सहर डुलेँ । सायद तिम्रो जस्तै कुनै कथाको खोजीमा । थाहा छ आजकल कथा खोज्दा पनि सहरमा कथा भेटिँदैन । मान्छेहरु बाधिएका छन् । बाधिएका मान्छेले कहाँ कथा भन्न सक्छन् र । दिनभर सहर डुलेर पनि बिना कुनै कथानक म घर फर्के । र आफैँलाई फेरी अर्कोपटक जसरी बिहान निस्किनुअघि हेरेकी थिएँ त्यसरीनै ऐनामा हेरेँ । लाग्यो सहरको सुनसान बािधएको चित्रभित्र मेरो चित्र पनि रहनेछ । सहर हुनु र कथा हुनु फरक हो । तर बिना कथाको सहर के सहर । बिना कथाको मानिस के मानिस । 

म फेरी बादल हेर्छुृ । बादलभित्र अझै धेरै चित्रहरु छन् जो कथा बन्न सक्छन् । चित्र त सहर भित्र पनि छन् । थाहा छ, आज बिहानै मेरो झ्याल छेउ एक जोर परेवाहरु आए । परेवाको जोडिले केही भनेझै गरेँ अनि फर्के । परेवाहरुले मानिसलाई केही भन्न खोज्नु तर मानिसले मानिसलाई नै केही भन्न नखोज्नु अचम्म होइन । तर थाहा छैन, आजकल मानिसहरु मानिस देखेर खै किन हो लुक्न खोज्छन् । हो सहरमा कथा खोज्न निस्किए पनि म मानिस भेट्छु तर कथा भेट्दिन । हो आजपनि कुनै मूर्दाघरमा पुगेझै दिनभर सहर डुले पनि मैले मानिसभित्रको मौनता र निस्सारता बाहेक केही बाकेर आएकी छैन । 

हिजो सपनामा तिमी आयौ । कुनै बादलझै । एक्कासी । अचानक । म सपनामै अर्को पटक खुसी भएँ । तर खै किन सपनामा तिमी झुल्किनु र म कथाको खोजीमा सहर डुल्नु उस्तै उस्तै भयो । तिमी सपनामा त आयौ तर केही नभनी फक्यौ । थाहा छैन आजकल किन सबै मानिस जब म छेउँ आइपुग्छन् केही नभनी झर्कन्छन् ।

प्रिय डायरी, यो हिजोको दैनिकी थियो । सायद आजको दैनिकी पनि यस्तै हुनेछ । तिमीलाई लाग्ला हरेक दिन म किन डायरी पल्टाउँछु र केही नलेखी फर्कन्छु । सायद यो सहरको चित्र मेरो चित्र हो । मसँग अब तिमीलाई हरेक दिन सुनाउँनका लागि कथाहरु बाकी छैनन् । जसरी उ सपनामा नबोली फर्कयो यो सायद हामी सबैले बोल्ने साझा कथा हो । हामी शब्द बिहिन भएका छौ । मैले हरेक दिन तिम्रा पानाहरुमा भर्ने कथाका लम्बाइहरु प्नि छोटिँदै गएका छन् । सायद अब कथा लेख्ने पालो बादलको हो । हुनसक्छ परेवाका जोडिहरुको हो ।

डायरी पल्टाउनु पनि अब कुनै कामझै बनेको छ । मलाई लाग्छ तिमीलाई मनपर्ने चिज काममा रुपान्तरण हुनु राम्रो होइन । यसले कुनै अर्थ पनि राख्दैन । तथापी मन शून्य छ । म सहरभित्र केही चलेको भेट्दिन । थाहा छैन कुनै दिन आशुहरु जमेर ठिक्का बन्ने छन् वा छैनन् । मानिस नबोल्नु उसले बोल्न छाडिदिनु मात्र होइन मानिस मानिस नरहनु पनि हो । हुनसक्छ अब कसैले बसन्तपुरलाई कुनै क्यानभाषमा पोख्यो भने पनि त्यहाँका परेवाहरु एड्न छोड्नेछन् । म निराश कथाहरु बोकेर सधैँ डायरी भर्न चाहन्न । सायद त्यसैले उ सपनामा आएर पनि केही नभनी फर्कन्छ ।

यो एक अमूक डायरीको शब्द चित्र हो । यो कुनै सहरको चित्र पनि हो । यो तिम्रो र मेरो चित्र पनि हो । हिजो रातभर तिमीलाई कुरेँ तिमी यसरी आयौ मानौ मैले काम जसरी डायरी लेखिरहेछु । अहँ मलाई मनपर्ने चिजलाई म काम भन्न सक्दिन । तिमी त कुनै मन्दिरमा छिरेझै प्रफूल्ल भएर आएको भए तिमी आएको मान्न सकिन्थ्यो । तिमी आयनौ जसरी दिनभर सहर डुलेर पनि मेरो छेउ कथाहरु आइपुगेनन् । 

प्रिय डायरी,  म तिम्रा पानाहरु भर्न मात्र मेरा कथाहरु भन्न चाहन्न । यो सहरमा म शब्दबिहिन भएकी छु । केही भन्न लागि पनि तिमी रित्तो हुनु हुँदैन । रित्तो मानिसले कथा लिएर घर फर्कन सक्दैन । हो यो सहरझै म पनि रित्तिएकी छु ।

Goodbye.....

Dear Sangita,

It is not easy to say goodbye. Goodbye to anyone close. But saying a final goodbye is more difficult. It has been ten years since I last met you. Not even once. But friends are friends. Even though we haven’t met in years, you stayed with me somewhere. This Sunday, when I heard the bad news, I thought-  how you exist within me is no longer with me. I lost your existence. It is sad. And this sadness will always remain with me.

I believe, and I hope, you are there somewhere and listening to me. We haven’t met with you for years, but there was no gathering where we didn’t remember you. In the last gathering, Upendra said something about you that still haunts me. He said that Sangita was sad and depressed, but we never tried to talk with her. I had a huge regret today. We talked about you and concluded with our regret. Maybe this goodbye is also another regret.

Dear Sangita, when I heard the bad news, I wasn’t sad because you lived a short life, but I am sad because, while you were living, you lived a sad life. Living a sad life is not easy. I don’t know how you lived and how you survived all the things. Maybe you wanted to say goodbye, so you didn’t try to live. Maybe I am contemplating all the bad things. But I always saw you sad and depressed.

Dear Sangita, I pray to the Almighty that you stay happy there. Maybe you will meet your beloved father. I wish you happiness. If death is your happiness, best wishes for the journey. Lots of love............

हुनु .......नहुनु

बिहानै उठ्नु । उही जुठा भाडा । उही नमिलेको ओछ्यान । उही घाम । उही फुलहरु र चराहरु । उही रित्तिएका चियाका कपहरु । उही हिडनुपर्ने समय । उही सडक र उस्तै मानिसहरु । उही गाडीका आवाजहरु । उस्तै कोलाहल । उस्तै सान्नाटा ।

म केही हुनु र नहुनुलाई यीनै दैनिक घिसिपिटिहरुमा दाँजेर हेर्छु । कहिलेकाही केही भएझै लाग्छ । जस्तो कि आज । कहिलेकाही केही नभएझै लाग्छ । जस्तो कि हिजो । कहिलेकाही केही भएर पनि नभएझै लाग्छ । जस्तो कि अहिले । म हरेक दिन केही हुनु र नहुनुलाई आफैँसँग दाजेर हेर्छु ।

कहिलेकाही भन्छु केही भएन । फेरी कहिलेकाही भन्छु केही नभएर पनि केही त भएको छ नि । जस्तो कि अहिले । केही नभएर पनि मेरा औलाहरु कि प्याड थिचिरहेछन् र केही लेखिरहेछन् । सायद आफैँलाई अर्काइभ गरिरहेछन् । यसलाई म केही नभएको कसरी मान्नु । बर्षौ देखी केही नहुनुलाई साक्षी राखेर म केही हुनुझै ठानेर केही लेखिरहेछु ।

प्रिय डायरी , 

यो कुनै डायरी थियो । सायद यस्तै कुनै दिनको । सायद म अब केही हुनु र नहुनुलाई निरपेक्ष भएर हेर्न थालीसकेकी छु । केही नभएर नै त हो हरेक दिन म किबोड केही भएझै बनाउँछु । मलाई केही भएझै लागेको भए म केही नभएझै लाग्ने कथाहरु लेखेर किन बस्ने थिएँ ।

हिजो कसैले भन्यो जे हुन्छ  राम्रो हुन्छ । अब त म हुनुको अस्तित्वलाई पनि अस्विकार गर्न थालिसकेकी छु । केही छ केही छैन । अब म यसरी नै निस्सार भएर आदी जीवन बिताइदिन पनि सक्नेछु । अब त लाग्छ सारमा केही छैन । सब बेअर्थ छ । बेअर्थ छ र त केही हुनु र नहुनु बिच अर्थ खोजिरहेछु ।

खानु, बस्नु हिड्नुमा अर्थ खोज्ने हो भने सबै अर्थपूर्ण नै छ । हरेक पल हरेक क्षण । तर दैनिकी सबैको हुन्छ । दैनिकीलाई कसरी  केही हुनु ठान्नु । मलाई त लाग्छ म हरेक दिन जे लेखेझै गर्छु त्यो पनि केही होइन । सायद म केही खोजिरेहछु र पाइरहेको छैन । पाएको दिन म केही नपाएझै महसुस गर्न पनि सक्नेछु । सायद यो पर्खाइ हो । केही हुनुको पर्खाइ । केही नहुनुको पर्खाइ ।

हिजो राती लाग्यो मलाई जीवन भनेकै केही नहुनु हो ठानेर मैले आफैँलाई आठ बजे नै मृत घोषणा गरिदिएँ । फेरी आज बिहान केही भएझै ठानेर यी औलाहरु केही लेखिरहेछु । के लेख्छु त्यो मलाई पनि थाहा छैन । हरेक अन्तिम वाक्य अघि म यति उत्साहित रहन्छु कि – मेरा औलाहरु अर्को कस्तो वाक्य बनाउने छ भनेर । सायद त्यसैले केही हुनु र नहुनु बिचको अर्थ खोज्न केही लेखिरहेछु । वा लेखेझै गरीरहेछु ।

सानो हुँदा ममि भन्नुहुन्थ्यो अक्षर भनेका नदि हुन् यीनले तिमीलाई पर लग्नेछन् । अब मलाई अक्षरले कतै पर पुर्याउनेछ भन्नेमा पनि आशा छैन । सायद त्यो आमाको बिम्बको यात्रा थियो । सायद मेरो पोल्टामा केही भएझै मानेर आमाले दिएको बिम्ब सायद स्वतन्त्रताको रुपमा मेरो जीवनमा भित्रियो । त्यो बाहेक अक्षरले मलाई कहि पुर्याउँछ भन्नेमा अब मलाई कुनै आशा छैन । मलाई लाग्छ मेरो भागमा केही हुनु भनेको मेरा औलाहरुले किबोड थिच्नु मात्र हो ।

प्रिय डायरी, तिमीलाई लाग्ला म निराश छु । तर होइन म यस्तै नै थिएँ छु र हुनेछु । मैले जीवनभर केही हुनु र नहुनुबिच अर्थ मात्र खोजिरहेँ । सायद म भित्र यही कोलाहल सधैँ बाच्नेछ ।

तिम्रो बारेमा

  यी कथाहरु जो म कोरेझै गर्छु त्यो तिम्रै बारेमा त थियो वा हो । कुनै बिन्दुझै । कुनै आकाशझै । कुनै शहरझै । वा भनौ कुनै गाउँझै । हुनु र नहुनुबिचको कुनै बिम्बझै हरेकपटक मैले केही कोर्छु मजस्तै वा तिमीजस्तै । आज के भयो थाहा छ, जब मैले मेरो आफ्नै आकृति कोरेँ त्यो तिमीजस्तो बन्यो । मलाई लाग्यो त्यो त तिमी नै हौ म होइन । 

आफ्नै प्रतिबिम्ब जस्तो जब म शब्दमा आफू कोर्न खोज्छु त्यो तिमीजस्तो बन्छ । यो दुखद् हो । थाहा छ, तिमीलाई भेटेर म आफूलाई गुमाउँन चाहन्न । कहिलेकाही त लाग्छ तिमीलाई भेट्नु दुर्भाग्य हो । तर फेरी कहिलेकाही लाग्छ, मैले आफैँलाई पनि त पहिलोपटक तिमीलाई भेटेपछि नै त भेटेकी हुँ । आमालेजस्तै नाङ्गो तनमा मनमा तिमीले नै त हो पहिलोपटक देखेको । जब तिमीलाई भेटेँ मैले लजाउँन छोडिदिएँ । तर पहिलोपटक तिमीलाई भेट्दा लजाउने पनि मै हुँ । 

कहिलेकाही केही भएझै लाग्छ । कहिलेकाही केही नभएझै लाग्छ । जब शब्दमा तिमीलाई कोर्न खोज्छु खै किन मेरो आफ्नै प्रतिबिम्ब बन्छ । तिमीले जब आफ्नो यात्रा गर्यो । तिमी अब तिम्रै बाटो हिड मलाई लाग्यो तिमीले हिडेको बाटो पनि त मेरै हो । कहिलेकाही लेख्छु मात्र । कहिलेकाही लेखेको पढ्छु मात्र । जब लेख्न थाल्छु म तिमीलाई सधैँझै सुन्दर नै भेट्छु ।

कहिलेकाही त लाग्छ नि कसैलाई भेटेर आफैँलाई भेट्नु सौभाग्य हो । मेरो पनि तिमी सायद र्साैभाग्य नै हौ । मिराले, राधाले सायद त्यसरीनै आफैँलाई भेटेका थिएँ । तिमी गयौ त्यो तिम्रो रोजाइ थियो । तर तिमी जानु सायद मेरो सौभाग्य बन्यो । तिमी गएपछि नै हो मैले आफैँलाई फर्केर हरेको हुँ । फूल, तारा र आकाशबारे सोचेको हुँ । तिम्रो र मेरो आकृति बनाएको र तिम्रो आकृतिमा आफैँलाई भेटेको पनि हुँ । सायद त्यो सौभाग्य नै थियो । तिमी नगएको भए सायद मैले आफैँलाई कहिल्यै फर्केर हेर्ने थिइन । बिम्ब प्रतिबिम्बमा शब्दहरु कोर्ने पनि थिइन । 

जाँदै गर्दा तिमीले बिदाइका हातहरु हल्लाएनौ । मलाई लाग्यो कुनै दिन फर्केर कुनै बतासझै आउँनेछौ । तर त्यस्तो भने । तिमीले नफर्केपछि नै त मैले तिम्रो प्रतिबिम्बहरु आफैँमा खोज्न थालेकी हुँ ।

गाली

आज दश बर्ष भएछ उसले गाली दिएर गएको । आजकै दिन । आजकै समय । आजकै महिना । आजकै बार । उसले मलाई गाली दिएको थियो । जसबाट आजसम्म म मुक्त हुन सकेको छैन । मनमनै रिस उठ्छ । भेटेँ भनेँ दुई चार थप्पड लाउँ जस्तो पनि लाग्छ । तर उ कहाँ छ थाहा छैन । उ कस्तो थियो वा छ त्यो पनि थाहा छैन । उ जहाँ भए पनि मलाई बाल मतलब । तर मतलब छ । म उसको गाली बाट मूक्त हुन सकेकीे छैन ।

खोइ कि हिजो देखी उसको गालीलाई सम्झेको सम्झेकै छु । यो प्रेम होइन । सम्झनको लागि प्रेम नै गर्न पर्छ भन्ने पनि छैन । कहिलेकाही गालीले मान्छेले मान्छेलाई सम्झन पनि सक्छ । हो उसको गालीलाई आजसम्म सम्झिरहेको छु । खोइ किन मलाई उसलाई खोज्न मन छ । जसरी पनि । जे गरेर पनि । 

दश बर्षपछि दशबर्षअघि बल्क गरेको उसलाई फेसबुकमा खोज्छु । मैले जानेजतिको कि ओड थिच्छु । अह भेट्दिन । कि उ छैन यो संसारमा । त्यो पनि सोच्छु । उ छैन भन्ने कुराले पनि मलाई खुसी दिन सक्दैन । बस् म उसलाई भेट्न चाहन्छु र उसले दिएको गालि बाट मूक्त हुन चाहन्छु ।

फेसबुकमा मात्र होइन म उसलाई इन्स्टामा पनि खोज्छु । अह भेट्दिन । कहि भेट्दिन । म चाहेजति नामले उसलाई खोज्ने प्रयास गर्छु । अह भेट्न सक्दिन । तर जसरी पनि उसलाई भेट्नु छ र उसले दिएको गालि र्फिता माग्नु छ । मलाई उसको गालि बोकेर बाच्नु छैन ।

करिब दश बर्षअघि उ मेरो साथी थियो । केही समयको लागि । त्यो पनि लाइब्रेरीमा किताब पढ्ने साथी । हामी दुबै किताब पढ्न कुनै एउटा लाइब्रेरी जान्थेउँ । म लाइब्रेरीको नाम भन्न चाहन्न । लाइब्रेरीको नामले पनि मलाई उसको सम्झना आउँछ । उसका गालीहरुको सम्झना आउँछ । हामी किताब साटासाट गरेर पढ्ने गथ्यौँ । उसको नाम अनुप थियो । सायद उ पोखराको थियो । भर्खरै पुल्चोकबाट इन्जिनेरिङ भ्याएर अमेरिका जाने सोचमा थियो । उसलाई अरु धेरै नेपालीलाईझै लाग्थ्यो यसको अंग्रेजी राम्रो छैन । उसलाई जीआरी गर्न थियो । अमेरिका जानु थियो । मलाई त्यस्तो केही थिएन । बिहान आरआर क्याम्पस पढ्थेँ । दिउसो किताब पढ्थेँ । मेरो लागि अमेरीका सपनाको देश थिएन । मेरो दिदी र दाई उता भए पनि मलाई त्यस देशले कहिल्यै तानेन । 

उ भन्थो , “था छ अनु पुल्चोकमा पढेर अमेरीका न जानु भनेको कसैको श्राप लाग्नु जस्तै हो । असफल हुनु हो असफल ।” मेरो नाम अन्नपूर्णा भए पनि उ मलाई अनु भनेर बोलाउथ्यो । त। मलाई उसका कुरा केही लाग्दैनथेँ । बस् म सुनिदिन्थेँ मात्र । 

उसलाई लाग्ने गथ्यो उसको अंग्रेजी भन्दा मेरो अंग्रेजी राम्रो छ । मलाई जिआरइ मा राम्रो नम्बर ल्याउन अमेरीका जाने उसले जसरी अंग्रेजी किताब पढ्नु पर्दैन । उ यदाकदा भन्ने गथ्यो, “ अनु, तिमी अमेरीका किन जान मन गर्दैनौ । “  तर मलाई उसको प्रश्नको पनि खासै वास्ता हुदैनथ्यो । बस् मलाई लाइब्रेरीमा गएर किताब पढ्न मन पथ्यो । अहिले मलाई कसैले सोध्यो भने मलाई उसको अनुहार पनि याद छैन । बस् यति थाहा छ – उ पोखराको हो । उसको नाम अनुप हो । उसले जिआरइ गरेर अमेरिका गएको हो । मलाई यो भन्दा बढी केही याद छैन ।

आइब्रेरीमा त्यसरी सधैँ भेट हुन्थ्यो । उ बढी मसँग बोल्न चाहन्थ्यो । तर मलाई केही लाग्दैनथ्यो । उसले मनपराउँन थालेको पनि कहिल्यै थाहा भएन मलाई । थाहा भएको भए, उसले मनपराउँछ भन्ने थाहा पाएको दिन देखिनै म उ जाने लाईब्रेरीनै जाँदैनथेँ । त्यो थाहा भएको भए आज म उसको गाली बोकेर बाचेको हुदैनथेँ । तर त्यस्तो भएन ।

उ बेला बेला मलाई फेसबुकमा के पढ्दैछौ भनेर म्यासेज पनि गर्ने गथ्र्यो । एक दिन म्यासेजमा उसले मलाई कफी खान बोलायो । मलाई लाग्यो किताब बारे कुरा गर्न होला । अरु केही होला भन्ने थाहा भएको भए सायद  म जाँदैनथेँ । 

उसले दरवारमार्गको कुनै क्याफेमा मलाई बोलाएको थियो । मलाई क्याफेको नाम पनि याद छैन । उसको अनुहार पनि याद छैन । म गएँ । त्यसरीनै जसरी  म हरेक दिन लाईब्रेरीमा जान्थे । म पुग्दा उ आइसकेको थियो । मलाई अचम्म लाग्यो अरु बेला नर्मल बिहेब गर्ने उ त्यस दिन अल्लि फरक देखिन्थ्यो । उसले मलाई उपहार भनेर दोस्तोस्वीको हवाइट नाइट उपहार पनि दियो । मलाई उसले त्यसरी उपहार दिएकोमा पनि अचम्म लाग्यो । “त्यसपछि उसले भन्यो म तिमीलाई माया गर्छु । मलाई राम्रा राम्रा चार ओटो यूनीले अफर लेटर पठाइसकेका छन् । बिहे गरौँ सँगै अमेरिका आउँ ।” त्यो कुरा मेरा लागि अचम्मको कुरा थियो । मैले त बिहेबारे र अमेरिका बारे कहिल्यै सोचेकी पनि थिइन । “यस्तो कुरा नगर मसँग, मलाई कोहीसँग गर्नुछैन बिहेसिहे ।” उसले मलाई अझ बिहेका लागि कन्भिन्स गर्न खोज्यो । तर म कन्भिन्स हुन तयार थिइन । मैले कुनै भुमिका नबाधिकन बिहेको लागि इनकार गरेँ ।”

उसलाई खोइ के लाग्यो । हुनसक्छ उसको इगो हट भयो । उसले मलाइ नराम्रो गाली दियो । उसले भन्यो –“ तिमीले यसो भनौली भन्ने मलाई कहिल्यै लागेको थिएन । मलाई यसरी टुक्रायो । म चाहन्छु तिमीले पनि मैले जस्तै भोग । मलाई लाग्छ तिमीले जीवनमा माया गर्ने मानिस कहिल्यै भेट्ने छैनौ । तिमीले जे चाहन्छेउ, त्यो सधै टाढा हुनेछ ” उ यती भनिसकेपछि फटाफट आफ्नो बाटो लाग्यो । केही समय त मलाई केही लागेन । किनकी मैले उसलाई त्यो नजरले कहिल्यै हेरेकी पनि थिइन ।

त्यस दिन पश्चात हाम्रो कहिल्यै गफ भएन । कतै बाट सुनेकी थिएँ केही महिनापछि उ अमेरीका गयो भन्ने । तर जब बर्षहरु बित्दै गए, मलाई उसले दिएको गालीको सम्झनाले छोडेन । मेले त्यसपछि कहिल्यै उसले जसरी माया गर्छु भन्ने मानिस पनि भेटिन । मेरो जीवनमा मायाको पाटो सधैँ अधुरो नै रह्यो । मैले चाहेका मानिसहरु सधैँ मबाट टाढा टाढा जाँदै गएँ । कहिलेकाही त मलाई लाग्छ मैले माटो चाहेँ भने पनि बतास आएर माटोलाई पनि उडाउँनेछ ।

मलाई आजकल लाग्छ उसले दिएको गाली मेरो जीवनमा लागेको छ । हो म उसलाई भेटेर उसले दिएको गाली फिर्ता माग्न चाहन्छु । उसलाई सम्झनुको कारण त्यो मात्र हो र त्यो मात्र पनि होइन । केही महिनापछि म आफैँ पनि उ जस्तै दश बर्षपछि अमेरीका जाँदै छु । उसलाई यसरी सोसल मिडियामा सर्च गर्नुको अर्को कारण यदि सोसल मिडियामा भेटेँ भने उता गएपछि उ सँग गाली फिर्ता माग्नु हो । मलाई लाग्छ मानिसहरु रोउन, कराउन , माफी मागुन तर गाली अह पटक्कै कसैलाई नदिउन् । 

यसरी कसैलाई तँले कहिल्यै माया गर्ने मानिस भेट्ने छैनस् भन्नु राम्रो होइन । मलाई लाग्छ कसैले कसैलाई यस्तो भन्नु नै हुन्न । अर्को साथीलाई फोन गर्छु उसलाई फेरी उसको नाम भनेर खोज्न आग्रह गर्छु । म भन्छु मलाई उसको अनुहार याद छैन तर उसले दिएको गाली याद छ । उ अचम्म पर्छ । मैले भनेको कुरा सुनेर हाँस्छ पनि । तर यो हाँस्ने कुरा हुँदैन । मलाई कसैले मैले भनेको यो कुरा सुनेर हासेको पटक्कै मन पर्दैन । 

म उसको गाली बोकेर बर्षौ बर्ष माया प्रेम बेगर बाचिरहेछु । जसले मलाई गाली दियो उसले सायद अर्को माया गर्ने मानिस भेट्यो होला । म त्यो हेर्न चाहन्छु । उसले भेट्यो कि भेटेन त्यो पनि बुझ्न चाहन्छु । 

मन बेचैन छ अझ केही महिनादेखी । म जीवनमा जे नहोस् भन्ने चाहन्थेँ मेरो जीवनमा त्यही भएको छ । उसको गालीझै  मैले जीवनमा जे चाहेँ त्यो कहिल्यै मिलेन । मलाई लाग्छ म उसले दिएको गालिको भागिदार पटक्कै हुँदै होइन । बस् म उसको गालीबाट मूक्त हुन चाहन्छु ।

डिएर इला,.......

 डिएर इला,

हिजो नै त हो तिमीलाई लेखेको । तर केही थियो जो बाकी नै थियो । मलाई लाग्छ इतिहास देखिनै हामी महिलाहरु एक्ला छौ । परिवार भएर पनि एक्ला छौ । परिवार नभएर पनि एक्ला छौ । प्रेममा भएर पनि एक्ला छौ । प्रेममा नभएर पनि एक्ला छौ । सायद तिमीलाई लाग्ला परिवार भएर पनि एक्लोझै महशुस गर्ने तिमी मात्र हौ । तर मलाई लाग्छ सबै महिलाहरु इतिहासदेखि नै एक्ला छन् र थिए । हामी त्यही एक्लोपनको निरन्तरता मात्र हो ।

मलाई कहिलेकाही लाग्छ म कसैलाई प्रेम गर्छु । तर सधैँ होइन ।  तर मैले प्रेमको प्रतिउत्तरमा प्रेम खोज्न बर्षौ अघि छोडसकेकी हुँ । मलाई लाग्छ मैले चाहेजस्तो प्रेम मैले आफूँले आफैँलाई मात्र दिन सक्छु । त्यसैले कथा लेख्छु । कथामा मेरा पात्रहरुले मैलेझै प्रेम गर्छन् तर उनीहरु पनि एक्ला छन् । सायद म झै । सायद तिमीले पनि आफ्नो लोग्ने बाट चाहेझै प्रेम भेटिनौ । सायद पुरुषहरु प्रेम गर्न जान्दैनन् । उनीहरुलाई लाग्ला एउटै ओछ्यानमा बर्षौबषै सँगै सुत्नु प्रेम हो । तर सँगै सुतेर पनि बर्षौबर्ष अपरिचित बनेर बाच्नु त्यो भन्दा अप्रेम के होला र । त्यसैले तिमीलाई लाग्यो बिना छोएर, पनि बिना देखेर पनि कसैलाई प्रेम गर्न सकिन्छ । जो सँगै सुतेको मानिसभन्दा सपनामा अझ प्रेमिल भेटिन्छ । सायद त्यसैले तिम्रो लोग्नेको सट्टा अजिजलाई रोज्यौ । संसारमा केही चिज कम भएर पनि पूर्ण नभएर पनि  रोज्न सकिन्छ । तर मलाई लाग्छ प्रेममा कसैले आधा प्रेम नभेटोस् । मलाई लाग्छ मैले पनि सधै आधा प्रेम भेटेँ । आफ्नो भनेर भन्न पनि नमिल्ने । तर सधैँ लाग्ने उ आफ्नो नै हो । त्यसपछि मलाई लाग्न थाल्यो पुरुषहरु प्रेम गर्न जन्मिएका होइनन् । केही छन् जो जान्दछन् जो थोरै छन् । उनीहरुको लागि ओछ्याननै प्रेम हो । हामीलाई सधैँ लाग्छ ओछ्यान मात्र कसरी प्रेम हुन सक्छ । डिएर इला, म कामना गर्छु तिम्रो जीवनमा आधा प्रेम अब नभेटियोस् ।

जीवन दुख हो । यहाँ अप्राप्ती छ । पिडा  छ । जे छ आधा आधा छ । तर प्रेममा आधा प्रेम भेट्नु दुखद् हो । मलाई लाग्दैन तिम्रो भागमा आधा प्रेम मात्र छ । यो पर देशबाट तिम्रा लागि सुभेच्छ्या पढाउनेको चाहना हो । एक्लोपनलाई महशुस गर्नु, अप्रेमलाई महशुस गर्नु आफूजस्तो अर्को मानिसले त्यो नभोगोस् भन्ने पनि हो । आफूले आफैँलाई प्रेम गर्न सिकाउँ । आधा प्रेम गर्ने पुरुषबाट टाढा हौ । जो म आफैँ सकिरहेको छैन ।

डिएर इला, यीनै दुर्भाग्यहरु शब्द बनेर आउँछन् । सबै मैले चाहेझै पाएको भए सायद म कहिल्यै लेख्ने थिइन । अप्राप्ति र अप्रेमले मलाई शब्दहरु दियो । सायद केही सुन्दर चिजहरु अप्ठ्यारा बाटा बनेर आउँछन् । मेरा लागि शब्द त्यही बाटो हो । तिमीझै म पनि एक्लो छु । तिम्रो जीवनमाझै कोही अजिज मेरो जीवनमा पनि आइदियोस् भन्ने नलाग्ने होइन । तर मलाई आधा प्रेम देखी डर लाग्छ । आफ्नो भन्न नमिल्ने तर सधैँ आफ्नो झै लाग्ने । मलाई लाग्छ धेरै पुरुषहरु प्रेम गर्न सक्दैनन् । 

डिएर इला,

 

आज पनि बिहानै उठेँ । सबै दिनहरु तिमीले सोचेझै उज्याला हुँदैनन् । मलाई लाग्छ उज्यालो नहुँदैको दिनको साक्षि बस्नु भनेको दिनलाई दिनकै रुपमा स्विकार्नु हो । तिमी सबै भएर पनि एक्लो र कतै अड्किएकोझै सहसुस गर्दै छौ । सायद हामी महिलाहरुमा यो पुस्तान्तरण हुन्छ । सायद हामी जन्मिदै यही अनुभूतीका साथ जन्मिएका थियौँ । 

तिमीलाई थाहा नहोला, केही दिनअघि मेरो देशमा सानो नानी बलात्कृत भैइन । ति नानी सारै सानी नभएर केही ठूली भएको भए समाजले उनलाई सल्ट सेमिङ गथ्र्यो । उसको क्यारेक्टर माथी औला उठाउँथ्यो ।

फेरी केही दिनपछि बाढी आयो हजारौ मानिसहरु छिनभरको बाढीले बिदा भएँ । यो दुखको क्षणमा तिमीलाई पढ्नु सायद यो दुखद् संयोग हो । मलाई थाहा छ प्रेममा नियमहरु हुँदैनन् । भएका भए पनि ति तोडिनकै लागि बनेका हुन्छन् । प्रेमको मानक प्रेम मात्र हो । अरु केही हुोइन  । देश मृत्यूको खबरले आक्रान्त भएको बखत प्रेमका चालिस नियमहरु पढ्नु सायद स्वार्थी हुनु हो । सायद त्यो ग्लानीले मलाई कहिल्यै छोड्ने छैन । 

मैले रुमीलाई एक कविको रुपमा मात्र चिनेकी थिएँ । तर तिम्रोसँगै उनको कथाले मेरो मनलाई बाधिराख्यो । सायद छोरी मानिस हुनु प्रेमको नाममा पनि सम्झौता गर्नु हो । हामी सजिलै अरु कसैका बनिदिन्छौ । उसैलाई आफ्नो संसार ठानिदिन्छौ । तर आफैँलाई नबुझि ससपढीरहँदा तिम्रो कथाभरीका मनछुने वाक्यहरुलाई अनुवाद गर्ने प्रयास गरेकी छु । सायद यो प्रेमलाई प्रेमकै रुपमा बुझ्नु हो ।

१) प्रेम एक सुन्दर क्षणिक भावना मात्र हो । जति चाडो आउँछ त्यतीनै चाडो बिदा हुन्छ ।

२) म सपनाको ब्याख्यता मात्र हुँ जसका आफ्नै सपनाहरु छैनन् ।

३) संसारमा रुमलिनुमा केही अर्थ छैन जबकी जहातहि त्यही दुख छ ।

४) यो भ्रमको संसारमा, धेरै मानिसहरु कारण बिना नै झगडा गर्छन् र कति कारणसहित ।  तर सुफी ति हुन् जो कारणसहित पनि गर्दैनन् ।

५) हामी सबै अधुरा कलाकृतिहरु हौँ, पूर्णताको पर्खाइ र खोजिमा छौँ । 

६) आफूलाई चिनेको मानिसले ईश्वरलाई पनि चिन्छ । 

७) जब तिमी छोरी भएर जन्मन्छौ , तिमीलाई पकाउँन र सफा गर्न सिकाइन्छ , लुगा धुन सिकाइन्छ, केटाकेटी पाल्न र हुर्काउँन सिकाइन्छ । अझ कतिलाई त माया गर्न र पुरुषहरुलाई आकर्षित गर्न पनि सिकाइन्छ । त्यो भन्दा बढी केही सिकाइन्न । तर तिमीलाई संसार बुझाउँने किताब पढ्न सिकाइन्न ।

एक मानिस एक कथा

 

“यो अंकको कथा होइन । तर मानिस पनि त अंक नै हो । के मानिसलाई अंक मान्दिँदा हुन्छ ? वा भनिदँदा हुन्छ तिमी अंक होइनौ अरु केही हौ ।” उ भन्छ– “मानिस कथा हो । मात्र कथा । एक मानिस, एक कथा” 

उ सपनामा यस्तै यस्तै भन्छ । म सपनाबाट बिउँझन्छु । सोच्छु मानिस कथा हो वा अंक हो । वा केही होइन । उसले दिएका मानिस र जीवनका प्रतिकहरु बारे म किन सोचौ । तर उ सपनामा आइरहन्छ र यस्तै कुरा गर्छ । उ सपनामा किन आउँछ र किन यस्ता कुरा गर्छ । कयौ पटक सपनामै उसले मलाई तर्साएको पनि छ । म उ देखी डराएकी पनि छु । उ सपनाको मानिस हो । म यस्ता कुरा गने मानिस बिपनामा भेट्दिन । बिपनामा भेटौ भेटौ भन्ने नलागेको पनि होइन । तर भेट्दिन । दुखी छु उ सपनामा मात्र आउँछ ।

आज दिनभर घाम लागेन । कामबाट फर्के । लाग्यो बिना घामको दिनलाई साथ दिनु भन्दा बिना सिमानाको सपनालाई साथ दिउँ । आज दिउसै सपनामा उ आयो र यस्तै यस्तो कुरा गर्यो । किन किन आज मलाई सपनामानै लाग्यो किन तिमी बिपनामा आउँदैनौ । मैले उसलाई बिपनामा आउँन आग्रह गरेँ । उसले मेरो आग्रहलाई नकार्यो र भन्यो “एक सपना एक मानिस, म सपनाको मानिस हुँ “ । यति भनिसकेपछि म बिउँझे तर उ मसँग थिएन । उ त सपनाको मानिस थियो । उ सपनाबाटै बिदा भयो । यसमा किन दुखि हुनु । सपनाहरु कहिले बिपना भएका छन् र ।

फेरी सोचे किन उ सपनामा मात्र आउँछ र यस्तै यस्तै कुरा गर्छ । किन म बिपनामा उ झै अरु भेट्दिन । तर फेरी किन  सोचिबस्छु  उ सपनामा आउँछ भनि । सायद उसले भनेको ठिकै हो । उ कथा हो । उ कथाकै स्वरुपमा आउँछ र कथाकै स्वरुपमा बिदा हुन्छ । तर बिपना किन सपना झै हुँदैन । म  उसलाई बिपनामा नभेटेको मा दुखी छु । दुखी भन्दा बढी बेखुस छु । तर दुखि हुनुपर्ने पनि त छैन । तर म किन दुखि भएँ 

प्रिय सपनाको मानिस, 

सपनामा मात्र होइन बिपनामा पनि तिम्रो पर्खाइमा छु । सायद पर्खनु मेरो नियती हो । सायद पर्खाउँनु तिम्रो नियती हो । हुनसक्छ पर्खाउँनु पर्खिनु हामी दुबैको नियती हो । तिमीझै अरु कोही बिपनामा नभेटेकोमा दुखी छु । तिमीलाई सपनामा भेटेकोमा खुसी छु । म जीवनलाई अंक मान्छु । तिमी जीवनलाई कथा मान्छौ । थाहा छैन कुनै दिन मेरो अंक र तिम्रो कथा जोडियो भने हामी एक कथा बन्नेछौ  कि छैनौँ । म अंकको पर्खाइमा छु । हुनसक्छ तिमी कथाको पर्खाइमा छौ । तर म तिम्रो जीवनको कथा बन्न चाहन्न । म त अंक बनेर जोडिन चाहन्छु । 

 नोट टु बि नोटेड्– यो कथा पनि होइन । उ सपनामा आएको पनि होइन । तर लेखिका चाहन्छीन उ सपनामा आओस् । लेखिका त उ  बिपनामा आएको पनि देख्न चाहन्छीन् । यो लेखिकाको आफैँभित्रको मनोभाव मात्र हो । न जीवन अंक हो । न जीवन कथा हो ..............

भेट

कहिलेकाही लाग्दैन आफैँलाई नभेटेको कयौ बर्ष भयो ? लाग्छ नी । अनिदा दिन र अनिदा रातहरुको साक्षी कि त बादल बन्छ । कि त जून । मानिसहरु कहाँ मानिसका साक्षि बन्छन् र ! भेटेर पनि नभेटेझै लाग्ने अनकौ भेटहरुलाई साक्षि बनेर परिचितझै लाग्नेहरु पनि अपरिचित झै बनिदिन्छन् । कतिलाई नभेटेर पनि भेटेझै लाग्छ कति भेटेर पनि नभेटेभैmे लाग्छ । कतिलाई सधैँ भेटेर पनि कहिल्यै नभेटेझै लाग्छ ।

यदाकदा आफू पनि अपरिचितझै लाग्छ । आफैँलाई भेट्न पनि कहाँ सजिलो छ र ! अनेकौ मुखडाहरु बोकेर हामी आफूलाई दावी गछौ । दावी गर्न सजिलो छ तर आफू भएर बाच्न कहाँ सजिलो छ र ! अनेकौ चेहेराहरु साक्षि हामी आफ्नै बन्छौ । जुन चेहेराहरुका नजिक हामी कहिल्यै पुग्न सक्दैनौ । यी शब्दहरु पनि मेरा चेहेराहरु हुन् । केबल चेहेराहरु । आफू हुनु कहाँ चेहेरा मात्र हुनु हो र !

भेट्न सजिलो छैन । भेटेर पनि भेटिराख्न कहाँ सजिलो छ र ! भेटेर पनि छुटेको आफूँ । नभेटेर पनि भेटेझै लागेको आफू । परिचित माझ अपरिचित झै बनको आफूँ । यी नै अपरिचित चेहेराहरु बिच आफैँलाई खोज्न खोजेको पनि कयौ बर्ष भयो । कहाँ चाहदैमा भेटिदो रहेछ र आफू पनि आफैँ जस्तो ।

कहिलेकाही घर घरजस्तो लाग्दैन । मानिस मानिस जस्तो लाग्दैन । परिधिहरुले निस्सासिएँ जस्तो लाग्छ । छुट्न लागेको प्रेमीझै कहाँ छुट्छ र जीवन त्यसै । कहिलेकाही त हआफैँले आफैँलाई पनि नयाँ जुत्ताले गोडालाई घाउँ बनाएजस्तो घाउँ बनाउँछ । त्यो त गोडाको घाउँ हो , मनको घाउँ कहाँ देखिन्छ र ! मनको घाँउले त चोप्छ मात्र ।

कहिलेकाही इरेजरले आफैँलाई मेटिदिउँ जस्तो पनि लाग्छ । कहिलेकाही अर्को नयाँ आकृति बनाउँ जस्तो पनि लाग्छ । कहाँ मेट्छु भन्दैमा मेट्न सक्छौ र आफूलाई । कहाँ चाहँदैमा बन्छ र अर्को नयाँ आकृति । हरेक भेटमा आफूँ आफूँ जस्तो लाग्दैन । कहिलेकाही त आफ्नो आकृति देखेर आफेँ तर्सिए जस्तो लाग्छ । 

यो भुगोलबाट भागेर पनि भागिँदैन भन्ने थाहा हुँदाहुँदै पनि मन हो भाग्न खोज्छ । थाहा छैन भागेपछि स्मृति बनेर फेरी भुगोल फर्कन सक्छ ।  तर म कयौ दिन निस्सासिन्छु । बिद्रुप आफैँलाई भेट्न कुनै बिद्रुप सहरमा रुमलिन्छु । कहाँ कथा र शब्दहरुभmै छ र जीवन । शब्दमा त अध्यारो पनि उज्यालो झै लाग्छ । अप्रेम पनि प्रेम झै लाग्छ । निराशा पनि आशा झै लाग्छ । अजीवन पनि जीवनझै लाग्छ । तर जीउँदा सबै अध्यारा नै हुन्छन् । सबै निस्सार । धुमिल । अनुत्तरित्त । अपरिभाषित ।

म हरेक दिन बिद्रुप आफैँलाई भेट्छु । असफल र कुरुपझै लाग्ने आफूलाई भेट्न कहाँ सजिलो छ र । लघुताभाषभित्र आफैँलाई खोजेर कहाँ उड्न सकिन्छ र । दुई क्षितिज बिचको दुरी अध्यारो नै हुन्छ । हुनसक्छ म किनाराबाट मात्र जीवन हेर्छु । र हरेक दिन जीवनका डोबहरुलाई मात्र गन्ने गर्छु । कहाँ जीवन जीवन जस्तो छ र ! कहाँ बाच्नु बाच्नु जस्तो छ र । हरेक दिन र रात एकै हो भनिदिँदा पनि हुन्छ ।

जीवनका बृत्तहरु मानक बनेर तर्साउँछन् हरेक दिन । मानक भित्र नअटाउनुको पिडा यदाकदा आफ्नै शब्दहरुले पुरेझै लागेपनि म भित्र सधैँ रहनेछ । तर थाहा छ मानक मानक मात्र हो । त्यसभित्र नअट्नु मेरो दोष होइन । तर त्यो भनिदिने पनि त को नै छ र । कोही भैदिएको मान्ने पनि थिएँ होला ।  आफैँले आफैँलाई प्रमाणित गरेँझै गर्नुजस्तो झुर काम केही होइन । म त्यो खिएको आफूलाई लुकाउँन अरु कोही बनेझै गरिदिन्छु । शब्दहरुले आफूलाई छोप्छु । 

हो यसरी नै दिन, महिना र रातहरु बित्दैछन् । मैले आफैँलाई नभेटेको कयौ बर्ष भैसक्यो । यी अनिद्रा बर्षहरु हुन् । जसरी हरेक दिन सुन्दर हुँदैनन् । त्यसरी नै आफूँलाई कुरुप भेट्नु पनि कहाँ सुन्दर हुँन्छन् । सायद सडकको कुनै कोलाहलमा म हराएँ भने मैले आफैँलाई चिन्ने छैन । एैना हेर्दैमा कहाँ आफैँलाई चिनिन्छ । 

यस्तै कुरुप शब्दहरुको ठेली म हरेक दिन आफ्नो डायरीमा कोर्ने गर्छु । कुनै बाटोमा छुटेको बिरक्तीझै म भित्रको बिरक्तिलाई म यसरी नै पोख्ने गर्छु । भेट पनि अनौठो हुन्छ । कुनै भेट सुन्दर । कुनै भेट कुरुप । हो आफूले आफैँलाई कुरुप भेट्न सजिलो छैन ।

चिठी...... एक सम्झना

 

प्रिय चिठीका पाठकहरु,

यो पत्र तपाईहरुको लागि नै हो । बर्षौ पहिले सायद जब म पढ्न लेख्न भर्खर सुरै गर्दै थिएँ त्यही बेला हजुरबाले बुवाहरुको चिठी पढेको सम्झन्छु । चिढीमा लेखिएका सम्झनाहरु सुमधुर हुने गर्थे । चिढी पढ्दै गर्दा हजुरबाका आँखा मलिन र हजुरआमाका आँखा रसाएका हुन्थे । आमाहरुको आँखामा चन्चलता हुन्थ्यो । समयसँगै फोन भित्रियो । फोन पछि सामाजिक सञ्जाल । गाउँ, शहरबाट चिठीहरु लापत्ता भएँ । कुनै हराएर नभेटिएको छोरोझै चिठीहरु कुनै पौराणिक कथाहरुझै कालन्तरमा किंन्दन्ती बन्न पुगेँ ।

आजकल कहिलेकाही घर पुगेको बेला पुराना तस्विरहरु भएका बाकस पल्टाउँछु । काका, फुपु , हजुरबा, हजुरआमाका तस्विर भेटिने बाकसभित्र चिठीहरु भेटिँदैनन् । चिठीको कथा त्यही मात्र अन्त्य हुँदैन । स्कुले जीवनमा आफ्ना मायालुका चिठिहरु कुर्ने मेरा सहपाठीहरु पनि सम्झन्छु । लाहुरमा पुगेको कुनै प्रेमीले आफ्नो स्कुले प्रेमिकालाई लेखेका त्यी चिठीहरु पनि सायद मेरा घरका चिठिहरुझै कुनै कथानक बनेर मस्र्याङ्दीको पानीझै कहाँ पुगे थाहा छैन ।

चिठीको कथा मलाई कुनै परिकथाझै लाग्छ । किशोर अवस्थामा मलाई कुनै बेर्ला  मेरो जीवनमा पनि कोही माया गर्ने आउँनेछ र मेरा स्कुले सहपाठीहरुलाईझै हातका पसिनाले भिजेका सुमधुर चिठीहरु लेख्नेछ भन्ने नलागेको होइन । त्यो सायद मेरो आफ्नो भर्सनको परिकथा थियो । कुनै अपुरो सपनाझै करिब एक बर्ष अघि कुनै प्रेमीलाई झै मैले आफैँले आफैँलाई चिठीहरु लेखेँ । त्यो चिठी मात्र थिएन मेरो जीवनबाट हराएको र नभेटिएको कुनै कथानक थियो ।

कहिलेकाही हजुरबा सपनामा आउँनुहुन्छ । कहिलेकाही हजुरआमा । हजुरआमा जानुभएको पनि एक बर्ष भयो । बाचुन्जेल मैले उहाँहरुलाई त्यी हराएका चिठीबारे कहिल्यै सोधिन । हजुरआमा हँुदासम्म लाग्थ्यो एक इतिहास अझै जिउँदै छ । जाँदै गर्दा , करिब दश बर्ष हजुरआमालाई सबैले छोडेँ , आफैँले जन्माएका दुई छोरीहरुले तर डिमेन्सीयाले छोडेन । आमा बालिकाझै हुनुभयो । म उहाँकी दिदी भएँ । जे सोध्न सकिन्थ्यो त्यो अपुरो नै रह्यो । “हुँदै गर्ला भेट, खाँदै रहुँला चुरोट” बाहेक उहाँको स्मृतिबाट सबैकुरा हराए । आमाको समय बालखकालमै अड्कियो ।

हजुरआमा गुमाएपछि ति नभेटिएका चिठीबारे प्रश्न मैले कसैलाई गरिन । मलाई लाग्यो स्मृतिहरु छोटा हुँदा रहेछन् । सायद चिठीहरुले थिएँ जसले केही बचाएका थिएँ । अब त लेखेर गर्ने सम्वाद एक कृत्रिम वार्तालापझै भएको छ । भावनाहरुलाई सजिलै इमोजिले प्रतिस्थापन गरेको छ । थाहा छैन, अबको दश बर्षपछि मानिसहरुले बिना एआइको सहारा आफ्ना अनुभुतीहरु लेख्न सक्ने छन् वा छैनन् । भावनालाई सुन्दर भाषामा प्रस्तुत गर्नेहरु चिठीझै कथानक बनेर हराउँन पनि सक्नेछन् । तर म जस्ता जसलाई लाग्छ लेखेर गरिने संवाद संवादको सबैभन्दा सुन्दर प्रतिबिम्ब हो, उनीहरु सायद रहनेछन् वा छैनन् ।

यो एक बर्षमा मैले चिठीका स्वरुपमा जे लेखेँ ति मेरा अत्यन्त भित्री भावनाहरु थिएँ । यो एक बर्षमा मलाई लाग्यो मेरो सबैभन्दा भित्री अन्त्र्यका कुरा चिठीमा मात्र प्रस्तुत गर्ने सक्ने रहेछु । चिठीलाई यति सुन्दर तबरले मैले यही एक बर्षमा हेरेँ । यहि एक बर्षमा मैले लेखेका चिठीहरु पढेर कसैले मलाई प्रतिउत्तरमा केही लेख्नेछ कि भन्ने आशा नलागेको पनि होइन । प्रिय चिठीका पाठकहरु, तपाईको जन्मदिनमा वा अरु कुनै समयमा कसैले मलाई चिठी लेखेर पठाओस् भन्ने लाग्यो भने मलाई सम्झनुहोला । 

मलाई लाग्छ , हामी नरहेपनि चिठीहरु सधैँ रहिरहुन् । 

उही 

चिठी प्रेमी 

अनुत्तरित

हिजो उसको अगाडि नाङ्गिएकी थिएँ  । आज उ कहाँ छ थाहा छैन । म कसैको अगाडिएको नाङगिएको पहिलो पटक हो । कसैको अगाडि म बिना प्रेम नाङ्गिन सक्दिन भन्ने कुरा उसलाई पहिले नै थाहा थियो । मेरो लागि त्यो प्रेम थियो । सायद उसका लागि अरु केही नै ।

बिहानै नुहाएकी छु । म भित्र जे थियो त्यो पखाल्न चाहन्छु । मिल्छ भने म भित्र उसका लागि रहेको प्रेम र स्नेह पनि पखाल्न चाहन्छु । पानीले आफ्नो ज्यानलाई यति धेरै पटक पखालेँ कि उसले छोएको केही पनि मेरो ज्यानमा बाकी नरहोस् । खोइ किन आँखाबाट आशु राकिएको छैन । मुटु दुखेझै गरेको छ । चाहेर पनि म पहलेकोझै हुन सकेकी छैन ।

उसलाई मैले डेटिङ एपमा भेटेकी थिएँ । मेले बायोमा लेखेककी थिएँ बिहे गर्ने कोही मानिसको खोजिमा छु नट फर क्याजुखल रेलेसनसिप । म्याच भएपछि पहिलोपटक उसले मलाई म्यासेज पठाएको थियो । बिस्तारै ह्वाट्स एपमा गफ हुन थाल्यो । म उमेरले कसैको लागि सजिलै मरिहत्ते गर्ने उमेरमा पनि थिइन । मैले पहिलो सुरुवाती गफमा नै भनेकी नो क्याजुअल हुकअपस्स । म यहाँ बिहेको लागि नै आएकी हु । नभए यो उमेरमा डेटिङ एपमा छिर्ने मलाई कुनै रहन थिएन ।

म तिस कटिसकेकी थिएँ । समाजका लागि मेरो उमेर भनेको बिहेको लागि अल्लि पाको उमेर थियो । उमेरमै हुँदा पनि बिहे मेरो लागि सजिलो बिषय कहिल्यै भएन । किनकी म जस्तो देखिन्छु समाजको परिभाषा अनुसार सुन्दर छैन । केटी मान्छेका लागि सबैचिज भएर पनि समाजको परिभाषा अनुसार सुन्दर नहुनु सबैचिज नहुनु हो । यस्को लागि कस्तो मान्छे आउँला भनेर आफन्तहरु हाँसेको आज पनि सम्झन्छु । सम्झन त के के सम्झन्छु के के । स्कुलमा मलाई हेरेर हाँस्ने मानिसहरु । बाटोमा कस्ती केटी फर्कि फर्कि हेर्ने मानिसहरु । क्लासमा अरुलाई के के भनेर मलाई पसले बन्छे भन्ने सर । सायद यस्तै चिजले मलाई आफू बन्न दिराखेको छैन । 

सायद यिनै कारणहरु थिएँ जसले मलाई सधैँ लागिराख्यो म अरुजस्तो छैन , कसैले मलाई मनपराउँन सक्दैन । बाआमालाई सधैँ मेरो बिहे बोझ जस्तो बनिराख्यो । म भन्दा साना बैनि भाइको पनि भएपछि झन् घरमा तनाव थपिन थाल्यो । बाआमाको त्यही तनाब कम गर्नलाई म डेटिङ याप छिरेकी थिएँ । आशा थियो त्यहाँ कोही भेट्ने ।

उसलाई पनि त्यसरी नै भेटेकी थिएँ  । मलाई थाहा थिएन मानिसहरु एकअर्काको अगाडी बिना प्रेम पनि नाङ्गिन सक्नेछन् । मेरो संसार साघुरो थियो । मैले देखेको दुनियाभित्र त्यस्ता मानिसहरु थिएनन् । मलाई लाग्यो उ जसरी मसँग बोल्छ, त्यो उसको प्रेम हो । दुनिया यती फरक भैसकेको छ भन्ने कुरा मलाई महशुस नै थिएँन ।

पहिलोपटक गफको क्रममा जब उसले मलाई सेल्फ पेल्जरको बारेमा सोध्यो । म तर्सिएँ । मलाई कोही लोग्ने मानिसले त्यसरी कहिल्यै सोधेको थिएँन । म लजाएँ । उसले आफ्ना अनुभवहरु मज्जाले बतायो । मलाई लाग्यो म साघुरो रहेछ । संसारमा यस्ता कुरा लोग्नेमान्छे र छोरीमान्छे बिच हुनु सामान्य रहेछ । मैले उसका कथाहरु एक पाठकको तबरले सुनेँ । मलाई लाग्यो यस्ता गोप्य कुराहरु कोही लोग्ने मानिसले कोही स्त्रिलाई भन्छ भने त्यो आफ्नो जीवनभरीको पार्टनरलाई भन्न सक्छ । 

सायख धेरै चिज नदेख्नु राम्रो हो । कमसेकम हामी आफ्नो अगाडी भएपनि इमानदार बन्न सक्छौ । मेरो लागि कसैले आफ्नो इतिहास सबै भन्नु भनेको इमान्दार हुनु थियो । उसको त्यही इमान्दारीतालाई मैले प्रेम गरेँ । त्यही इमान्दारीतालाई मैले मन पराएँ । तर उसको लागि इमान्दारीतामात्र थियो या थिएन मलाई थाहा छैन ।

यसरी कुराकानीहरु दिनदिनभर रातरातभर हुन थाल्यो । उसका लागि यौन प्रेम झै थियो प्रेम नै थियो । मलाई पनि लाग्यो बिना यौन कसरी हुनेवाला लोग्ने स्वास्नीको प्रेम हुनसक्छ । उसले जे भन्छ त्यो ठिकै होला भन्ने मलाई लाग्यो । बिना अनुभवको मान्छेलाई सबै पहिला कुराहरु नौलाझै लाग्छन् । अनौठा झै लाग्छन् । मेरा लागि उसले बेलाबेलामा निकाल्ने प्लेजरका कुराहरु तिनै हुन् झै लाग्थ्यो ।

यसरी डेटिङ यपबाट सुरुभएको हाम्रो कुराकानी अब फोन सम्म पुगिसकेको थियो  । बिस्तारै भेट्ने रहर पनि लाग्न थाल्यो । हामीले भेट्ने निर्णय गर्यौ । पहिलोभेट अनामनगरको कुनै क्याफेमा भएको थियो । क्याफेको नाम मलाई याद छैन । अनुमानस्थान नजिककै जस्तो लाग्छ । पहिलोभेटमा उसले मलाई अँगाल्यो र चुमेझै गर्यो मलाई लाग्यो त्यो प्रेम हो । स्नेह हो । जीवन बिताउने आशाले भेटेको मानिसको लागि देखाएको सम्मान थियो । पहिलो भेट त्यसरीनै सिद्धियो ।

कुराकानी पहिलो भेट पछि पनि त्यसरीनै चल्दै थियो । घण्टौ कि फोन कलमा कि म्यासेजमा । फेरी उसले दोस्रो पटक भेट्ने रहर गर्न थाल्यो । रहर त मलाई पनि नलागेको होइन तर म सँग त्यसरी खुल्मखुल्ला फेरी भेटौँ भन्न सक्ने आट थिएन । हिजो हाम्रो दोस्रो भेट थियो । पहिलो भेट जस्ते दोस्रो भेटको लागि पनि म त्यती नै उत्साही थिएँ । उसले दोस्रो भेट आफ्नै फ्ल्याटमा गरौँ भन्यो । मलाई त्यसरी उ बस्ने ठाउँमा गैहाल्ने रहर थिएन । तर उसले त्यही भेटौँ भनेपछि मैले आफूलाई रोक्न सकिन । 

दोस्रो भेट अनौठो बन्न पुग्यो । उनी एक्लै बस्ने भएकाले मलाई उसको घरमा पुग्न त्यति गाह्रो त थिएन । तर मलाई कम्फरटेबल फिल पनि भएको थिएन । मलाई लागेको थियो उसले त्यसै आफू बस्ने ठाउँ देखाउन बोलाएको होला । मैले त्यो भन्दा बढी केही सोचेकी पनि थिइन । त्यस दिन म आफ्नो स्कुटरमा नभइ क्याब बुक गरेर गएकी थिएँ । खोइ किन म त्यस्तो नभर्स कहिल्यै महसुस भएकी थिइन । उ बस्ने घरको रंग खैर थियो । मलाई लिन उ तल चोकसम्म आएको । हिजो शनिबार थियो । मानिसहरु सायद आफ्नै काममा ब्यस्त थिएँ ।

म उ बस्ने घरमा पुग्दा सायद बिहानको एघार बजेको थियो । मलाई लागेको थियो उसले खाना बनाएर राखेको होला । तर पुग्दा त्यस्तो केही थिएन । उसले मलाई लिभिङ रुममा बस भन्यो । अन्कम्फरटेबल हुनु पर्दैन पनि भन्यो । तर खोइ किन म कम्फरटेबल भने थिइन । म कोही छोरामान्छे बस्ने ठाउँमा पहिलोपटक गएकी थिएँ ।  सायद छोरीमान्छेको रुपमा मैले नाघेको पहिलो पर्खाल त्यही थियो ।

सुरुमा उसले मलाई पानी अफर गर्यो । मैले खाँदिन भनेँ । उसले मलाई त्यसपछि कफि अफर गर्यो मैले हुन्छ भने । यताउता गफ चल्न थाल्यो । त्यसरी भेट्दा खोइ किन म अल्लि लजाएकी पनि थिएँ । लिभिङ रुममा एउटा टिभी र सोफ सेट बाहेक अरु केही थिएन । सायद उ कुनै इङ्लिस् सिरिज हेरिरहेको थियो । घर सायद एक्लै बस्ने भएकाले त्यस्तो सफा थिएन । किचन झन् फोहोर थियो । सामानहरु अर्सल्ल एताउता फैलिएका थिएँ । उसको बेड रुम हेर्न भने म गैन ।

गफ गर्न थालेको केही समयपछि उसले मलाई आज बिदा पनि छ म बिएर खान्छु तिमी बिएर नभए वाइन खाउ भन्यो । मैले सुरुमा नाइ भने । पछि उसले नै केही हुन्न मलाई कम्पनी मात्र देउ भन्यो । मैले अरु बेलामा कहिलेकाही साथीहरुलाई साथ दिन पिउँने गथेँ । उसले केही बेर कर गरेपछि हुन्छ भनेँ । उसले आफ्नो लागि फुल ग्लास बिएर लिएर आयो मेरो लागि हाफ ग्लास वाइन । मेरो ग्लासमा मैले कहिलेकाही पिउँनेभन्दा बढी नै वाइन थियो ।

उसले साथमा चिस्स पनि ल्याएको थियो । मैले कल्पनामा पनि साचेकी थिइन हामी पहिलोभेटमै त्यसरी पिउँनेछु भनेर । बिस्तारै बाइन ले गर्दा कम्फरटेबल हुँदै गएँ । उसले थप दुई ग्लास बिएर खायो । म त्यतिकैमा उ भन्दा बढी टिप्सी भएझै भएकी थिएँ । बिस्तारै गफ नर्मल कुराकानी भन्दा अल्लि इन्टिमेट हुन थाल्यो । उसले मलाई , “इफ यू आर कम्फरटेबल क्यान आइ किस् यू भन्यो “ । मैले हुन्छ पनि हुन्न पनि भन्न सकिन ।  उ  अगाडि बढ्दै गयो । बिस्तारै जे को लागि कम्फरटेबल भएकै थिइन त्यही भयो एकछिनमा मेरा कपडाहरु उसको सोफा भन्दा तल लत्रिएका थिए । म निवस्त्र थिएँ । कम्फरटेबल भै नसके पनि उसलाई मैले नाइ भन्न सकिन ।  उ म भन्दा अल्लि मातेको थिएँ । उसले अन्त्यमा मलाई हेर्यो मलाई लाग्यो ति मायालू आँखा थिएनन् । मैले उ भित्र त्यो दिन प्यास मात्र देखेँ । मैले जे लाई माया ठान्थेँ त्यो माया रहेनछ भन्ने मैले पहिलोपटक महशुस गरेँ ।

उ वासरुम गएको बेलामा मैले कपडा लगाएँ  । खोइ त्यसपछि मैले केही भन्न सकिन । खुसी भने म पट्क्कै थिइन । उसले पठाउबाट क्याब बुक गरिदियो । म घर फर्के ।

फर्केपछि मलाई लागेको थियो उसले फोन गर्नेछ । हाउ यू फिलिङ भनेर सोध्नेछ भन्ने लागेको थियो । तर फोन आएन । राती मैले नै म्यासेज गरेँ । “मलाई राम्रो फिल भैराछैन । इज इट अल फर म्यारिज अर नट भनेर मैले प्रश्न गरेँ” । उत्तरमा “हाहा .. लोल.... डन्ट थिङ्क टु मच , इट्इज जस्ट क्याजुअल थियो ................त्यसपछि ैले पठाएका प्रश्हरु  अनुत्तरीत भए ।

भोजन

मोटे, काले र म आज मानिसको हुलबाट टाढा भएका छौँ । जसले हामीलाई माया गरेझै गर्थे उनीहरुबाट नै टाढा भएका छौ । उनीहरुले हामीलाई आज भेटे भने बाकी राख्ने छैनन् । हामी पुलको एउटा कुनामा कसैले नदेख्ने गरेर बोराले छोपिएर बसेको छौँ । मुटु ढुकढुक भएको छ । मनभरी उदासी छ । 

मोटे ,काले, म पुन्टे एउटै टोलका कुकुरहरु हौँ । मोटे र म एउटै आमाका सन्तानहरु हौँ । उसलाई म जन्मेदेखी नै चिन्छु । हामी कंलकीको पुलमुनी नै जन्मिएका हौँ । हामीलाई जन्माएको केही महिना पछि हाम्री आमा कता गैन हामीलाई थाहा छैन । 

कंलकीको पुलमुनी जन्मे पनि हामीलाई त्यहा नजिकका पसलबाला र होटलवालाहरुले माया नै गर्थे । हामीले नखाइकन बसेका दिनहरु सारै कम छन् । तर मासु भने जन्मेदेखी नै कम नै खान पाउँथ्यौ । हामीलाई सबैले हड्डीमात्र दिने गर्थे । 

तर एक बर्षदेखी यो कंलकी ऐरीयामा कुकुरहरुको संख्या बढ्दो छ । हाम्रै वरीपरी सात वटा अरु कुकुरहरु आएका छन् । उनीहरु मोटा, हामी भन्दा कम उमेरका र बलिया भएकाले केही समयदेखी हाम्रो लागि राखिदिएको खाना उनीहरुले नै खान खाइदिन थालेका छन् । 

अघिल्लो हप्ता, एक रात, मोटे र मेरो लागि केही खाना थिएन । हामी पुलमूनी भोको पेट सुतिरहेका थियौ । एक्कासी गोडा लडबडाउँदै एउटा मानिस आयो हामीलाई सुमसुमायो र हामी दुबैलाई एक एक पुरी बिस्कुट किनिदियो । त्यो मानिस हिड्न सकिरहेको थिएन । त्यस दिन उ पनि हामीसँगै सुत्यो र रातभरी हामीलाई मायाले सुमसुमायो । हामीलाई त्यस्ता मातेका तर हामीलाई माया गर्ने मानिसहरु एकदमै मनपर्छ । 

मोटे र मलाई त्यस्ता मानिसहरु असाद्धै मनपर्छ । उनीहरु पनि हामीलाई हामीजस्तै लाग्छ । तर यस कंलकी वरीपरी केही गन्धा मानिसहरु पनि छन् । केही मानिसहरु पुसको चिसो समयमा पनि हामीलाई पानी छ्यापिदिन्छन् । कोहीले बिना गल्ती हामीलाई पिट्छन् । कसैले गाडीले किचिदिन्छन् । त्यस्तै एउटा बुढो छ । कंलकी मन्दिरको नजिकै चियापसल चलाउँछ । कहिलेकाही त हामीलाई त्यस बुढालाई टोकिदिउँ जस्तो पनि लाग्छ ।

तर उसको छोरा र श्रीमती सारै दयालु छन् । उसकी श्रीमतीले उ नभएको बेलामा हामीलाई बिस्कुट दिन्छिन् । उसले त्यो कुरा थाहा पायो उनलाई पनि बाकी राख्दैन । उसको श्रीमती र छोराकै कारणले त्यस बुढालाई हामीले कहिल्यै टोकेनौ । कहिलेकाही त टोकिदिउँ भन्ने पनि लागेको हो तर पनि श्रीमतीको माया र गुन सम्झेर टोकेनौ । हामी उजस्तो गुनकारा छैनौँ ।

नजिकै अर्को फूल ब्यापारी त्यस्तै गन्धा छ । उसलाई लाग्छ हामी उसको फूल वरीपरी गयौ भने फूलनै गन्धा पारीदिन्छौ । तर हामीलाई पनि फूलको सुगन्ध मनपर्छ । तर उसलाई हामीले उसको फूलको सुगन्ध सुँघेको पनि मन पर्दैन । हामी उसको पसल वरिपरि जाने बित्तिकै हामलिाई लौरोले हान्छ । एकपटक त हामीले उसलाई टोकिदियौँ । तर त्यसपछि पनि उ सुर्धेन । आजकल झन यी भुसेहा भनेर गालि गर्न थालेको छ । हामीलाई त्यसरी भुसेहा भनेर गाली गरेको कत्ति पनि मन पर्दैन । त्यस्तो सुन्दा हाम्रो मन दुख्छ ।

तर कंलकी वरिपरिका  केही मानिसहरु असाद्घै दयालु र मायालु छन् । एक चिया बेच्ने आमा हुनुहुन्थ्यो । जसले हामीलाई प्रत्येक दिन केही खानेकुरा घरबाट ल्याइदिनुहुन्थ्यो । जाडो बेलामा हामीलाई चिसो हुन्छ भनेर तातो कुखुराको झोल बनाएर दिनुहुन्थ्यो । तिमीहरुको पनि त हाड छालाको ज्यान हो चिसो लाग्छ भन्नुहुनुहुन्थ्यो । हामीलाई उहाँ असाद्धै मनपथ्र्यो । तिमीहरु पनि मेरा छोराछोरी त हौ नि भन्नुहुन्थ्यो ।  हामीलाई पनि उहाँ हाम्री आमाजस्तै लाग्थ्यो । तर हिजो राति एक खराब चिज भएको छ । एकदमै खराब चिज ।

राती ब्राह बजे आमा चिया बेच्दै हुनुहुन्थ्यो । हामी आमाको छेउछाउ बसिराखेका थियौ । हामीलाई आमा आएपछि सधैँ रमाइलो र आमा चिया बेच्न नआएको दिन सधैँ नरमाइलो लाग्थ्यो । तर हिजो राती ब्राह बजे आमालाई एउटा ब्रेप्रबाह आएको बाइकले पछाडीबाट हानिदियो । आमा लड्नुभयो । एकैछिन पछि आमाको शरीर चिसो भयो ।

त्यसपछि हामीलाई औडाहा भयो । जसको बाइकले आमालाई हानेको थियो उ पनि आमा भन्दा अल्लि वर लडिरहेको  थियो । ब्राह बजिसकेकाले वरीपरी खासै मानिसहरु थिएनन् ।उसको हातबाट रगत बगेको थियो । उ नसाले झुम्म थियो । चेतमा थिएन । खोइ हामीलाई के लाग्यो हामीले पहिलोपटक कोही मानिसको शरीरलाई बेप्रबाह टोक्यौ । उसको शरीरबाट चौटा चौटा मासु  निकालेर खाइदियौ । भोको पेटमा भोजन परेझै केही छिन हामीलाई राहत महशुस भयो । तर पछि त्यस्तो भएन । हामीलाई आफ्नो हर्कत देखेर आफैँलाई घृणा लाग्न थाल्यो ।

एकछिनमा हामी तिनैजना काम्न थाल्यौ । हामीलाई थप डर लाग्न थाल्यो । अल्लि पर आमा हुनुहुन्यो । अल्लि वर उसको शरीर लडेको थियो । कालेले भन्यो अरु कोही मानिसले हामीलाई देखे भने मार्छन् । हामी हतारहतार आमालाई पनि राम्रोस्ाँग नहेरी भाग्यौ । पुलमुनी बोराले छोपिएर बस्यौ ।

पहिलोपटक हामीले त्यसरी मानिसको मासु खाएका हौँ । सबै चिज रिसको झोकमा भयो । म भन्दा पनि मोटे र कालेलाई बढी रिस उठेको थियो । उनीहरुले नै मलाई खाइदिउँ भनेका थिएँ । एकछिनमा मानिसहरु जम्मा भए होलान् । हामीले आमालाई कुरेर बस्न सकेनौ । हामीलाई डर लाग्यो ।

  मनिसहरुले हामीले उनीहरुलाई पनि रिसको झोकमा खान थालेको थाहा पाएँ भने उनीहरुले हामीलाई बाच्न दिने छैनन् । त्यसैले हिजोदेखी यही बोराले छोपीएर बसेका छौ । मनमनमा मानिसलाई त्यसरी खाएकोमा ग्लानी महशुस भैराखेको छ । तर आमाको मृत्यूले अझ दुखी छौ ।

हिजो राती त्यो मानिसको मासु खाएर आएपछि हामी तिनै जना आवाज ननिकाली रोयौँ । त्यो तुच्छ मानिसको मासु हामीलाई मिठो लागेन त्यो मासु खाएको एकैछिनमा हामीले उल्टी गर्यौ । हामीलाई थाहा छ हामी रोएको मानिसहरुलाई मनपर्दैन । कतिले त हामीलाई हामी रोएकै कारण पनि पिटेका छन् । त्यसैले आजकल हामी आवाज ननिकालीकन रुन्छौ । तर आज हाम्रो आमाको अन्तिम दिन हो । हामी उहाँको बिदाइमा आवाज निकालेर नै रुन चाहन्छौ । तर आमाको बिदाइमा पनि हामी आवाज निकालेर रुन सकेका छैनौ । हाम्री आमा असाद्धै दयालु हुनुन्थ्यो । उहाँले हामीलाई कुकुर सम्झेर गाली र हेला कहिल्यै गर्नुभएन । उहाँले हामीलाई सधैँ तिमीहरु पनि मेरा सन्तान हौँ भन्नुहुन्थ्यो । हाम्रो लागि पनि उहाँ आमा नै हो ।

अन्त्य

एक कथा बनेर उ गैसकेकी छ । जाँदै गर्दा उसको हातको न्यानोपनले मलाई छोड्न सकेको छैन । जाँदै छ भन्ने लाग्नु र जानु..... एक हुँदै होइन । डायरी पल्टाउँछु । उसलाई पहिलोपटक देखेको दिन लेखेको रहेछु , “ पहिलोपटक कसैलाई देखेँ, लाग्यो उ आफ्नो हो ।” अहिले पनि मनले त भन्छ उ आफ्नै हो । तर मनले मात्र भनेर नहुँदो रहेछ ।

जाँदै गर्दा उसले अँगाली,  मैले पनि अँगाले । त्यो अन्तिम अँगालो अन्त्यको अँगालो थियो । उ गएपछि उसका हातहरुले, उसको शरीरले छोएको सम्झे, उसको शरीरको न्यानोपन पनि सम्झे । फेरी अर्कोपटक हातमा काँडाहरु उर्मे । शरीर लुलो भयो । आँखाबाट पानीझै केही बग्यो । 

त्यो न्यानोपन, म अब चाहेर पनि महसुस गर्न सक्दिन । हो अन्त्य जरुरी थियो । जम्नु भन्दा बग्नु नै ठिक । बिष्मृति बन्नुभन्दा कथा बन्नुनै ठिक । मनले मनलाई सम्झाउँन मैले यही कुरा दोहोर्याइराखेँ ।

उ अरु कसैको हो मनले मान्न सक्दैन । तर सत्य त्यही हो । करिब एक महिना अघि, उ अरु कसैकी भै । मलाई अँगाल्दा पनि उसको सिउँदोमा अरु कसैको सिँदुर थियो । मेरो सटमा अहिले अरु कसैले उसको सिँउदोमा रंगाएको स्ािँदुर सरेको छ । मैले झै कयौ पटक अरु कसैले उसलाई चुमिसकेको छ । अँगाली सकेको पनि छ । मेरो हो भनेर दाबी पनि गरिसकेको छ । तर किन मन अझै मान्दैन उ अरु कसैको हो भनेर । 

उसले सजिलै म कसैको बन्छु भनेकी पनि होइन । मलाई तिम्रो बनाउ, भनेकी पनि हो । म काँतर थिएँ, मैले बनाउँन सकिन । म उसलाई आफ्नो भन्न सक्दिन भने अरु कसैको हो भन्दा किन दुखी भएँ वा छु । उ अरु कसैको भएको दिन उसलाई भेट्न गएको पनि हो । उसलाई कसैले सिन्दुर हालेको देख्न नसकेर भागेको पनि हो । त्यस दिन रातभर निदाउँन नसकेको पनि हो । तर किनकिन उ गएपछि उसँगै म आफैँ भित्र केही चिज छोडेझै भएको छु ।

उ भन्ने गर्थि, “ थाहा छ कविर, म तिम्रो अँगालोमा सबैभन्दा सुरक्षित महसुस गर्छुृ । मेरा तिमीअघि अरु पनि प्रेमीहरु थिएँ तर तिमीलेजस्तो आफ्नोपनको आवास कसैले दिन सकेको थिएन” उसको कुराले म मख्ख पर्थे ।

तर कथा यतिमात्र होइन । मलाई मेरो भएको भए हुने भन्ने नलागेको पनि होइन । तर किन किन लाग्यो, म उसलाई खुसी बनाउँन सक्दिन । मैले आट्न सकिन । कथा निर्दोपनको पनि हो । म सँग आट छैन । म एक निर्दो छोरामान्छे हुँ । उ त आटिली हो । मलाई आफ्नो बनाउ भनेकी पनि हो । नमानेपछि पर गएकी पनि हो । 

मैले उसलाई प्रेमझै केही गरेको हो । प्रेम गर्छु भनेर चुमेको र उसको लागि आँसु झारेको पनि हो । तर प्रेमझै केही गरेको भएर नै मैले उसलाई अरु कसैको बन भनेको पनि हुनसक्छ । तर मन हो यदाकदा छटपटि हुन्छ । उ झै अरु अब भेट्दिन भन्ने पनि हुन्छ । उसको अनुपस्थितिको अनुभूती पनि हुन्छ ।

रात रात भर बोलेको सम्झन्छु । ति रातहरु सम्झदा अहिलेपनि बहकिन्छु । म कस्तो बेबकुफ उससँग रात पनि सुन्दर लाग्थ्यो भने दिनमा किन अपनाउँन सकिन । किन उसलाई कुनै दुखद् कथाझै बनाएर मैले छोडिदिए ? किन उसँग सँगै हिड्ने बाचाहरु गरेँ र बिच बाटोमै छोडिदिएँ ?

त्यो दिन सम्झन्छु– झम्सिखेलको कुनै क्याफेमा मैले पहिलोपटक उसका  हातहरु समाएको । आज झै त्यस दिन पनि उसका हातहरु न्याना थिएँ । त्यस दिन मलाई उसका हातहरु छोड्ने रहर थिएन । रहर त आज पनि थिएन । तर त्यस दिन उसका हातहरु सधैँ मेरा हुनेछन् भन्ने आशा थियो । तर आज छैन ।

अर्को दिन पनि सम्झन्छु– जब उसको पुरै शरीर मेरा आफ्नो झै बनेको दिन । उसका आँखाहरु, उसका हातहरु, उसको सबै सबै शरीर त्यो दिनझै सुन्दर कहिल्यै लागेको थिएन । उसले मलाई मिठा कथाहरु दिएर गएकी छ । सम्झदा ति सबै सबै प्यारा लाग्छन् । सायद म नै हो जसले उसलाई बिष्मृति मात्र दिएको छु ।

उसले मलाई आफ्नो बनाउँ , तिमीले बनाएनौ भने घरकाले अरु कसैको बनाइदिन्छन् भनेको पनि सम्झन्छु । त्यो दिन उसका आँखामा आसु र क्रोध दुबै थियो । उसले मलाई एक दुई थप्पड बाआमालेझै हानेकी पनि थिई । फेरी ओभाएका परेलाले मायालु आँखाले हेरेकी पनि थिइ । घर गएपछि खोइ के लाग्यो उसलाई फेसबुक र इन्स्टा दुबैमा बल्क गरेकी पनि थिइ । तर मायालुको मन न हो केही महिनापछि मैले बोलाउँने आट नगदौनर्गदै, फेरी बोल्न आएकी पनि हो । त्यसकै एक हप्तापछि अरु कसैसँग मेरो बिहे हुँदैछ भनेकी पनि हो । मैले राम्रै भयो , बधाइ छ भनेको पनि हो । उसले भन्दाभन्दै आँशु झारेकी पनि हो ।

  ति आशुहरु, न्याना हातहरु मेरा लागि थिए अब रहेनन् । माया गर्ने आँखाहरुलाई अब नगरेकोझै हेर्नुपर्नेछ । हुन त सायद म भन्दा दुखी उ भएकी थिइ । मैले त दुखी भएँ भन्ने अधिकार पनि छैन । भिजेका आँखा देखाउँने अधिकार पनि छैन । तैँले मलाई धोका दिस् भनेर कराउँने अधिकार पनि छैन । तर सबै सबै भएर पनि उसले त्यो पनि भनिन । जाँदै गर्दा किन अँगाली मात्र हाली । उसले मलाई गाली दिएर गएको भए पनि म सजिलै स्विकार्थे । सायद म उसलाई सजिलै जाउँ अब तिम्रो बाटो तिम्रो, मेरो बाटो मेरो भन्न सक्ने पनि थिएँ ।

उसका आँखा, उसको न्यानोपन, उसले दिएको खुशी अब छैन । यो स्विकारोक्ती हो । तर कहिलेकाही स्विकारोक्ती गर्न खोजेर पनि गर्न नखोजेको झै बन्दो रहेछ । थाहा छैन यो कस्तो मन हो । अपनाउँन चाहेर पनि किन किन डराएको हो । किन सम्बन्ध देखी डराएँ । सम्बन्धको दिगोपनदेखी डराएँ । सधैँ सधैँ बनाउँन देखी डराएँ । फेरी जाँदैगर्दा पनि खुसी हुन सकिन । रमाउन त परको कुरा । उसलाई जाउँ, सधैँ खुसी हौँ भन्न पनि सकिन ।

मैले यो रोजेको अन्त्य हो । तर पनि अन्त्य अन्त्य नै रहेछ । अब उ पहिलेझै मेरो होइन भन्ने पनि छ । त्यो मैले रोजेको पनि हो । चाहेको भए प्रयास गरेको भए अहिले उ मसँगै हुने थिई  । वा उ सधैको लागि मेरो होइन भन्ने कुराले पनि प्रिय बनेकी हुनसक्छे । तर उ सधैँ प्रिय बनिरहनेछे ।

सायद उ कथा बनेर गएकी छ । कथामा गर्ने अन्त्य आफूले चाहेको अन्त्य हो । तथापी कथामा नै पनि अन्त्य गर्न सजिलो छैन । कहिलेकाही चाहेरै गरेको अन्त्य भए पनि दुखी बनाउँछ । सायद मैले गरेको पनि यही हो । अन्त्यको कल्पना गरेको पनि हो । यो रोजाइको अन्त्य पनि हो । तर अन्त्य नै अन्त्य नै हो – अन्त्यझै यो धुमिल नै  बनेको छ ।

काठको पुतली

 

“अब तिमी ठूली भयौ यस्तो खेल्नु हुन्न । पुतलीसँग खेली राख्यौ भने तिमी कहिल्यै ठूली हुनेछैनौ” आमाले मेरो हातको काठको पुतली फालीदिँदै भन्नुभयो । “ तिमी त अप्सरा हौ, तिम्रो नाम पनि त अप्सरा हो । अप्सराहरु आफैँ पुतली हुन्छन् पुतली खेलाउँदैनन् ।” फेरी आमाले थप्नुभयो ।

म कक्षा सातको परीक्षा दिएर घरमा बसेकी थिएँ । म सँग बर्षौ देखी एउटा काठको पुतली थियो । साथमा उसका  लागि .....आमाका साडीका टुक्राहरु .......... साथमा अंगार..... कमेरो र रातो माटो  पनि थियो । उ मेरी सखी थिइ । म उसँग कसैले नदेख्ने गरेर गफ गर्थे । उ मेरो लागि सबै थिइ । कहिलेकाही बैनी ठानेर सिँगार पटार गरिदिन मिल्ने । कहिलेकाही साथी ठानेर गफ गरिदिन मिल्ने । कहिलेकाही आफैँ ठानेर आफैँ बनिदिन मिल्ने ।

आमालाई केही बर्षदेखी मैले पुतली खेलाएको मन पर्दैनथ्यो । म नछुनी हुन थालेपछि झन् मनपर्न छोडेको थियो । पहिलेपहिले म जाँतो पछाडिको सानो कोठीमा बसेर खेल्ने गर्थे । तर आमाको गालि खान थालेपछि काठको पुतलीलाई मैले मेरै खाट मुनी राख्न थालेँ । आमा मेलामा गएको बेलामा मलाई रमाइलो लाग्थ्यो । म उसँग खेल्न पाउँथे । आमाको आँखा छलीछली पुतलीसँग खेल्ने मेरो बानी गएको थिएन ।

आमाले पहिलेपहिले त खेलेको देखेर पनि नदेखेझै गर्नुहुन्थ्यो । तर खै किन किन  सात कक्षाको परीक्षा दिएपछि आमालाई मेरो पुतली देख्दै रिस उठ्न थाल्यो । खै किन त्यसपछि आमा सधैँ रिसाउँन थाल्नुभयो ।  आमालाई सबै देखेर रिस उठ्थ्यो मेरो पुतली देखेर मात्र पनि होइन । बासँग पनि आमा झनै रिसाउँन थाल्नुभएको थियो । कहिलेकाही आधा रातमा म बिउँझदा आमा र बा ठूलोठूलो स्वरमा कराएको सुन्थेँ । 

एकपटक निद्राबाट बिउँझेको बेला बाले भनेको सम्झन्छु, “ तेरै कारणले मेरो मन बिथोलिएको हो, यस्तै गरिस् भन,े म पनि कुन दिन घर छाड्छु मैलाई थाहा छैन ।” पहिलेझै बाआमा गफ गर्न छोड्नुभएको थियो । घरमा पहिलेझै बाआमाको हाँसिखुसी अनुहार त्यसपछि मैले कहिल्यै देखिन ।

बाआमाको झगडाले म झन् एक्ली भएकी थिएँ । बासँग केही भनु बा झर्किने । आमासँग केही भनु आमा झर्किने । बरीपरी अरु घर थिएनन् । एउटा भएको पुतली पनि आमाले फालिदिइ सक्नुभएको थियो । पारी पाखा पात बजाउँनेको बाहेक मैले अरु कसैको सुरीलो स्वर घरमा सुन्दैनथेँ । एउटा भएको दाइ पनि  एसएलसी दिएपछि काठमाडौँ गैसकेको थियो । कहिलेकाही आएको बेलामा पनि मसँग धेरै बोल्दैनथ्यो  ।

स्कुलमा पनि मेरा धेरै साथी थिएनन् । म मोटी भएकाले मलाई अप्सरा भनेर कोहीकोही ले मात्र बोलाउँथेँ । प्राय साथीहरुले मात्र होइन सरहरुले पनि मलाई मोटी नै भन्नुहुन्थ्यो ।  म पढ्न जान्नेनै थिएँ । मलाई गणित र बिज्ञान बिशेष मनपथ्र्यो ।  त्यसमा पनि अल्जेबरा अझै मनपथ्र्याे । थाहा छैन किनकिन मलाई अरुले मन नपराउँने मन नपराउँने चिज मनपथ्र्यो । अरुलाई नेपालीका कविताहरु मनपथ्र्यो । देबकोटाको यात्री कविता ठूलो ठूलो स्वरमा सुनाउँथे । तर मलाई नेपालीका कविता कहिल्यै मनपरेन । मलाई गणितका सुत्रहरु मनपथ्र्यो । मलाई गणितका सुत्रहरु कविताभन्दा बढी मनपर्थे । 

तर त्यो भन्दा बढी मलाई मेरो काठको पुतली मनपथ्र्यो ।  त्यो मसँग मैले थाहा पाएदेखी थियो । मलाई कहिल्यै लागेको थिएन कुनै दिन त्यस्तो आउँनेछ जुन दिनदेखी मैले आफ्नो पुतली पनि फाल्नुपर्नेछ । पुतली फालेका केही दिनहरु मेरा लागि रमाइला थिएनन् ।  म सँग मैलाई सुनिदिने उ बाहेक अरु कोही थिएन । म उस्लाई गुमाउँन चाहदैनथे । तर मैले चाहेझै केही भएन । केही पटक सम्झाउँदा पनि नलागेपछि एक दिन मेरो त्यो काठको पुतली आमाले अँगेनामा हालीदिनुभयो । पुतली एकैछिनमा खरानी भयो ।  सायद त्यो उसको अन्तेष्टी थियो मान्छेको जस्तै । र आमाले मतिर नहेरी भन्नुभयो , “अब देखी फेरी यस्तै खेलेको देखँ भने मैले जानेको छु । छोराछोरी खेलाउँने उमेर भैसक्यो पुतली खेलाउँछे ।” 

त्यसपछिे अर्को पुतली बनाउँन चाहिन । मलाई अरु कुनै काठको टुक्रा फेरी उ जस्तै अर्को पुतली बन्न सक्छ जस्तो कहिल्यै लागेन ।े पुतली जलेपनि त्यसले मात्र मेरी आमाको रिस शान्त पार्न सकेन । किनकिन बाआमाको सम्बन्ध पहिलेझै कहिल्यै भएन । बा र आमा बुढाबुढी झै त्यसपछि मलाई कहिल्यै लागेन । बिस्तारै उहाँहरुको ओछ्यान फरक हुन थाल्यो । अल्लि पछि कोठा पनि । दाइ आएको बेला अलिअलि मिलेझै गरेपनि अरु बेला उहाँहरु राम्रोसँग बोलेको हाँसेको मैले कहिल्यै भेटिन ।

बाआमाको सम्बन्ध त्यसरीनै चल्दैथ्यो । थाहा छैन के भयो एक दिन बा बेलुका घर फर्किनुभएन । गाईबस्तु लिएर गोठालो जानुभएको बा बेलुका गाइबस्तु मात्र फर्के बा फर्कनुभएन । कतिले भने तेरो बाउ तेरी आमाको कचकच सहन नसकेर चितौनको गाडी चढेर गएको छ । कतिले भनेँ नजिकै मस्याङ्दीको बगरतिर गाइबस्तु लगेको थियो हाम्फाल्यो होला । त्यस दिन रातभर आमाले र मैले  बालाई कुर्यौ र तर बा आउनुभएन । “मसँग रिसाएर गएका हुन् तेरा बा दुईचार दिनमा फर्कन्छन्” आमाले भन्नुभयो । भोलीपल्ट दाई आयो, पुलिस रिपोट लेख्यो, आफन्तलाई खबर गर्यो । तर हराएका बा फर्केनन् । आमा निराश भएझै त गर्नुभयो तर जति हुनुपर्ने थियो हुनुभएन ।

बा नफर्केपछि झन् घर निराश भयो । झन् म एक्ली भएँ । दाई काठमाडौँ तिरै जागिर खान थाल्यो । आमालाई घर धन्दाले फूर्सद हुन छाड्यो । तर बा नभएकोमा आमालाई कुनै गुनासो थिएन । एक तमासले काम गनुहुन्थ्यो । स्कुलका साथीहरुले मलाई साथी ठान्दैनथे । उनीहरुको लागि म अप्सरा होइन मोटी थिएँ । उनीहरु मुखै भन्थे “यस्ती मोटीलाई साथी भन्नेकी हात्ती भन्ने” । मैले जाँचमा सिकाइदिन भने उनीहरु  मलाई हात्ती भनेर बोलाउँथे । त्यसैले मलाई किताबको पानाहरुमा भेटिने हात्ती पनि मन पदैनथ्यो । म देख्ने बित्तिकै अर्को पाना पल्टाइहाल्थेँ ।

बा नभएपछि आमाको आफ्नै सुर थियो । मेलापाता गर्ने साथी थिएँ । कहिलेकाही गाउँको एसटिडी फोनमा गएर बोल्ने सानीमाहरु थिएँ । घर भएका बेलामा गाली गर्ने र थर्काउने गाइबस्तु र म थिएँ । तर मेरा कोही त्यस्ता थिएनन् । साथीहरुले साथी मान्दैनथेँ वा साथी लायक ठान्दैनथेँ । आमाले केटाकेटी ठानेर सुखदुख साट्नुहुन्थ्यो । 

बिस्तारै बर्खा लाग्यो । फेरी हिउँद लाग्यो । बर्खामा नफर्केपनि हिउँदमा बा फर्कनुहुन्छ कि भन्ने थियो । तर बाको अत्तोपत्तो भएन । आमाको एकसुरको जिन्दगी चलिराख्यो । बेलाबेलामा खोइ किन हो अल्लि बढी सुस्केरा हालेको हो कि भन्ने लाग्थ्यो । तर बाआमाको सम्बन्धमा के समस्या थियो आमाले कहिल्यै भन्नुभएन । मैले सोध्न सकिन । दाइ आएको बेला अल्लि घरमा चहलपहल बढ्थ्यो । तर उ पनि धेरै बस्न पाउँदैनथ्यो । भर्खरै १२ कक्षा भ्याएर बोडिङको मास्टर भएको थियो । बिदा कम पाउँथ्यो ।

यसरी नै कक्षा नौ सिद्वियो । यसरी नै कक्षा दश सिद्वियो । बा फर्कनुभएन । आमालाई फूर्सद भएन ।  दाई काठमाडौतिरै हरायो । साथीहरुले र सरहरुले हात्ती र मोटी बन्न छाडेनन् । 

बा हराएको पनि दुई बर्ष भैसकेछ  । एसएलसी मा फ्रस्ट डिभिजनमा पास भएकी छु । थाहा छैन अब म कहा पढ्ने हो के पढ्ने हो । आमालाई सोधौ केही थाहा छैन । बा भएको भए केही भन्नुहुन्थ्यो होला बा हुनुहुन्न । दाई भन्छ त्यहि स्कुलमा पढँ । एजुकेसन पढेपछि जागिर पाउँन सजिलो हुन्छ ।

मलाई मास्टर बन्न मन छैन । मलाई सेतो एप्रोन लगाएर ल्याबमा जान मन छ । तर म जिद्वि गर्न सक्दिन । आमालाई तपाईसँग बस्न मन छैन भन्न सक्दिन । मलाई पुराना साथीहरुसँग फेरी साथी हुन मन छैन । त्यही मस्र्याङ्दीका सुस्केराहरु फेरी सुन्न मन छैन । सायद त्यही काठको पुतली भएको भएको भए पनि म उसँलाई यो कुरा भन्ने थिएँ । उ पनि मसँग छैन ।

आमा मेरो एसएलसीको नतिजाले खुसी त हुनुहुन्छ तर मलाई स्याबास् भन्नुहुन्न । उहाँ मलाई रुखी लाग्छ । कहिलेकाही लाग्छ, त्यही रुखोपनका कारण बाले घर छोड्नुभयो । त्यही रुखोपनले मेरो पुतली जल्यो । त्यही रुखोपनको कारण बाको अभिभाकत्व गुम्यो । तर आमाको अगाडि मेरो सात्तो जान्छ । आमासँग मेरो धेरै गुनासो छ । सबैभन्दा धेरै गुनासो मेरो पुतलीलाई जलाइदिएकोमा छ । तर म उहाँसँग यो कुरा भन्न सक्दिन । 

पुतलीलाई फाल्नुअघि आमाले भन्नुभएको थियो तिमी पनि पुतली हुनेछ्यौ । आजकाल  मलाई पनि कहिलेकाही म पनि काठको पुतली नै  हो कि जस्तो लाग्छ । न उ स्वतन्त्र थिइ । न म छु । अप्सरा, पुतली आमाले भनेका शब्दहरु सम्झन्छु  । सायद आमाले भनेझै हामी सबै मेरो काठको पुतली नै पो हौ की ?

जवाफ

कसैको प्रश्नको जवाफमा मैले केही मौनता थपेर चुप बसेँ । मौन हुन कहाँ सजिलो छ र । म भित्र हल्ला मात्र बाच्छ । त्यस्तो हल्ला जसलाई म सुनाउँदै हिड्न सक्दिन । केही चिसोे । केही मौन । केही धमिलो । केही अष्पष्ट । हो यस्तै यस्तै म भित्र बाच्छ । कसैले प्रश्न नै गरिहाल्यो भने पनि उत्तर पनि त्यस्तै धमिलो र अष्पष्ट बनेर मैसँग बाकी रहन्छ ।

हो म धमिलो छु । अष्पष्ट छु । मौन छु । हिजो नै कसैले मलाई प्रश्न गर्यो उत्तरको खोजिमा मैले केही थान आशु बगाएँ । म सँग मात्र होइन यो देशका अधिकांश मानिससँग उत्तर छैन । हामीसँग त जे पनि अष्पष्ट छ । जे छ धमिलो छ । त्यही धमिलोपनलाई नियती ठानेर हामी स्विकारीरहेछौ । 

आज पनि म मौन नै बसेँ । मौन बसेको पनि कयौ बर्ष भैसक्यो । मलाई लाग्छ म जे लेख्छु जे बोल्छु त्यसको कुनै अर्थ छैन । हरेक दिन मैले चलाउँने किबोडका किहरुले मेरो एकोहोरो बर्बराहट मात्र बोल्छन् । यसले केही अर्थ राख्दैन । यो देशमा छोरीमान्छे बौल्न थालेको कति न भयो र । जो बोलेका छन् उसको बोली पनि मौनता बराबर हो ।

तपाईहरुलाई लाग्छ  हरेक दिन म किन कबिोड चलाउँछु र बिनामतलबका केही वाक्यहरु लेख्छु । मलाई थाहा छ यो बोली होइन । यो त मौनता हो । यो बर्षबर्षको मौन इतिहासको अर्थहिन अर्काइभ मात्र हो । धेरैले भन्छन् हरेक दिन डायरीझै किन लेख्छेस्  म भन्छु छोरीमान्छेका अक्षरहरुलाई बिना सम्पादक बिना गेटकिपर अर्काइभ गर्नु पनि बर्षौबर्षको मौनतालाई बोल्नु हो ।

हिजो कसैको प्रश्नको जवाफमा म मौन बसिँदिएँ । सायद जे छ मौनतामा नै छ । यी अक्षरहरुले त्यस्तै मौन सान्नाटालाई मात्र बोल्छन् ।

बिहानी

बिहानीले हरेक दिन मलाई चिहाउँछ र भन्छ उठ् केटी घाम लागिसक्यो । सायद आमाले जस्तै । बिरत्तिएरीएर केही आशुका ठिकाहरु झारेर सुतेकी म बिहान निराश भैरहन सक्दिन । आदि भ्याएको किताब । चियाका कप । मैला कपडा । हिजो राती नमाजेका भाडाकुडा सबैले नचाहेरै पनि उठाउँछन् ।

हिजो रातभर झरी पर्यो । आफैँभित्रका बादलहरु बर्षा बनेर मेरा आँखाबाट तल झरेँ । मैले आफैँलाई दुई चार थप्पड पनि लगाएँ । निद्राले नआउँने जिकिर गर्यो । मैले धम्कि दिएरै भए पनि बोलाएँ । रातहरुभर अनेकौ सपनाहरुले छोडेनन् । केही अत्यासलाग्दा सपनाहरु मेरो रातका साक्षि बनेँ । बिहानीले पनि मलाई चाडै बोलाएन । लाग्यो होला यो निराश छ सुतोस् ।

आजकल मलाई सहरले पनि तर्साउँछ । कुनै जलेको मानिसको खरानीको उत्सव मनाएझै लाग्छ । अब मानिसले आफूँले आफैँलाई जलाउनु पनि सामान्य भैसक्यो । जलाएको भोलीपल्ट पनि तपाईलाई मानिसहरुले कायर नै भनिदिन सक्नेछन् । कसैले घर जलाएँ । कसैले देश जलाएँ । कसैले आफैँलाई जलाएँ । लाग्छ, यो देशमा केही बाकी छ त जल्नेहरुको खरानी मात्र बाकी छ । 

गत महिनासम्म केही सपना बाकी थियो । केही आशा । म अब आशाबाट बिरक्तिको बाटोमा हिडिरहेकी छु । कसैले मलाई मायाले के छ भनेर साधिदियो भने पनि रोइदिन सक्नेछु । लाग्छ सुनिदिने कोही होस् । जे हुन्छ राम्रो हुन्छ भनिदिने कोही होस् । चाहेको पनि यतिमात्र छु । देश जलेको देखिन्छ मन जलेको कहाँ देखिन्छ र ।

लाग्छ यो शहरको हरेक कुनामा म जस्तै एक हरेक साझ बिरक्तिएर आशु झार्छ । जब मानिससँग उज्यालो बाटो रहँदैन उसको लागि बाच्नु सजिलो छैन । मसँग अक्षर छन् सजिलो छ  । बिना अक्षर म पनि कुनै दोबाटोमा बहकिन सक्ने थिएँ । बिहानी मात्र छ जसले बाँच भन्छ । साँझले सधैँ निराशानै बोकेर आउँछ ।

अब त फूल फुलेको । घाम लागेको । चराहरु उडेकोले पनि केही लाग्न छोडिसेको छ । एक बिरक्तिएको मानिसले रोज्ने बाटो भनेको अक्षरको बाटो मात्र हो । अक्षर सजिलो बाटो बनेर आउँदैन । मेरा लागि पनि अक्षरको बाटो सजिलो थिएन । आज पनि मैले लेखेकोकोमा खुसी हुने म मात्र हुँ । आमालाई लाग्छ लेख्न भन्दा कोही खोजेर कसैको भएको भए ठिक हुने थियो । म इतिहास देखिनै कसेको हुनुपर्ने बोझले थिचिएकी छु । 

यी अक्षरहरु अरुझै नहुनुका निशानीहरु हुन् । अरुझै भैदिएको भएँ सायद मेरा अक्षरहरु भान्छाघर भएर निस्कने थिएँ । हुनसक्छ मैले जे रोजेँ त्यो अचल्तीको बाटो थियो । एउटा पारिवारिक मिथकको अन्त्य । त्यो अन्त्यले मलाई कठोर त बनायो तर मै टुक्रिएको बेला भरोसाको कमि पनि सधैँ रहिरह्यो । सायद बिहानीले त्यही भरोसा बोक्छ र मलाई बोलाउँछ ।

आज पनि बिहानीले मलाई सबेरै बोलायो उठ् केटी तेरो उठ्ने बेला भयो भन्यो । आदी भ्याएको किताब । किबोडमा आदी बाकी रहेका अक्षरहरु । आदी झरेको आशु । सायद केही अधुरो थियो र म उठेँ । सायद सबै सजिलो भएको भए यी अक्षरहरु यसरी निस्कन पनि सक्दैनथैँ । सायद अक्षरहरु सधैँ कठिन बाटो बनेर आउँछन् ।

यो आजको बिहानी हो । सायद भोलीको बिहानी पनि यस्तै हुनेछ । तर मलाई आशा रात हिजोको जस्तै निराश नहोस् ।

अन्तिम प्रतिक्षा

सायद यो अन्तिम प्रतिक्षा हुनेछ । सायद कुनै मृत्यूजस्तै । सायद यो मृत्यू नै हो । सायद मैले जीवनभर जे चाहेँ त्यो पर सर्दै गयो  । मानिसहरुले बिदाइका हातहरु हल्लाए । माटो पनि तेरो हुँदिन भनेर बतासले उडाइलग्यो । जे चाहेँ त्यो कहिल्यै आफ्नो भएन । प्रतिक्षा गरेको पनि यतिका बर्ष भएछ । सायद यो अन्तिम प्रतिक्षा हुनेछ । 

प््रातिक्षा गर्दागर्दा मबाट जे गुम्यो त्यो सायद म आफैँ थिएँ । सायद म आफैँलाई पनि जोगाउँन चाहन्न । सायद केही नभएझै म माटोमा मिल्न चाहन्छु । सायद अन्तिम प्रतिक्षा ।

शहर : एक अनुभूती

दिन शान्त छ । मनमा शान्ति भएको बेला बादलले भरीएको दिन पनि मनपर्छ ।  झरी मनपर्छ । बतास पनि मनपर्छ । हावाहुरी र चट्याङ पनि मनपर्छ । आज त्यस्तै कुनै दिन हो । घण्टाघर तल छु ।  घण्टाघर तल कुनै चियापसलमा । घण्टाघर आफ्नै लयमा घुमिरहेछ । जसरी म घुमिरहेछु । सायद समय यसरी नै घुम्छ । बिस्तारै थाहा नपाएझै गरी ।  घुमेको आभाष कहाँ छ र ! र पनि घुमिरहेछौँ । तपाई । म । घण्टाघर । समय । सबैसबै ।

सायद यो जीवनको गति हो । सायद मानिस पनि आफ्नै लयमा घुम्न चाहन्छ ।  वा यसरी नै समय चलिरहन्छ । नचल्नुको विकल्प पनि त छैन । हुनसक्छ यो बिना बिकल्पको हिडाइ हो । वा घुमाइ हो । हत्तारीँदै हिडेर पनि कही पुग्नु छैन । वा पुगेर पनि फर्कनु छ । हुनसक्छ पुगेर पनि नपुगेझै गर्नु छ ।

 हामी सबैको गन्तब्य एकै हो । थाहा छैन हत्तारीँदै हिड्नेहरु कहाँ पुग्छन् । सायद लामा पाइला चाल्नेहरुको यात्रा छोटो हुन्छ । यात्रा अयात्राको यो वृत्तमा हामी  घुमिरहेछौ  । सायद यही नै जीवन हो ।

चियापसलमा छु । भर्खरै एक मधुर मुस्कानले छोडेर गएको छ । मुस्कान एक सामुहिक भाव हो । दुख पिडालाई हामी सामूहिक बनाउँन सक्दैनौ । दुखको बदला दुख सापटी दिन सक्दैनौ । सायद मुस्कान नै त्यस्तो अनुभूती हो जसले सामूहिकता रोज्छ । मुस्काउँदै हिड्नेहरुले अनौठो अनुभूती दिएर जान्छन् । उसले त्यही  दिएर गएको छ । थाहा छैन उ किन मुस्कुरायो । थाहा छैन मैले किन उसको मुस्कानलाई साथ दिएँ । 

शहर आफ्नै गतिमा छ । चाहेर पनि हामी शहरको गतिलाई रोक्न सक्दैनौ । चियापसलबाट शहरको एक दृश्य कैद गर्दैछु । यो दृश्य मेरो हो ।  शहर सामुहिक भए पनि हामी सबैको आफ्नै भर्सनको सहर छ । यो मेरो भर्सनको शहर हो । कहिलेकाही लाग्छ म झै सहर पनि एक्लो छ । सबैसँग भएर पनि एक्लो । आफ्नै भएर पनि एक्लो । 

सबै आफ्नै लयमा पाइला चाल्दैछन् । किन कहाँ कसैलाई थाहा छैन । वा थाहा छ । वा थाहा भएर पनि थाहा नपाएझै गर्दैछन् । नानीहरु स्कुलका लागि पाइला चाल्दैछन् । नानीका बाआमाहरु कामका लागि पाइला चाल्दैछन् । केही नहुनेहरु हतारमा केही पाउँनका लागि पाइला चाल्दैछन् । म आफ्नै ठानेर उनीहरुको पाइला गन्दैछु ।

यो पाइलाहरुको कोलाहलमा आफ्ना पाइला खोज्दैछु । सायद म पनि आफ्नै दौडमा छु अरुजस्तै । तर थाहा छैन मलाई कहाँ पुग्नुछ, के पाउँनु छ । के मेरा पाइलाहरु प्राप्तिको दौडमा छन् ? तर थाहा छैन मेरो गन्तब्य के हो । आफैलाई खोज्दाखोज्दै म कहाँ पुग्नेछु । वा कुनै दिन थाकेर खोज्न छोडिदिनेछु । शहर अमुक छ । उसले मलाई पनि त कहिल्यै प्रश्न गरेन । सायद सहर सबैप्रति एक दुरी राख्छ । सहर उदार र अनुदार दुबै छ । उसले चाहेर पनि न मानिसलाई अगाल्छ न लत्याउँछ ।

  के सब यी दौडिरहेका मानिसहरु आफैलाई खोज्दैछन् । वा शहरको धुनमा त्यसै नाच्दैछन् । मलाई अरुको लयमा नाच्नेहरु अनौठा लाग्छन् । थाहा छैन नाच्दानाच्दै उनीहरु कहाँ पुग्नेछन् , के पाउँनेछन्  । सायद यो शहरको बिशेषता हो । यसले आफ्नै धुनमा नचाउँछ । वा हामी सबै आफ्नै धुनलाई सहरको धुन ठान्छौँ ।

 तर सबैसँग आफ्नै परिकल्पनाको शहर हुन्छ । मेरो शहर मेरो रोजाइको शहर हो । म शहरलाई सिंगो ठानेर हेर्न सक्दिन । मलाई त शहर आफैँजस्तो लाग्छ । टुक्रिएको । निराश । म आफ्नै प्रतिबिम्बमा शहरलाई हेर्छु । मलाई लाग्छ, मेरा वाक्यहरुझै मैले बाचेको शहर पनि सग्लो छैन । म टुक्रिएका अमुक वाक्यहरुलाई सहर ठानेर हेरीदिन्छु । सहरले आफ्नो परिभाषा लाद्दैन । सहरले मेरो परिभाषालाई तेरो परिभाषा भएन भन्दैन । सहरले आफ्नो रोजाइ लाद्दैन ।

मैले बुझेको शहरको कल्पना एकात्मक हो ।  यो एकात्मकताको बिम्बमा अडिएको छ । मैले शहरमा रहनुको अनुभूतीलाई सामूहिकतामा ब्याख्या गर्न सक्दिन । मेरो शहर तपाईको होइन । तपाईको शहर मेरो होइन । यो घण्टाघर तल म मेरो समयको कुरुपतालाई मात्र देख्छु । हुनसक्छ तपाईलाई यी मानिसहरु, यी गाडिहरु, यी बिनामतलबका दौडधुपहरु राम्रै लाग्लान् ।

गाडी गुडेका छन् । मानिसहरु हतारमा छन् । चिया पसलबाट चियाका बाफहरु उड्दैछन् । यो शहरको बिहानी हो । सायद शहर यसरीनै बिउँझन्छ । स–साना नानीहरु स्कुलका लागि निस्कदैछन् । नानीहरुले शिरमा लगाएको रिबनका फूलहरुले थप सौन्दर्य थपेको छ । यी अनुभूतीका तंरगहरुलाई म कैद गर्न चाहन्छु । म चाहन्छु मसँग यस्ता अनुभूतीहरु रैरहुन् । सायद हामी सबै यी यस्तै अनुभूतीका भोका छौ । बिष्मृतिहरु छोटा हुन्छन् । सायद हामी सबै स्मृतिमा बाच्न चाहन्छौ ।

तर यी स्मृतिहरु कुनै दिन मबाट पर जानेछन् । म धुमिल बन्नेछु । मेरा दृश्यहरु धुमिल बन्नेछन् । सायद मसँग स्मृतिको नाममा केही रहनेछैन । न यो चियापसल । न यो घण्टाघर । न यी असननका गल्लिहरु । न शहर मेरो हो भन्ने अनुभूती । कुनैदिन मसँग केही रहनेछैन । मेरी हजुरमासँग पनि संसारबाट बिदा हुँदे गर्दा स्मृतिहरु बाकी थिएनन् । सायद म पनि त्यस्तै हुनेछु कुनै दिन । शहर रहनेछ म रहनेछैन । शहरलाई कसैले सम्झनेछ तर मैले सम्झनेछैन् ।

  शहरको यो निजात्मक ब्याख्या हो । हुनसक्छ कुनैदिन सामूहिक बन्नेछ । यो मेरो नभइ अरु कसैको बन्नेछ । यी चाहेर कैद गरेका शब्दहर हुन् । थाहा छैन कुनै दिन अरु कसैले शहरको अर्को भर्सन लेख्नेछ । तर यसरी नै नलेख्न सक्नेछ । म आफैले पनि अरु कुनै अर्को दिन कैद गरेँ भने शहरको अर्को कुनै कुरुप कर्कष पोर्टेट बन्नेछ । यो सहरमाथी गरिएको बेमेल रेखाहरुको एक अमूत ब्याख्या मात्र हो । क्यानभाष मेरो हो । रंगको रोजाइ तपाईको हुनेछ ।

बर्हिगमन

 

उसको कोठामा छु । सेता पर्दा सेतो तन्ना आकाशे रंगका कुशनहरुले कोठा उज्यालो देखिएको छ । उसको ओछ्यानमा हरेक हप्ता उसलाई मनपर्ने सेतो रंगको तन्ना ओछ्याइदिन्छु । हरेक दिन उसको किताबमा जम्मा भएको धुलो पुछ्ने गर्छु । उ छैन तर यी सबै चीजहरुले उ भएझै महसुस गराउँछन् । उसको यो बाइसौ जन्मदिन हो । बाइसौ जन्मदिनमा उसको लागि बाइिस वटा किताबहरु ल्याएकी छुु । थाहा छैन, उसले यो देख्छे वा देख्दिन तर मलाई लाग्छ उसले यो देखोस् । मेरो अगाडी उसले लेखेको अन्तिम डायरी छ..........................

डेट– १५ डिसेम्बर, २०२२

“हिजो रुपि कौरको होम बढी पढेँ ।  त्यसपछि रातभर स्याली रुनिको “कन्र्भसेसन बिथ  फेन्डस्”को सय पेज पढेँ । सधै झै हिजो पनि निद्रा लागेन । सुत्न नसेकेको तिन महिना भैसकेको छ । जब रात पर्न थाल्छ मुटु धड्किन्छ । सुत्न सक्दिन । मामुलाई धेरैपटक भनेको हो, पत्याउँनुहुन्न । म निदाउँन सक्दिन । केही नराम्रो कुरा सुन्नेबित्तिकै हात काम्छ । पढ्न पनि आजकाल त्यहि मन लाग्दैन । हुन त सबैले मलाई किताबको किरो भन्छन् । आजकल त पढ्न पनि सक्दिन । मलाई लेख्न मनपथ्र्यो । आजकाल लेख्न पनि सक्दिन । बाबाको अफिसको केही भर छैन । कहिले सेमिनार कहिले लेटनाइट मिटिङ । उहाँलाई मामूलाई दिने समय पनि छैन मेरो लागि त परको कुरा । मैले मामू र बाबा खुसीसाथ बसेको कहिल्यै देखेको छैन । थाहा छैन बाबा सधै किन घरबाट पर बस्नुहुन्छ । तर मामूले आफ्नो कुरा केही सेअर गनुहुन्न । उहाँलाई लाग्नसक्छ म अझै केटाकेटी नै छु । बट आइ ह्याव क्रस ट्वान्टी आइ क्यान सेन्स इट । मलाई मूराकामी मनपथ्र्यो तर आजकाल मुराकामी पनि पढ्न सक्दिन । थाहा छैन के भाछ । मामू भन्नुहुन्छ धेरै पढेर हो । उहाँ मेरो कुरा बुझ्नुहुन्न । इन्र्टोभट भएर होला आइ डोन्ट ह्याभ बेस्ट फेन्डस् । 

अनिस सँग छुटिएको पनि एक वर्ष भै सकेछ । यदाकदा लाग्छ ठिकै भयो । तर सधैँ त्यस्तो लाग्दैन । उसलाई म प्रेमीको रुपमा नभए पनि साथीको रुपमा सधैँ मिस गर्छु । तर गर्दिन पनि । सम्बन्धमा नै रहँदा पनि उसले मलाई इमोस्नल्ली कहिल्यै सपोट गरेन । हाम्रो सम्बन्ध  सम्बन्धमा रहेर पनि सम्बन्ध जस्तो थिएन । खोइ किन उ कमिटमेन्ट देखी डराउथ्यो । महिनौ हराउँथ्यो अनि फेरी पहिलेझै बोल्न लाउथ्यो । मलाई त अहिले पनि लाग्छ उसको लागि सिचवेसनसिप मात्र थियो । मेरो लागि मात्र त्यो सम्बन्ध थियो । उसको ँन्युड्सहरु स्न्यापमा हेर्दा हेर्दा म एक तरिकाले बोर भैसकेकी थिएँ । उसललाई सायद लाग्थ्यो प्रेम गर्नु भनेको फिजिक्ल्ली कनेक्रट हुनुमात्र हो । आइ वोज नट कम्फरटेबल टु सेन्ड माई नेकेड पिक्चिर टु हिम । तर उसलाई लाग्थ्यो न्यूड्स् नपठाउँनु भनेको प्रेम नगर्नु हो । म यो कुरा कसैलाई भन्न पनि सक्दैनथेँ । तर म कम्फरटेबल पनि थिइन । मामुलाई त परको कुरा म साथीहरुलाई पनि यो चिज भन्न सक्दिन । जब जब एक्ली हुन्छु आफूले पठाएका ति नाङ्गा फोटाहरु देखेर पनि तर्सन्छु । कताकता रिग्रेट जस्तो फिल हुन्छ । मलाई लाग्छ म शरिर मात्र होइन । 

लाग्छ मलाई बुझिदिने कोही होस् । निद्रा नभएको बेला बोलिदिने कोही होस् । थाहा छ म इमोसनल्ली हेल्दी छैन । एक्लै एकदुई पटक थेरापिको लागि पनि गएँ । तर म उसँग पनि कम्फरटेबल भैन । मामूलाई अझै पनि म डिप्रेसनमा छु भन्ने थाहा छैन । मामू यो कुरा बुझ्नुहुन्न । मामूलाई लाग्छ धेरै पढ्नेहरु यस्तै हुन् । बिहान एक घण्टा  मेडिटेसन गर्छु तथापी दिनभर उदासीले छोड्दैन । आजकाल मामूले नदेख्ने् गरेर स्मोक पनि गर्न थालेकी छु । मलाई थाहा छ स्मोकिङ राम्रो होइन । तर किनकिन यसले एकछिन भए पनि उदासी कम गर्छ । मलाई कहिल्यै लागेको थिएन मैले याफ्टर ट्वान्टी स्मोक गर्न थाल्नेछु । तर स्याड्ली आइ स्टाटेड याफ्टर ट्वान्टी । कलेजको सेमिस्टर ब्रेक भएको छ । थाहा छैन यो एक महिना म कसरी बिताउँछु । मोबाइल छुनै मन पर्दैन । मोबाइल छुनेबित्तिकै हात काम्छ । कसैले गरेको फोनले मुटु फुटेझै धड्कन्छ ।  सोसल मिडिया सबै डियाक्टीभ गरेकी छु । पहिले पहिले बिदाको समय एक्लै बसन्तपुरतिर घुम्न जान्थेँ । यस्तो लाग्थ्यो बसन्तपुर कथाहरुको अलिखित संग्रह हो । तर आजकल जान मन लाग्दैन । थाहा छैन यो खालीपनले कहिले छोड्नेछ । कहिले म पहिलेझै बन्न सक्नेछु । आई लभ हु आई वाज । थाहा छैन यो अध्यारो शुन्यताबाट म कहिले पर भाग्न सक्नेछु । आजकल कहिलेकाही म मरेपछि रुने मान्छेहरु बारे पनि गर्छु । के डेथबारे सोच्नु नराम्रो हो ? मलाई लाग्छ म बाचेभन्दा मरेँभने मलाई शान्ती हुनेछ । म यी बिनानिद्राका खाली र उदास रातहरु कतिदिन झेल्न सकुँला । कहिलेकाही त राती आफ्नो धड्किएको मुटुको आवाजले आफैँ तर्सन्छु । शरीरभरि पानी खनाउँछु तर पनि सुत्न सक्दिन । निद्रा बिनाका रातहरु कसैका नहुन् । यो उदासीले थाहा छैन मलाई कहिले छाड्नेछ । आइ विस चाडै छोडोस् । तर मलाई लाग्दैन यसले यती सजिलै छोड्नेछ ।

आज उसको जन्मदिन हो र उ नभएको ४५ दिन पनि । उसको डायरीले मेरा हातहरु कामेका छन् । मुटु अझै धड्किरहेको छ । उ भएको भए अर्को उल्लास हुने थियो । अपूर्व पनि छोरीको जन्मदिनको लागि भनेर घरमा हुने थियो । उ गएपछि अपूर्व घर बिरलै आउँछ । थाहा छैन उ के महसुस गर्छ । केही नभनेपनि यदाकदा लाग्छ यो सब हुनुमा उ मलाई दोसी ठान्छ । कहिलेकाही मलाई आफैँलाई पनि त्यस्तै लाग्छ । 

उसको  जन्मदिनमा उसका डायरीहरु पढ्दैछु । यो उसले लेखेको अन्तिम डायरी थियो । लाग्दैछ यो मैले पहिल्यै पढ्नुपथ्र्यो । यी ४५ दिनहरु मलाई ४५ लाख जुनीझै भएको छ । आँमाले सन्तानको मृत्यूको कल्पना कहिल्यै गर्न सक्दिन । यो गर्न नसक्ने कल्पना यर्थाथ भैदिएको छ । मलाई लाग्थ्यो उ म जस्तै छ । नबोलिकनै धेरै कुरा बुझ्ने । तर आजकल लाग्दैछ मैले उसलाई बुझ्न नसकेको रहेछु । आमा भएर आमाझै हुननसकेको पिडा सधै रहनेछ । र उ नरहनुको कमि मसँगै बिदा हुनेछ ।

उ सजिलै जीवनमा आएकी थिइन । बिहे गरेको सात बर्षसम्म पनि केटाकेटी नभएपछि हामी दुबैको सम्बन्धमा रोमाञ्चकता थिएन । मलाई एडप्ट गरेर भए पनि सन्तानको आमा बन्न मन थियो । अपूर्वलाई त्यो कुरा मन्जुर थिएन । तर उ आएपछि हामी बिचको सम्बन्धमा पनि अर्को उल्लास छायो । परिवार पनि खुसी भयो । उ जन्मेको दिन सासुआमाले तिमी पनि आजदेखी पूर्ण भयौ भनेको कहिल्यै बिर्सन सक्दिन । उसको नाम त्यसैले प्रतिक्षा राखेका थियौँ । उसकै लागि भनेर त्यसपछि मैले जागिर खाइन ।  म उसलाई पूर्ण रुपमा हुर्केको हेर्न चाहन्थेँ ।

उ मैले चाहेझै थिइ । पढाकु, ज्ञानी । तर उसको कम बोल्ने बानीले कहिलेकाही मलाई पिरोल्थ्यो । अरु केटाकेटी झै उसले हासी मजाक गरेको मलाई कहिल्यै थाहा छैन ।  बस कि पढ्ने कि स्केच गर्ने उसको दैनिकी थियो । मलाई लाग्थ्यो कुनै दिन उ राम्रो चित्रकार बन्नेछ । मलाई उसको रंगसँग खेल्ने बानी असाध्दै मनपथ्र्यो ।

जब उसले एसएलसीमा ए ल्याएर पास गरी सबैले भन्थे डाक्टर हुन्छे । तर उसलाई डाक्टर बन्न मन थिएन । मलाई पनि उ डाक्टर नै बन्नुपर्छ भन्ने थिएन । ए लेवल पछि केयूमा फाइन आर्टस्  पढेकोमा मलाई कुनै गुनासो थिएन । उसको बाबा पनि खुसी हुनुहुन्थ्यो । हामी दुबै उ खुसी भएको देख्न चाहन्थ्यौ ।

अरुका केटाकटी झै उसका धेरै साथीसंगती सँगको संगत मैले कहिल्यै देखिन । उसको पढ्ने लत भने बच्चा देखीनै थियो । अल्लि पछि मलाई लाग्थ्यो उ किताबमा मात्र नभुलोस् । बोरु घुम्न निस्क्योस् साथी बनाओस् । उसको एककाइसौ जन्मदिनमा मैले उसलाई यात्रामा जाउँ भनेर दुई दिनको लागि चित्लाङको हाइकिङ ट्रिप बुक गरिदिएको थिए । तर उ जान मानिन । त्यसको सट्टा एककाइस वटा पुस्तकहरु मैले उसलाई दिएँ उ खुसी देखिन्थी  । उ  कलेजबाट आएपछि कि चित्रहरु मात्र कोर्थी कि किताबहरु मात्र पढ्थी ।

  तर केही समयदेखी उ केही निराश देखिन्थी । मलाई लाग्थ्यो नचाहिदा पुस्तकहरु पढेर हो । मलाई लाग्थ्यो धेरै पढ्नेहरु धेरै सोच्छन् । धेरै सोचेर हो । उसले मलाई म निदाउँन सक्दिन भनेकी पनि थिइ । मलाई लाग्यो कहिलेकाही होला ।  सधै होइन ।

जीवनमा यसरी उसलाई गुमाउँछु भन्ने कहिल्यै थिएन । उ नरहेपनि अपूर्व पनि बिरलै घर आउँछ । कहिलेकाही लाग्छ केही बर्षदेखी उ कोही अरुसँग सम्बन्धमा छ । हामी विचको सम्बन्ध सधै यस्तै नै थियो । उ भएकाले छोरी छ भन्ने आधार थियो । अपूर्व बाहिर कोहीसँग हिडेको कुरालाई म थाहा पाएपनि नपाएझै गर्थे । मलाई लाग्थ्यो छोरीले यो सब थाहा नपाओस् । म छोरीको नजरमा उसको पिताको डार्क साइड देखाउँन चाहदैनथे । तर उसको यो डायरी पढेपछि थाहा भयो उसको पनि उसको पितासँग गुनासो रहेछ ।

उ भैइनजेल उ आफ्नै काममा ब्यस्त भएपनि मलाई एक्लो कहिल्यै महशुस भएन । म त उसको बिहेबारे पनि सोच्न सक्दैनथेँ । हुन त उसको उमेरका भएपछि धेरै बाआमाले बिहेबारे सोच्ने गर्छन् । तर मलाई लाग्छ उसले बिहे गर्दिन भनेकी भए पनि मलाई कुनै गुनासो रहँदैनथ्यो । म मात्र उ खुसी भएको देख्न चाहन्थेँ ।

थाहा छैन उ बिनाका एक्ला र निराश दिनहरु म कसरी बिताउँनेछु । उसका उमेरका केटाकेटीहरु म सडकमा पनि देख्न सक्दिन । एक्कासी मुटु दुखेर आउँछ । आजकल उसँगै छु भन्ने महशुस गराउँन उस्ले पढ्ने पुस्तकहरु पढ्छु ।  उ प्राय अंगे्रजी पुस्तकहरु पढ्थी । तर मेरो अंग्रजी उसकोझै नभएपनि पढेझै गर्छु । लाग्छ यी पुस्तकहरुमा उ कहि कतै छ ।  उसको स्पर्शको महशुस हुन्छ ।

लाग्छ मैले उसलाई कसरी बुझ्न सकिन ?  आमाले आफ्नो सन्तानलाई बुझ्न नसक्न पाइन्छ ? कहिलेकाही लाग्छ म  कहिल्यै आफैले आफैलाई माफी दिन सक्दिन........................................................................................................

Ode to the Letters

 प्रिय पत्रहरु,

यो पत्रको बदला पत्र मात्र होइन । यो कुनै अधुरोपन जस्तै हो । केही न्यास्रो । केही अल्नो । केही अपुरो । मलाई लागेको थियो मेरो पत्रको बदलामा मेरो झोलामा पत्रमञ्जुषा बनेर केही फर्कनेछ । तर त्यस्तो भएन । मेरा पत्रहरु सायद कुनै अन्जानको दैलोमा पुग्यो होला । सायद उसलाई लाग्यो होला यो मेरो ठेगानामा झुक्किएर आएको होला म खोल्दिन । सायद त्यस्तै केही भयो होला ।

कहिलेकाही त लाग्छ नि आफूलाई कसैले सुनिदियोस् । आफ्नै नाममा पत्रहरु घरको ढोका आइपुगुन् । फूलहरु लिएर कसैले आफूलाई स्वागत गरोस् । सँसारमा को नहोला जसलाई माया चाहिएको छैन । सँसारमा को नहोला जसले प्रेमलाई कुरेको छैन । सायद म त्यस्तै प्रखाइमा थिएँ । 

सायद त्यसैको प्रखाइमा मैले केही पत्रहरु लेखेँ । कोही अपरिचितलाई । कोही अन्जानलाई । लागेको थियो कहिलेकाही प्रेम असजिलो बाटो बनेर आउँछ । सजिलो के छ र । मैले त्यस्तै गरेँ । सायद आफैँलाई खोजेझै मैले अरु कसैलाई पत्रहरुमा खोजिरहेँ ।

खोजि आफ्नै थियो । खोजि प्रेमको थियो । मैले शब्दहरुमो आफैँलाई रित्तयाइराखेँ । अब त म शब्दहरुको पनि रित्तो रहेछु, प्रेमको मात्र होइन । जे छ असजिलो छ । मलाई थाहा थियो, यो असजिलो बाटो हो । त्यो पनि थाहा थियो, प्रेम कहिल्यै पनि असजिलो बाटो बनेर फर्कदैन । तर पनि मनले भन्यो कुनै आख्यानझै जीवन पनि त अप्रत्यासित छ । मलाई लाग्यो यो असजिलो नै मेरो भागको सजिलो बाटो हो । मैले लगातार कोही अपरिचितलाई पत्रहरु लेखिराखेँ । सायद लेखिरहनेछु । 

पत्रहरुको युूग सिद्धिएको पनि धेरै भैसक्यो । तै पनि पत्रहरुको आशा थियो । मलाई लाग्छ प्रेमको सबैभन्दा सुन्दर अभिब्यक्ति कि मौनतामा हुन्छ कि शब्दहरुमा । मैले त्यही बाटो रोजेकी थिएँ । तर अब प्रतिक्षाको लागि केही बाकी रहन । हरेक दिन म आफ्नै लागि आफैँ लेख्ने गर्छु । कुनै मनोबादझै प्रापक र प्रेशक आफैँ बनेकोमा पनि कुनै पछुतो छैन । एक अभिनय जस्तो, जीवनमा प्रापक र प्रेशक आफैँ बन्नु एंकाकिपनको चरम बिन्दु हो । हुन त मैले जीवनलाई मुलधारमा राखेर कहिल्यै हेरिन । जे थियो र जे छ चरमता भित्र मात्र छ । म संग्लोपनको नाटकमात्र पनि गर्न सक्दिन । म भित्र जे छ कुनै टुक्रिएको सिसा जस्तै छ । कहिलेकाही नमज्जाले बिझाउँछ । 

सायद आफ्नै खोजिमा । सायद अरु कसैको खोजिमा । सायद प्रेमको खोजिमा । मैले अपरिचितलाई पत्रहरु लेखिरहेँ । मलाई अरु केही थिएन मेरा शब्दहरुबाट केही आशा थियो । मैले उत्सुकताबस कापी कापी कोही अरुका लागि पहिलोपटक पत्र लेखेकी थिएँ । म बिधामा अड्किन चाहदैनथेँ । पत्र मेरा लािग कविता जस्तै हो । कविता बन्न कविताजस्तै हुनुपर्छ भन्ने पनि छैन । प्रेममा सबैचिज कविता नै हो र्।  लागेको थियो प्रेमलाई अभिब्यक्त गर्न पत्र एउटा सुन्दर तरिका हो । कहिलेकाही माध्यम पनि महत्वपूर्ण बन्छ । सायद मैले रोजेको पत्रको बाटो त्यही थियो ।

प्रिय अपरिचित, म तिमीलाई प्रेमझै केही गर्छु । त्यो प्रेम हो वा हैन मलाई थाहा छैन । पानी परेको बेला, बतास चलेको बेला , चराहरु उडेको बेला , घाम अस्ताएको बेला लाग्छ अनुभूतीको त्यो सुन्दरताभित्र तिमी पनि छौ । कहिलेकाही घाम लागेको बेला पनि त्यसरीनै सम्झन्छु । आज पनि बिहानै सम्झे । हिजो राती पनि सम्झेको थिएँ । मलाई थाहा छ, प्रेम पत्र बनेर मेरो बाटो आउँदैन तर केही खोजेझै प्रेममा पनि मैले आफैँलाई खोजिराखेँ । खोज्नु सायद मेरो नियती थियो । मैले जीवनभर केही खोजिरहेँ । सायद तिमीलाई खोज्नु पनि त्यही नै हो ।

सायद अब अक्षरहरु सजिला बाटा बनेर तिम्रो माझ झुल्कँदैनन् । जे थिएँ मेरो मात्र थिएँ । म आशाबादी पनि रहिन । कहिलेकाही असजिलो बाटोको खोजिमा मैले केही आफैँलाई रित्ताएको छु । रित्तिएको मानिसभित्र प्रेम रहँदैन । मैले प्रेम गर्छुझै गरेँ पनि सायद म अब कसैलाई प्रेम गरिरहन पनि सक्दिन । सायद आफैँलाई पनि । मैले जे को प्रतिक्षा गरिराखेँ । त्यो कतै पर पुग्यो । मलाई लाग्छ मैले अब माटो मागेँ भने पनि बतास आएर माटोलाई उडाउँनेछ । यो उदास मानिसले पत्र पनि लेख्न सक्दैन । प्रिय पत्रहरु, यो तिम्रो लागि लेखिएको अन्तिम सम्झना पत्र हो ।

प्रिय सानी केटी,

  प्रिय सानी केटी,

हिजोझै आज पनि फर्किएकी छु । धेरै माया । धेरै सुभेच्छा ।  आज पनि रातभर पानी पर्यो । तिमीलाई थाहा छ नि सबै रातहरु सजिला हुँदैनन् सायद यो यस्तै रात थियो । तर त्यसले कमजोर त बनाएन । लाग्यो म अब रुवाझै हलुका रहिन । हल्का हुनेहरु स–साना हुरी बतासले पनि सजिलै बहकिन सक्छन् ।

कुनै यात्राको किताब पढ्दै छु । छोरी मान्छेले गरेको त्यो एक्लो यात्राले आफैँलाई भन्दैछु- चाहेको मैले पनि त्यही हो  । सायद कुनै दिन म पनि त्यसरीनै झोला बोकेर कहिँ पुग्नेछु ।आफ्नो सामान बोकेर फटाफट हिड्नेहरु लोभलाग्दा लाग्छन् । लाग्छ हिड्नेहरु नै हुन् जसले माटो, हावा र पानीलाई बुझ्छन् । अरु सब ठिकै नै छ तर केही चिन्ता पनि छ जसलाई म आफैँले सुल्झाउँन पर्नेछ ।

केही कुराले आभारी छु । जस्तो रातभर परेको झमझम पानी । बिहानै मुस्कुराएको घाम । बाटामा भेट्दा मुस्कुराउँने मानिसहरु । कहिलेकाही त लाग्छ म त्यसैको लागि बाच्दैछु । तर मलाई म आफ्नै लागि बाच्दैछु । म आफूले चाहेको किताब पढ्न पाएकोमा । आफुले मन पराएको मानिस भेट्न पाएकोमा । आफूले चाहेको चिज खान पाएकोमा पनि आभारीनै हुन्छु । जे भैराछ रमाइलो भै राछ । कहिलेकाही उकालो चढ्नु । कहिलेकाही ओराले झर्नु त बस जीवनका नीयती मात्र हुन् । त्यो बाहेक अरु जे भैराछ रमाइलो नै छ । 

आज पनि हिजोको चिन्ता दिएर हिड्न चाहन्न । दुखी हुँदैमा चिन्ता बोकर हिड्नुपर्छ भन्ने पनि हुँदैन । हो म दुखमा पनि खुसी भै दिन सक्छु । छोरी मानिस  उमेरको कुनै लामो फेरीस्तसम्म आफ्नो तरिकाले जीवन जीउँनु भनेको समाजमा असफल झै हुनु हो । आज पनि लोग्ने बिनाका केटाकेटी बिनाका छोरीमान्छे समाजले बिरलै कल्पना गर्छ । तर मलाई केही छैन म मेरो जीवनको मालिक हुँ । सब एक्ला छन्, अरु कोहीसँग भएझै नाटकमात्र गर्छन् ।  भिडमा पनि एक्ला छन् मानिसहरु ।

हरेक दिन यसरी नै किबोडमा औलाहरु चलाउँन चाहन्छु । मेरो जीवनको अन्त्यसम्म नै म यही चाहन्छु । म जे हुँ अक्षरहरुमा मात्र हुँ । प्रिय सानी केटी यसरी अघि बढ्नु । आफूले आफैँलाई रोज्नु सजिलो काम होइन । यो देशका कति छोरीमान्छेले आफ्नै लागि बाचेका छन् र । जे छौ लोभलाग्दी छौ यसरी नै अगाडी बढ्नु । कहिलेकाही आफैँले आफैँलाई मनपराउँछु भन्न पनि पाइन्छ कहिलेकाही आफैँले आफैँलाई लोभलाग्दी छौ भन्न पनि पाइन्छ ।  भिडमा आफूलाई नखोज्नु, तिमी भिड होइनौ । 

अगाडी बढ्नु कहिलेकाही फर्केर पनि हेर्नु । फर्केर नहेर्नु अगाडी बढ्नु होइन । कहिलेकाही जे छैन त्यो छैन भन्ने पनि लाग्ला  । तर त्यो नै सब चिज हो नबुझ्नु अगाडी मात्र बढ्नु ।

फकर्नु

आज पनि फर्केको छु जसरी हिजो फर्कन्थेँ । एक दैनिकि । एक निरन्तरता । सायद एक बाध्यता । उही बिहानी । हिजोझै बिहानै आज पनि सडकमा मानिसहरुको पाइला परिसकेको छ । यात्राझै मानिसहरु कहि नपुगी फर्कनकै लागि कहि जाँदैछन् । म पनि त्यसरीनै शब्दहरुमा फर्कन्छु जस्तो हिजो फर्कन्थेँ । 

उही बिहानी । उही चियाका कपाहरु । उही फूल । उही घाँम । उही मानिसहरु । उस्तै डायरी । उस्तै शब्दहरु । यो दोहोरीनुको अत्यासलाई मेटाउँनकै लागि भएपनि हरेक दिन शब्दहरुमा फर्कनछु । जस्तो हिजो फर्के । जस्तो आज फर्के । सायद भोली पनि यसरीनै फर्कनेछु ।

कहिलेकाही अत्यासलाग्दो लागेपनि यो फर्कनु मेरो लागि एउटा अवसर हो । त्यस्तो अवसर जो मेरो आमा र हजुरआमासँग थिएन । मेरा आमाहरुका कुनै पुस्तासँग थिएन । सायद मेरा बैनिहरुस्ाँग पनि थिएन । मलाई यही दोहोरीएर फर्कनु पनि कहिलेकाही रमाइलै लाग्छ । जस्तो आज लाग्दैछ । पढी नभ्याएको किताब छ । चियाका कपहरु छन् । डायरी छन् । एक जोर झ्याल । एक सेट तन्नाले मलाई साथ दिएका छन् । सधैँ ािथ दिने पनि यिनै हुन् ।

कहिलेकाही लाग्छ म अब यो फर्किने प्रक्रियालाई अत्यासलाग्दो छ भनिरहन पनि मिल्दैन । सायद म यहि नै चाहन्छु । एक निस्सारता । एक अर्थहिनता । आफूबाट बाहिर निस्कियो भने समाज अझ कु्रर छ । सपना देख्ने उमेरका मानिसहरु आक्रोशमा, अभावमा, गरिविमा आफैँलाई जलाउँदैछन् । सत्तालाई हिजोकालाई झै आजकालाई पनि लाग्छ दोश मर्नेको हो सरकारको होइन । सत्ताले सामान्य मानिसलाई कालो चस्मा  लगाएर हिड्छ । कुनै तिलस्मी नायकझै सत्ताका नायक पनि अलौकिक भएझै गर्छन् । कुनै समय त्यही सडकमा क्रान्तिको गीन गाउँने एक गायक कसरी सामान्य मानिसलाई मानिस नै नभएझै कालो चस्मा लगाएर हेर्न सक्छ । कोही नहुनेको सरकार होइन सबै हुनेको सरकार हो झै संसद भवन एक मूर्दाघरझै प्रस्तुत हुन्छ ।

अब दोहोरीनु बाहेक म सपनाका कुराहरु यही माटोमा गर्न सक्दिन । जे छ असजिलोछ छ । हरेक दिन म मेरो सान्नाटामा आफैँलाई फर्केर हेछुृ । जोसँग केही थान सपनाहरु थिएँ सायद अब ति छन् कि छैनन् भन्नेमा पनि मलाई बिश्वास छैन । असफल हुनु मुर्ख हुनु होइन म हरेक दिन आफैँलाई यही भनेर सम्झाउँछु । सायद एक बाध्यता । सायद एक बिरक्तिएको मानिसले गर्ने यही हो ।

कहिलेकाही त लाग्छ नि सबैका लागि सजिलो मेरा लागि किन असजिलो भयो । गधालेझै मैले गरेका हरेक प्रयासहरु यसरी प्रयास मात्र बने म तिनलाई टुलटुल हेर्न बाहेक अरु केही गर्न सक्दिन एक अत्यासलाग्दो दैनिकिको साक्षि भएकोमा आफैँलाई सराप्छु कहिलेकाही । जे हुनुपर्ने थियो त्यो कहिल्यै भएन । तँ हार्दैछस् भनेर आफ्नै असफलताको साक्षि बन्नु बिरक्ति हो । हो म बिरक्तिएको छु । 

हरेक बिहान म चाहेर फूल देखेर मुस्कुराउँन सक्दिन । सायद म नियतीलाई स्विकार्न सक्दिन त्यसैले हरेक पटक केही नभएझै एक पटक उठ्छु र फेरी फर्कन्छु ।

प्रतिक्षा

केही पर्खिएजस्तो केही नभएजस्तो, केही अल्नो, केही न्यास्रोपन सधैँ रहिरह्यो । सायद केही कुरिरहेँ । सायद केहीको प्रतिक्षा थियो । जसरी खडेरीमा पानीको प्रतिक्षा हुन्छ । हिउँदमा घाँमको प्रतिक्षा हुन्छ । सायद त्यस्तै ।

कुर्नु सजिलो कहाँ सजिलो छ र ! कहिलेकाही कसैलाई पर्खेर बसेका छौ । मैले त आफैँलाई पर्खेको पनि बर्षौ भयो । सायद आफैँलाई पर्खिदा पर्खिदै आफैँलाई नभेट्दै कुनैदिन म बिदा लिनेछु । सायद आशा पनि आफ्नै प्रतिबिम्ब हो । आफैँलाई नभेटेको के आशा गर्नु । कसरी आशाबादी हुनु ।

आफ्नो हुनु

प्रिय डायरी, 

हिजोझै आज पनि फर्किएकी छु । र बारम्बार फर्कन्छु । मलाई लाग्छ जीवन भनेको देहोरीनु हो । डायरीमा पनि म जे लेख्छु त्यो दोहोरीनु नै हो । कहिलेकाही भान्छाघरमा दोहोरीन्छु  । कहिलेकाही कापीका पानाहरुमा दोहोरीन्छु । कहिलेकाही किबोडहरुमा दोहोरीन्छु । अब त लाग्छ नयाँ केही छैन दोहोरीनु  मात्र हो ।

आज पनि हिजोझै सबै चिज दोहोरीयो । बिहानै उज्यालो भयो । सडकमा मानिसहरु निस्के । घाम लाग्यो । आमाहरुको पुजाकोठाबाट घण्टिको आवाज निस्कन थाल्यो । चराहरु उड्न थाले । फुलहरु फूल्न थाले  । पानी पर्यो । फेरी पानी बन्द भयो । जे जे भयो हिजो जस्तै भयो ।

सायद दिनभर सबैचिज हिजोकोजस्तै हुनेछ । बदलावको नाममा खानामा तरकारी फरक होला । चियामा चिनी अल्लि बढी पर्ला । हिजोभन्दा बढी गर्मि होला । सायद परिवर्तनहर झिना हुन्छन् । अब त मलाई परिवर्तन हुन्छ भन्ने कुरामा पनि बिश्वास छैन । जे हुन्छ त्यो चाहेझै हुँदैन भन्नेमा मात्र छ ।

सायद जीउनु यही हो । जीउनु दोहोरीनु हो । सुख दुख हाँसो रोदन पनि दोहोरीन्छन् । 

रंग

 किन किन उसलाई कविताहरु पनि उसले कोर्ने चित्रझै लाग्छ । उ भन्छ, “ कविताले नबोलीकनै धेरै कुरा बोलिदिन्छन् । मलाई कविहरु हल्ला गर्दै हिडेको मन पर्दैन । कविहरुको मौनताले ठूलो अर्थ राख्छ ।” उ चित्रकार हो तर कविता मनपराउँछ । म कवि हुँ तर मलाई चित्रहरु मनपर्छ । जसरी उ क्यानभाषमा रंगहरु पोत्छ यस्तो लाग्छ उ रंगहरुको क्रान्ती गर्दै छ ।

मलाई रंग मनपर्छ तर रंगसँग खेल्न सक्दिन । म हुर्कदै गर्दा म सँग रंग थिएन । मलाई रंग खेलाउनेहरु आँज पनि सम्पन्नताको उपजझै लाग्छ ।  उ महलमा जन्मेको होइन तर उ रंगसँग रमाउँछ । मलाई लाग्छ अक्षरहरुको सिमाना हुन्छ । रंगहरु सिमा बिहिन हुन्छन् । उसको अगाडी म आफूँलाई जहिले सिमित पाउँछु ।

कहिलेकाही लाग्छ हामी बिचको साथीत्व रंग र अक्षरले जुराएको  हो । उ चित्रकार नभएको भए वा म कवि नभएको भएँ हामी कहिल्यै साथी बन्ने थिएनौ । उ चित्र कोर्छ । म उसका चित्रलाई हेरेर कविता र्कोछु । र हामी चित्र र अक्षरको अनौठो कोलाज पस्कन्छौ । मलाई सधै लाग्छ उ हिमाल हो म नदि हुँ । उसका रंगहरु बेगर मेरा अक्षरहरु बग्दैनन् । हामी रंग र अक्षरका सिम्फोनीहरु हौँ ।

कहिलेकाही उ अनौठा रंगहरुले आफ्नो क्यानभाष पोतिदिन्छ अनि भन्छ, “ अब तिम्रो काम” । उसका रंगलाई जहिले अक्षरमा ब्यक्त गर्न सजिलो छैन । उ अमूर्ततामा अर्थ खोज्छ । म शब्दहरुले अर्मूतता ब्यक्त गर्न सक्दिन । शब्दमा सिमितता छ । किनकिन उ यो कुरा बुझ्न सक्दैन वा नबुझेझै गर्छ । उ भन्छ,” शब्दले अध्यारो बोल्न सक्नुपर्छ । ल हेरत, मेरो क्यानभाषमा रातो र कालो रंग बढी छ । अब तिमीले बिरोधलाई कवितामा ब्यक्त गर्नुपर्छ ।” म उसले भनेको कुरा बुझ्छु तर लेख्न सक्दिन । रंग र रेखाहरुझै शब्दहरु कहाँ प्रष्ट हुन्छन् र !

सायद मैले बिरोधको भाषा कहिल्यै बोलेकी छैन । आज रातभर मैले अध्यारा शब्दहरु लेख्नुपर्ने छ । उ ग्यालरी बाट घर फर्कन्छ । मेरो लागि त्यो सुबिधा आज छैन । म ग्यालरीमै बस्छु ।  अनौठो परिस्थितिमा भएझै लाग्छ । यतिका बर्षसम्म मैले शब्दले बिषमता र बिरोधलाई ब्यक्त गर्न नसक्नु कविको रुपमा मेरो आफ्नै कमजोरी हो । तर कवि यति धेरै यान्त्रिक पनि त बन्न सक्दैन । तर म उसलाई निराश बनाउँन चाहन्न । अर्को महिना हामी युरोप जाँदै छाँै । मेरा कविता बेगर हाम्रो यात्रा अधुरो बन्ने छ । म लेख्छु,, 

आज फेरी 

सेतो क्यानभाषमा 

मैले कालोे रंग पोतिलिएँ

थाहा छैन तिम्रा इन्द्रेणीहरुले 

कसरी हेर्नेछन् भोली 

सायद यो कठिन हुनेछ 

म फूल होइन मुस्कुराइरहन सकिँन ।

हरेकपटक 

तिम्रो इन्द्रेणी 

मेरो रहेन...

तिम्रो रंग

मेरो भएन....

तिम्रो परिभाषा

मेरो बनेन...

सायद तिमीजस्तो नहुनु

जीवनका थुप्रै क्यानभाषमा कालो पोत्नु रहेछ 

आज फेरी सेतो क्यानभाषमा 

मैले कालो रंग पोतिदिएँ ।

 रातीको दुई बजेको छ । बल्ल मैले आफ्नो भागको काम भ्याएको छु । थाहा छैन भोली उसले फेरी कस्तो रंग पोत्नेछ । मैले कस्ता शब्दहरु कोर्नुपर्नेछ । भोलीपल्ट बिहानै उ ग्यालरीमा फर्कन्छ र मेरा शब्दहरुमा आँखा लगाउँछ । बदलामा केही बोल्दैन । किनकिन उ मैले लेखेका शब्दहरुमा  टिप्पणी गर्दैन । बस उ पाठक मात्र भैदिन्छ ।

मलाई उसको यहि बानी मनपर्छ । उ शब्दबारे बोल्दैन  तर मनपराउँछ । उ शब्दलाई बिनामतलब मन पराइदिँन सक्छ । उ चित्रकार नहुन पनि सक्थ्यो । भएर पनि गुमनाम हुन सक्थयो । तर उ दुबै भएको छ र मसँग ठोक्किन पुगेको छ । वा म उसँग ठोक्किन पुगेकी छु । उ रंगसँगै अक्षरमा पनि  रमाउँछ । उसलाई कविहरु त्यसैले मनपर्छ । तर हामी बिच झिना मसिना गफ हुँदैनन् । उ बस् रंग पोत्छ र मलाई अक्षर कोर्ने काम दिएर गुमनाम भैदिन्छ । यतिका बर्ष सँगै काम गरेर पनि म उसलाई चिन्छु पनि चिन्दिन पनि । 

  कलाले मान्छेलाई बुझिदिँनु सजिलो छ  र छैन पनि । म उसलाई सम्पूर्णतामा बुझ्दिन । सायद म उसलाई कलालाई झै दुरीबाट मात्र हेर्छु । सायद उ पनि मलाई बुझ्दैेन । र परबाट नै मलाई बुझेझै गर्छ । तर हामी एक अर्काको रंग र अक्षरलाई बुझ्छौ । यो अनौठो बिरोधाभाष हो । तर मलाई यो बिरोधाभाष सुन्दर लाग्छ ।

मलाई लाग्छ उसँग कथाको भण्डार छ त्यसैले उ सजिलै रंगमा पोख्खिन सक्छ । उ रंगमा नाङ्गो भैदिन सक्छ । म अक्षरले नाङ्गो हुन सक्दिन । अक्षर र म बिच यदाकदा लाग्छ कोसौको दुरी छ । म सम्पूर्णतामा अक्षरमा पोख्खिन सक्दिन । यदाकदा लाग्छ म उ झै स्वच्छन्द बन्न सकुँ । तर सक्दिन । म आज पनि अक्षरमा पोखिन पनि लजाउँछ । तर म भन्दा ठिक बिपरित रंगले निबस्त्र भैदिन सक्छ ।

आज फेरी उसले बिनाअर्थका अनेकौ रंगहरु क्यानभाषमा पोतिदिएको छ । अब मैले त्यसैलाई हेरेर शब्दहरु कोर्नुपर्नेछ । तर आज मलाई एक खाले स्वतन्त्रता छ । म रंगले लगाउने अर्थले बाधिनुपर्ने छैन । सायद म सजिलै शब्दमा पोख्खिन सक्छु,

मूर्तता....

अमूर्तता...

किन कहिल्यै देख्दिन सग्लो छु

भन्नेहरुको सग्लोपन 

सुन्दर छु 

भन्नेहरुको सुन्दरता

पिएर बसेको पियक्कडझै

हरेक पटक....

किन अर्थहिन लाग्छन् सबै अर्थपूर्ण कुराहरु

र मात्र देख्छु पिकासोलेझै कोरको

जीवनका बाङ्गाटिङ्गा रेखाहरु

किन प्रश्नहरु प्रश्नजस्ता लाग्दैनन् 

भन्नबाकी उत्तरजस्ता लाग्छन् 

किन कोही भन्दैनन् 

बुझ्नु नबुझ्नु हो भनेर...

मौनता आवाज हो भनेर...

आज किन सबै जटिल प्रश्नहरुजस्तो

सबै कुरा जटिल मात्र देख्दैछु ।

आज सजिलै आफ्नो काम भ्याएकी छु । उ मैले लेखेका शब्दहरु पढ्छ तर केही बोल्दैन । उसले मेरा कविताहरु बारे बोलेको मलाई थाहा छैन । तर पहिलोपटक उसका चित्रहरुमा कविता कोर्नको लागि आग्रह उसैले गरेको हो । तर उसले मलाई तिम्रा कविताहरुलाई मनपर्छ भनेको होइन । उसकै शब्दमा भन्दा उसले उसको कला यात्राका एक सारथी रोजेको हो । यो अचम्मको साथ हो । हामीलाई जोड्ने माध्यम कला मात्र हो । 

म कहिलेकाही निराश नभएकी पनि होइन । यतिका बर्षहरुमा उसलाई मननपराइकन बस्न सकेकी पनि होइन । मलाई कहिलेकाही लाग्छ उ कला बेगर अरु चिज बारे पनि बोलोस् । मसँग  कहिलेकाही ठट्टा गरोस् । हाँसोस् । तर उ अनौठो छ । उ ठट्टा पनि रंगमै गर्छ । मैले उ जिस्किएको कहिल्यै देखेको छैन । मलाई रंग बेगरको उ रुखो लाग्छ । यति रुखो मान्छे कलामा यति रसिक कसरी बन्न सक्छ जस्तो पनि लाग्छ । 

म उसलाई उसको कलाले मात्र अपनाउँन सक्दिन । म उसलाई सम्पूर्णतामा अपनाउँन चाहन्छु । तर हजारौका अध्यारा कथाहरुलाई बुझ्न सक्नेले मेरो मौनताको कथालाई कसरी बुझ्न सक्दैन । म शब्दमा यी कुराहरु भन्न सक्दिन । तर यो सम्बन्धलाई सहकार्यमात्र मानेर अघि बढ्न पनि सक्दिन ।

म  कवितामा यो कुरा भन्न सक्छु तर मलाई उसको प्रतिउत्तरको आशा छैन । म लेख्छु....

जीवनको रंग फिका फिका 

लाग्छ कहिलेकाही

लाग्छ भरिदिउँ तिम्रो रंग

भरिदिउँ मेरो रंग

बुझ्न ग्राहो छ 

बुझाउँन अझै ग्राहो 

सायद मैले गल्ति गरेँ

तिम्रो मौनताको जवाफ मौनतामै दिएँ 

सबै मौनता प्रिय नहुँदो रहेछ ‘

जस्तोकी सबै मौन रातहरु 

आज फेरी 

तिम्रा मौन गीतहरुमा 

मैले मौन सिम्फोनीहरु भरीदिएकी छु ।

  यति लेखीभ्याएर म ग्यालरीको नोटिसबोडमा टाँसिदिन्छु । उसले ग्यालरी छोडिसकेको छ । मन ठक्क फुल्छ । नटाँसौझै पनि हुन्छ । भोली उसले कसरी लिन्छ भन्ने सोच्दासोच्दै म अत्तालिन्छु । घर फर्कन्छु । निन्द्रा पर्दैन । 

  भोलीपल्ट ग्यालरी आउँछु । नोटिसबोडमा आफ्नो कविता भेट्दिन । उकुसमुकुस हुन्छ । हात काम्छ ...धेरै समयपछि  नोटिस बोडको तल किरिमिरी अक्षरमा एउटा कविताजस्तो केही भेट्छु ......

क्यानभाषको एउटा अंश

सधै छोडिदिन्छु

लाग्छ

बिना रंग रग्याउने कोही छ 

बिना रंग रंगिन बनाउँने कोही हुनु

सबथोक हुनु रहेछ

..............

आज केही नबोली 

सबैथोक बोलिदिएको छु......

ब्याड गर्ल

 

प्रिय ममि,

म फेरी सुरु गर्न चाहन्छु जो टुड्गिएको थिएन  

म सधै भन्न चाहन्थेँ तर कहिल्यै भनिन । बर्षौबर्ष मलाई मैले जे भनिन, मलाई सधैँ त्यो तपाईले सधैँ बुझ्नुहुनेछ भन्ने लागिरह्यो । तर तपाईले बनाउँन चाहेझै म गुड गल कहिल्यै बनिन । गुड हुनुको परिधिभित्र यति धेरै चिज थिएँ जसले मलाई गुड बनिरहन दिएनन् । म सायद गुड हुनुको परिधिभित्र निस्सासिन सक्दैनथेँ ।

गत बर्ष सायद कात्तिकमा एउटा चिठी लेखेर म घरबाट निस्किएको थिएँ । चिठी पाएपछि मौनतालाई म आज पनि महशुस गर्छु । सायद समाजले खोजेझै राम्री नभएकोमा सायद मैले भन्दाबढी तपाइले सुन्नुपर्यो । तर हुर्कदै गर्दा मलाई पनि सजिलो थिएन । कहिलेकाही त मलाई लाग्थ्यो म यही कतै बिलाउँ  । सभा सभारोह चाडबाड मेरा लागि अनौठा मजाक मात्र थिएँ । फलानाकी छोरी किन यस्ती, फलानाले यत्री बुढी भै सकेकी छोरीको किन बिहे गरेन, आमाझै देखिने उ किन भैन । प्रश्नहरु यस्तै यस्तै थिएँ तर उत्तर दिन सजिलो थिएन । त्यही असजिलोको झोकमा म तपाईले खोजेझै असल बनिरहन सकिन । मैले तपाईले ननाघ भनेका धेरै परिधिहरु आफ्नै सोखमा नाघेकी छु । हुनसक्छ यो मेरो प्रतिसोध थियो वा बिद्रोह ।..................................................................................................................................................................................