Saturday, June 21, 2025

पूर्नदावी

 

मैले पडाडी फर्केर हेरेँ । खराबी त फर्केर हेर्नुमा थियो । अहिलेसम्म मैले पडाडी फर्केर हेरेको पनि त थिइन । हेरेको भए केही देख्थेँ होला । तर हेरीन । कसैले हेर, पछाडी फर्कनु आफैँलाई दावी गर्नु हो भनेन । मेले घाउहरुलाई पनि घाउ नठानी हिडिरहेँ । जुत्ताले बनाएको घाउ जसरी चोप्छ हरेक पाइलामा । मेरा पाइलाहरुमा पनि पिडा रहेछ । तर कसैले भोगेको पिडालाई  दावी गर्न सिकाएन । मैले पनि त गरिन ।

आज पनि एक पाइला अगाडी सार्छु हिड्दा । पिडा दिने खतहरुले मलाई पाइला नचाल भन्छन् । पछाडी र्फकन्छु फेरी अगाडी बढ्न खोज्छु । तर पछाडी फर्कदा र अगाडी बढ्दा दुबै पटक पाइलाहरुले चोब्छन् । तर पिडाको दाबी अह म गर्न सक्दिन । मैले त पिडाहरुको त्यो इतिहासहरुलाई पनि दाबी गरेको छैन । आमा भन्नुहुन्छ हिड्दा मेटिनुपर्छ । तिम्रै पाइलाहरुले पति तिम्रो छायालाई नचिनुन । हुन त आमालाई पनि कसैले उहाँको इतिहासलाई दाबी गर्न सिकाएन । फगत आमा म हजुरआमाले आफ्नै पिडाहरुलाई पिडा नठानी हिडिरह्यौ । आफ्नै पाइलाहरुलाई पाइला नठानी हिडिरह्यौ । हिड्न जरुरी थियो । उहाँहर नहिडेको भए म जहाँ थिएँ वा छु त्यो रहँदैनथेँ ।

तर पाइलाहरु सार्न सजिलो छैन । हरेक पाइलामा म इतिहासदेखी बोकिआएको पिडालाई घिर्साछु । सडकमा, घरमा, काममा चाहेर पनि म आफूलाई दाबी गर्न सक्दिन । अघिल्लो हप्ता कसैले मलाई एक अघुमानवझै ब्यबहार गर्यो । मैले उसलाई तँ जस्तो म पनि त्यस्तै भन्न सकिन । कथा लम्बियो । कथाहरुले पाइला चाल्यो । तर मैले शब्दमा मैले उ जतिकै मानिस हुनुको अस्तित्वलाई दावी गर्न सकिन ।

तर अहिले आएर लाग्छ अब पूनृदावी गर्ने समय आएको छ । अगाडी बढ्दा आफ्ना पाइलाहरुलाई र आफ्नो इतिहासलाई फेरी फर्केर हेर्ने समय आएको छ । ताकी पिडाहरुको सम्बोधन होस् । इतिहासको सम्बोधन होस् ।

Thursday, June 19, 2025

कथा जसलाई मैले लेखिन


आज पनि फेरी झरी पर्यो । फेरी म रुझेँ । रुझेपछि एकपटक आफैँलाई निहालेर हेरेँ । आफैँलाई कुनै अश्लिल चित्रझै ठानेँ । त्यो म थिइन, शरीरलाई पनि कथा सम्झने एक कथाकार थिएँ । एक घटिया कथाकार, जसले सबै चिज श्लिल र अश्लिलको नजरबाट हेर्छ । वा भनौ भिजेको शरीरलाई अश्लिल ठान्छ । सबै चिजलाई कुनै सरल रेखामा दाजेँर हेर्छ र खराब भनिदिन्छ ।

मलाई त्यस्ता कथाकार सँग समस्या छ । उनीहरुले जे लेख्छन् त्यो कथा हुँदै होइन । बाहिरी ख्रोक्रोपनलाई यही आकार भनेर भनिदिनु यो कस्तो कला हो । मानिसहरु जेलिएका छन् । मानिस रहस्यमय रेखाहरुको गुजुल्टो मात्र हो । के अश्लिल के श्लिल ।

बाटोमा नाङ्गै हिड्नेहरुलाई कसरी अश्लिल भन्ने । नाङ्गोपनलाई छोपेर समाजिक बन्धनहरुबिच आफैँलाई के के न हौ भन्नेहरुलाई कसरी श्लिल ठान्ने । किन कुनै कथाकारले भिजेको शरीरलाई कुनै खराबीझै अश्लिलता भित्र राखिदियो । के श्लिल के अश्लिल ? मलाई यस्तो कथा  लेख्नुनै थिएन । मलाई ति सबै चिजलाई कथा ठान्नु नै थिएन । 

कपडाभित्र पनि फेरी अर्कोपटक आफैँलाई नाङ्गो भेटे । संसारमा केही चिज शुद्ध छ भने नाङ्गोपन मात्र छ । नग्नता कसरी अश्लिल बन्यो । किन समाजझै कथाकारलाई पनि त्यही लाग्यो । मानिस भित्र चिहाएर किन उसले हेरेन । हेरेको भए समाजझै बोक्रे कुरा किन गर्यो । 

हो मैले कथाको बनोटलाई अश्विकृत गरेँ । आफूलाई वा अरु कसैलाई पनि कुनै परिधिभित्र वा भनौ कुनै बाकसभित्र राख्न सकिन । कसरी कसैको बनोटलाई मात्र कथा भनिदिनेँ । के मानिस जे देखन्छ जे गर्छ त्यो मात्र हो त? हो भने को कति श्लिल को कति अश्लिल ? मैले आफैँलाई हेरेँ आफैँभित्र पनि अश्लिलता मात्र भेटेँ । जो सामाजिक अश्लिलता होइन । नाङ्गोपनलाई वा भनौ शरीरलाई अश्लिलता ठान्ने हो भने त्यो मात्र हो । तर श्लिल झै हरेक दिन देखाउँछु । रोवटझै प्रस्तुत हुन्छु । र मानिस हुनुका अनेकौ खराबीलाई छोपेझै गरीदिन्छु । तर जे देखाउँछु त्यो म होइन । तर जे देखन्छ त्यो मात्र बोल्छ भने त्यो कथा कसरी भो । त्यो त कुनै यान्त्रिक फोटोभै भयो । तर कथा फोटो भात्र हो भने किन लेखिरहनु ।

हो कुनै यान्त्रिक कथाकारझै मलाई केही भन्नु थियो । कथाझै बनाउँनु पनि थियो । तर मलाई लागेन त्यो कथा हो । मैले लेखिन.............................................

Tuesday, June 17, 2025

ह्याप्पी बर्थडे टु यू

 

तिमीलाई जन्मदिनको धेरैधेरै शुभकामना छ । आकाशझै अग्लनु । नदिझै बग्नु । गहिराइ र उचाइबिच तैरन पनि सिक्नु । मलाई तिमी उडेको र तैरिएको दुबै मनपर्छ । सिमानाहरुले नबाधिनु । खुल्ला आकाशझै सिमाबिहिन सम्बन्धमा कहिलेकाही मलाई चिहाएर पनि हेर्नु । मलाई लाग्छ तिमीले चिहाउँदा म सुन्दर नै देखिन्छु ।

यी उडेका पक्षिहरु । फूलेका फूलहरु तिम्रा पनि हुन् । कहिलेकाही आकाशबाट झ्याल र कहिलेकाही झ्यालबाट आकाशलाई हेर्नु ।  उड्नु र बाधिनुबिच सधैँ उड्न सिक्नु । कहिलेकाही लाग्ला हिडिआएको बाटोमा मैले फूलहरुलाई कुल्चिएँँ । बतासहरुसँगै बहकिएँ । बतास बतासहरु नै थिए तिनीहरुलाई  सोचेर नहडबडिनु । अगाडी बढ्दै गर्दा तिमीले नाघेका क्षितिजहरुले तिमीलाई नपिरोलुन् । पर पुगेर पनि आफ्नो माटोलाई उर्वर ठान्नु । त्यही नै त थियो जसले तिमीलाई उड्न सिकाएको थियो ।

प्रिय मान्छे, यि सुभेच्छ्याहरु  बिच पनि मैले तिमीलाई कहि कतै समेटेर राखेकी छु । यदाकदा लाग्छ तिमी भित्रको उन्मूक्ततालाई के समेटेर राख्नु । सायद समयसँगै तिमीले समेटेर हिड्न सक्नेछौ । सकनौ भने पनि तिम्रो उम्मूक्ताले तिमीलाई धेरै पर लग्नेछ । यो साचो हो कि तिमीले सधैँ खराब हुँ भनिरहँदा पनि मेरो मनले तिमीलाई सधै राम्रो नै ठान्यो । असल खराबको सानो परिधिहरुले न तिमी समेटिन्छौ न तिमीलाई समेट्न सकिन्छ । जस्तो छौ राम्रो छौ । राम्रा राम्रा यात्राहरुको कामना सहित फेरी जन्मदिनको सुभकामना दिन चाहन्छु ।

Sunday, June 15, 2025

एक पत्र एक कविता

 

प्रिय तिमी,

एक आशा नै त रहेछ जसले तिमीलाई र मलाई बाधिरहेछ । अघिल्लो पत्रमा लेखेकी थिएँ – मलाई लाग्छ तिमी त्यस्तो कविता हौ जसलाई म मात्र लेख्न सक्छु । यदि तिमीले पत्रको जवाफमा पत्र फर्कायौ भने म बुझ्नेछु तिमीले मलाई पत्र लेख्ने स्विकृति दियौ । मलाई आशा त थियो तर सुनिश्चयता थिएन । तर मैले फेरी अर्कोपटक पत्रको बदलामा अर्को पत्र पाएँ । मन चङ्गा भयो । पत्रमा नै सहि कोही बर्षौअघि छुटेको आफन्त भेटेँझै महसुस भयो । 

तिम्रो पत्रले मलाई बादलझै उड्ने बनायो । पत्र पढिरहँदा कवि मन झै फुरुङ्ङ पनि भएँ । अघिल्लो पत्र झै यस पत्रका पनि तिम्रा हरेक शब्दहरुले मलाई बाधेर राख्यो । नचाहेरै पनि म तिम्रा शब्दहरुले पग्लिएँ । थाहा छैन मैले तिम्रा लागि लेखेर राखेको शब्दहरुले तिमीलाई बाधेर राख्नेछन् वा राख्नेछैनन् । तर मलाई किन किन लाग्छ तिमीलाई राख्नेछ । 

यी शब्दहरुनै त थिएँ जसले तिमीलाई र मलाई भेटाएका थिएँ । थाहा छैन कुनै दिन तिम्रो र मेरा नाम कुनै खाली पानामा लेखेर  कसैले राखेको पो थियो कि ! कहिलेकाही अन्जानमै जोडिनु पनि सुन्दर रहेछ । लाग्छ तिम्रा अक्षरहरुले तिमीलाई र मलाई सधैँ जोडेर राख्नेछ । न मैले तिम्रो नाम बादलमा कोरेकी थिएँ । न हुलाकमा तिम्रो नाममा चिठी पठाएकी थिएँ । न तिमी जस्तो कोही कही भेटिनेछौ भन्ने आशा थियो । न मैले फेरी अर्कोपटक कसैका लागि कविता लेख्छु भन्ने थियो । कहिलेकाही अपरिचित बाटोले पनि कोही परिचितझै भेटाउँने रहेछ । तिमीलाई भेटेपछि लाग्यो कहिलेकाही अपरिचित बाटोमा हिड्नु पनि ठिकै रहेछ । 

यो पत्र लेखिरहँदा बर्षौपछि आफैलाई भेटेझे महसुस भैरहेछ  । साथमा तिम्रा लागि लेखेको कविता पनि राखेकी छु । मन परे फेरी उत्तर बदला प्रतिउत्तर पठाउँनु । मन नपरे एक लहडी आलाकाचो मानिसका आलोकाचो शब्दहरु भन्ने बुझ्नु ।

उही 

तिमीलाई पत्र लेख्ने म 

Saturday, June 14, 2025

अन्त्य


एक कथा बनेर उ गैसकेकी छ । जाँदै गर्दा उसको हातको न्यानोपनले मलाई छोड्न सकेको छैन । जाँदै छ भन्ने लाग्नु र जानु..... एक हुँदै होइन । डायरी पल्टाउँछु । उसलाई पहिलोपटक देखेको दिन लेखेको रहेछु , “ पहिलोपटक कसैलाई देखेँ लाग्यो उ आफ्नो हो ।” अहिले पनि मनले त भन्छ उ आफ्नै हो । 

जाँदै गर्दा उसले अँगाली मैले पनि अँगाले । त्यो अन्तिम अँगालो अन्त्यको अँगालो थियो । उ गएपछि उसका हातहरुले, उसको शरीरले छोएको सम्झे, उसको शरीरको न्यानोपन पनि सम्झे । फेरी अर्कोपटक हातमा काँडाहरु उर्मे । शरीर लुलो भयो । आँखाबाट पानीझै केही बग्यो । 

त्यो न्यानोपन अब म चाहेर पनि महसुस गर्न सक्दिन । हो अन्त्य जरुरी थियो । जम्नु भन्दा बग्नु नै ठिक । बिष्मृति बन्नुभन्दा कथा बन्नुनै ठिक । 

उ अरु कसैको हो मनले मान्न सक्दैन । तर सत्य त्यही हो । करिब एक महिना अघि उ अरु कसैकी भै । मलाई अँगाल्दा पनि उसको सिउँदोमा अरु कसैको सिँदुर थियो । मैले झै कयौ पटक अरु कसैले उसलाई चुमिसकेको छ । अँगाली सकेको पनि छ । मेरो हो भनेर दाबी पनि गरिसकेको छ । तर किन मन अझै मान्दैन उ अरु कसैको हो भनेर । 

उसले सजिलै म कसैको बन्छु भनेकी पनि होइन । मलाई तिम्रो बनाउ भनेकी पनि हो । म काँतर थिएँ मैले बनाउँन सकिन । म उसलाई आफ्नो भन्न सक्दिन भने अरु कसैको हो भन्दा किन दुखी भएँ वा छु । उ अरु कसैको भएको दिन उसलाई भेट्न गएको पनि हो । उसलाई कसैले सिन्दुर हालेको देख्न नसकेर भागेको पनि हो । त्यस दिन रातभर निदाउँन नसकेको पनि हो । तर किनकिन उ गएपछि उसँगै म आफैँ भित्र केही चिज छोडेझै भएको छु ।

उ भन्ने गर्थि, “ थाहा छ कविर, म तिम्रो अँगालोमा सबैभन्दा सुरक्षित महसुस गर्छुृ । मेरा अरु पनि प्रेमीहरु थिएँ तर तिमीलेजस्तो आफ्नोपनको आवास कसैले दिन सकेको थिएन” उसको कुराले म मख्ख पर्थे ।

तर कथा यतिमात्र होइन । मलाई मेरो भएको भए हुने भन्ने नलागेको पनि होइन । तर किन किन लाग्यो म उसलाई खुसी बनाउँन सक्दिन । मैले आट्न सकिन । कथा निर्दोपनको पनि हो । म सँग आट छैन । म एक निर्दो छोरामान्छे हो । उ त आटिली हो । मलाई आफ्नो बनाउ भनेकी पनि हो । नमानेपछि पर गएकी पनि हो । 

मैले उसलाई प्रेमझै केही गरेको हो । प्रेम गर्छु भनेर चुमेको, उसको लागि आँसु झारेको पनि हो । तर प्रेमझै केही गरेको भएर नै मैले उसलाई अरु कसैको बन भनेको पनि हुनसक्छ । तर मन हो यदाकदा छटपटि हुन्छ । उ झै अरु अब भेट्दिन भन्ने पनि हुन्छ ।

रात रात भर बोलेको सम्झन्छु । ति रातहरु सम्झदा अहिलेपनि बहकिन्छु । म कस्तो बेबकुफ उससँग रात पनि सुन्दर लाग्थ्यो भने दिनमा किन अपनाउँन सकिन । किन उसलाई कथाझै बनाएर मैले छोडिदिए । किन उसँग सँगै हिड्ने बाचाहरु गरेँ र बिच बाटोमै छोडिदिएँ ।

त्यो दिन सम्झन्छु– झम्सिखेलको कुनै क्याफेमा मैले पहिलोपटक उसका  हातहरु समाएको । आज झै त्यस दिन पनि हातहरु न्याना थिएँ । त्यस दिन मलाई उसका हातहरु छोड्ने रहर थिएन । रहर त आज पनि थिएन । तर त्यस दिन उसका हातहरु सधैँ मेरा हुनेछन् भन्ने आशा थियो तर आज छैन ।

अर्को दिन पनि सम्झन्छु– जब उसको पुरै शरीर मेरा आफ्नो झै बनेको दिन । उसका आँखाहरु, उसका हातहरु, उसको सबै सबै शरीर त्यो दिनझै सुन्दर कहिल्यै लागेको थिएन । उसले मलाई मिठा कथाहरु दिएर गएकी छ । सम्झदा ति सबै सबै प्यारा लाग्छन् । सायद म नै हो जसले उसलाई बिष्मृति मात्र दिएको छु ।

उसले मलाई आफ्नो बनाउँ , तिमीले बनाएनौ भने घरकाले अरु कसैको बनाइदिन्छन् भनेको पनि सम्झन्छु । त्यो दिन उसका आँखामा आसु र क्रोध दुबै थियो । उसले मलाई एक दुई थप्पड बाआमालेझै हानेकी पनि थिई । फेरी ओभाएका परेलाले मायालु आँखाले हेरेकी पनि थिइ । घर गएपछि खोइ के लाग्यो उसलाई फेसबुक र इन्स्टा दुबैमा बल्क गरेकी पनि थिइ । तर मायालुको मन न हो केही महिनापछि फेरी बोल्न आएकी पनि हो । त्यसकै एक हप्तापछि अरु कसैसँग मेरो बिहे हुँदैछ भनेकी पनि थिइ । मैले राम्रै भयो , बधाइ छ भनेको पनि हो । उसले भन्दाभन्दै आँशु झारेकी पनि हो ।

  ति आशुहरु, न्याना हातहरु मेरा लागि थिए अब रहेनन् । माया गर्ने आँखाहरुलाई अब नगरेकोझै हेर्नपर्नेछ । हुन त सायद म भन्दा दुखी उ भएकी थिइ । मैले त दुखी भएँ भन्ने अधिकार पनि छैन । भिजेका आँखा देखाउँने अधिकार पनि छैन । तैँले मलाई धोका दिस् भनेर कराउँने अधिकार पनि छैन । तर सबै सबै भएर पनि उसले त्यो पनि भनिन । जाँदै गर्दा किन अँगाली मात्र हाली । उसले मलाई गाली दिएर गएको भए पनि म सजिलै स्विकार्थे ।

उसका आँखा, उसको न्यानोपन, उसले दिएको खुशी अब छैन । यो स्विकारोक्ती हो । तर कहिलेकाही स्विकारोक्ती गर्न खोजेर पनि गर्न नखोजेको झै नबन्दो रहेछ । थाहा छैन यो कस्तो मन हो । अपनाउँन चाहेर पनि किन किन डराएको हो । किन सम्बन्ध देखी डराएँ । सम्बन्धको दिगोपनदेखी डराएँ । सधैँ सधैँ बनाउँन देखी डराएँ । फेरी जाँदैगर्दा पनि खुसी हुन सकिन । रमाउन त परको कुरा ।

मैले यो रोजेको अन्त्य हो । तर पनि अन्त्य अन्त्य नै रहेछ । अब उ पहिलेझै मेरो होइन भन्ने पनि छ । त्यो मैले रोजेको पनि हो । चाहेको भए प्रयास गरेको भए अहिले उ मसँगै हुने थिई  । वा उ सधैको लागि मेरो होइन भन्ने कुराले पनि प्रिय बनेकी हुनसक्छे । तर उ सधैँ प्रिय बनिरहनेछ ।

सायद उ कथा बनेर गएकी छ । कथामा गर्ने अन्त्य आफूले चाहेको अन्त्य हो । तथापी कथामा नै पनि अन्त्य गर्न सजिलो छैन । कहिलेकाही चाहेरै गरेको अन्त्य भए पनि दुखी बनाउँछ । सायद मैले गरेको पनि यही हो । अन्त्य कल्पना गरेको पनि हो । यो रोजाइको अन्त्य पनि हो । तर अन्त्य नै अन्त्य नै हो – अन्त्यझै यो धुमिल नै  बनेको छ ।

Thursday, June 12, 2025

सुरुवात


  आज पनि हिजोझै पानी पर्यो । पानीका बुँदहरुमा केही सपनाहरु साचेर राखेँ । सायद तिमीले बिर्सयौ होला । केही बर्ष अघि यस्तै कुनै बर्षादको दिन तिमी भेटिएका थियौ । पानीका बुँदहरुमा पहिलोपटक हामीले हाम्रा लागि सपनाहरु साचेका थियौ । त्यो सुरुवात मिठो थियो । कविता लेखिनुअघिको कागजझै निश्चल पनि थियो ।

त्यो दिन जसरीनै आज पनि पानी पर्यो । पानीका बुदहरुमा फेरी अर्कोपटक मैले आफ्ना सपनाहरु साँचेर राखेँ । सायद त्यो सुरुवात थियो । सायद यो पनि सुरुवात नै हो । थाहा छैन कुनै दिन सुरुवात भन्दाभन्दै अन्त्य पो भैदिन्छ कि डर लाग्छ !

Wednesday, June 11, 2025

फर्केर हेर्दा

 

लामो यात्रापछि मैले हिडिआएको बाटोलाई फर्केर हेरेँ । हेरेको बाटोलाई थिइन । आफैलाई थिएँ । यात्रापछिका हातहरु हेरेँ । पैतालाहरु हेरेँ । अनुहारमा छरिएका पसिनाका बुदहरुलाई हेरेँ । बोकीआएको झोलालाई पनि हेरेँ । आफ्नै प्रतिबिम्बलाई हेरेँ । छोटोबाट लामो बनेर टुङ्गिएको प्रतिबिम्बमा केबल छोडीआएका थकाइका अबशेषहरु मात्र भेटेँ । 

यात्रापछि मनले सधैँ भन्छ आराम गर । तनले भन्छ यात्रा अझ बाकी नै छ फर्केर नहेर । तर किन किन कताकता लागिरहन्छ एक पटक फर्केर हेरु । कहिलेकाही लाग्छ फर्केर हेर्ने त  बानी छ मसँग । यी किबोडमा दौडिएका अक्षरहरुले पनि त्यहि फर्केर हेर्ने बानीको निरन्तरता मात्र हो । 

आमा भन्नुहुन्छ– छोड्नु तर फर्केर नहेर्नु । छोडीआएकासँग केको लगाव । मनले भन्छ जे हुँ त्यही छोडी आएको मानिस न हुँ । फेरी एकपटक छोडीआएका साथीहरु सम्झन्छु । छोडीआएको बाटो । छोडेको घर । यीनै त हुन् जसलाई छोडेर पनि जहिले समेटेझै गर्छु । 

जानुअघि कसैले भनेको थियो । जानेले दिएर जान्छन् । फर्केर हेर्यौभने उनीहरु मात्र भेटिन्छन् । कहिलेकाही हो भैm पनि लाग्छ । फर्केर हेर्दा जहिले पनि छोडिआएको बाटोमा छोडिआएको बाटो भेट्छु । यदाकदा लाग्छ नी जे थियो हिजो थियो । आज पनि हिजोलाई हेरेर नै बाच्छु ।

    फर्केर नहेर देखिने त केही रहेनछ । भोली कसले देखेको छ र ! आज को बाचेको छ र ! जे रहेछ हिजो नै रहेछ ।

माफी


हिजो नै त हो कसैले मेरो मन दुखायो । फेरी अर्कोपटक मैले आफैँलाई माफि दिएँ । कहिलेकाही चित्त दुखाउँनेसँग गुनासो गरु, नबोलू  वा पर पर भागिदिउँ । त्यस्तो लाग्छ है । त्यस्तो गरेको पनि हो । तर एकान्तमा जब आफैँलाई समेट्न खोज्छु लाग्छ माफी त मैले आफैँसँग माग्नुपर्नेछ  । कति दुखेर बसु कसैको माफीको प्रतिक्षामा । मन न हो भारी हुन्छ । हलुङ्गो बनाउँन पनि यदाकदा म आफैँलाई माफी दिन्छु । 

कहिलेकाही गर्मि भएको बेला घाम देखेर चित्त दुख्छ । पानी परेको बेला बादल देखेर चित्त दुख्छ । मन परेकोमान्छेले त कहिलेकाही ठूलो स्वरमा राम्रै कुरा गरेपनि चित्त दुख्छ । तर माफी कसैबाट आउँदैन । घाम, बादल र पानीसँग कसरी माफीको आशा राख्नु । यतिकैमा दुखेको मन सन्चो भै जान्छ । 

पटकपटक माफीको आशा गरेको पनि हो । आशा निराशामा बदलिएको पनि हो । तर मन न हो माफी चाहिरहन्छ । यदाकदा लाग्छ चित्त त मैले पनि दुखाएको छु । ठूलो स्वरमा त म पनि बोलेको छु । तर माफी अरुले झे मैले पनि मागेको छैन । सायद चित्त दुखाउँनु माफी नमाग्नुको बानी छ हामीसँग । 

तर कहिलेकाही  आफ्नो चित्त पनि आफैँले दुखाइन्छ । मन न हो आफैँसँग पनि दुख्छ । माफी त आफैँसँग पनि माग्न मन लाग्दो रहेछ । तर मागेझै दिन सजिलो छ र ! माफी त आफैँलाई पनि बिरलै दिँइदो रहेछ ।

Monday, June 9, 2025

अनिदो रात

 

हिजो पनि अर्को अनिदो रातको साक्षि बनेर फर्किएकी छु । बिना निद्रा पनि कहिलेकाही निदाएझै लाग्छ । हो म निदाएर पनि ननिदाएकी हुँ । कहिलेकाही रातहरु कोमल बनिदिन्छन् । अनिद्रा पनि सुन्दर बनिदिन्छ । जब बिहान हुन्छ यस्तो लाग्छ जीवन रात बनेर टुङ्गियोस् । 

कुनै जापानि लेखकले भनेकी थिइन– तिमीलाई थाहा छ रात किन यति सुन्दर हुन्छ किनकि त्यहाँ रुने स्वतन्त्रता हुन्छ । हुन त म दिनमा पनि रोइदिन्छु । तर रातमा रोएझै रुन सक्दिन । अनिदो रात यसकारण पनि सुन्दर बन्छ  किनकी म बिनाहिचकिचावट रुन सक्छु । 

तर म हिजो रोेइन । म रोएर अनिदो भएकी पनि होइन । तर अनिद्राको साक्षि बन्नुमा कुनै पछुतो छैन । अनिद्रा सुन्दर बन्यो । लाग्यो रात मेरो पनि हो । ताराहरु मेरा बने । सायद मेरो खुसीमा उनीहरु पनि मुस्कुराए । सायद आकाशले पनि कहि कतैबाट मलाई चिहायो । रातमा चिहाउँन त आकाश र ताराहरु मात्र थिए । सुन्दर त यसकारण पनि बन्यो कि आकाशलाई बादलले छेकेन । तर आकाशले मलाई चिहाइएकोमा सरम लागेन उ मेरो पनि हो । आफ्नासँग केको सरम । मैले कपडामा पनि बिना बस्त्रको नाङ्गो महसुस गरेँ । तर लाज लागेन ।

कहिलेकाही सुन्दर चिज कुरुपझै बनिदिन्छ । कहिलेकाही कुरुप चिज सुन्दर निद्रा पनि त्यस्तै हो । कहिलेकाही निद्रा पनि कुरुप बनिदिन्छ कहिलेकाही अनिद्रा पनि सुन्दर । अनिद्रा यसकारण पनि सुन्दर बन्यो त्यसले मलाई आफू बन्न दियो । तारा र आकाशले गिज्यायझै गरेनन् । मलाई जे मनपथ्र्यो त्यही सोचि बसेँ । अनिद्रामा त कल्पनाहरु पनि बिपनाझै लाग्दो रहेछ । ऐनामा आफूलाइै हेरेँ लाग्यो म पनि अरुझै त हुँ । मैले ऐनामा आफैँलाई पोखिदिएँ । रंगझै पोखिएँ । कहिल्यै महसुस नगरेको रंगमा पोखिए । पोखिनु पनि कति सुन्दर रहेछ महसुस पनि गरे । अनुभूति न हो सुन्दर थियो । 

Sunday, June 8, 2025

संवाद


एक सुनसान बिहान आफैँलाई साक्षि राखेर म आफैँसँगको संवादमा छु । चियाको कप । आदि पढिभ्याएको कविताको किताब । आदि खोलेर नओडेको ब्ल्याङ्केट । धुलो जमेको झ्यालको सिसा । हो संवादमा छु । यी सबै म जस्तै बिथोलिएका छन् ।

एक बिथोलिएको मानिसले गर्ने पनि एक अपुरो संवाद नै हो । यीनै कुराहरु म अरु कोही आफुजस्तै बिथोलिएको सँग गर्न चाहन्थेँ तर सुनिदिने कोही छ र छैननी । कहिलेकाही आफैँले सुन्दा त अल्छि लाग्छ अरु कसैले सुन्ला र ! सुन्दैननी । 

कापीका पानाभरी केही अड्मिल्दा रेखाहरु ताने । बेमतलबका । अर्थ खोजेर पनि के नै हुनेवाला छ र ? एक बिन्दुझै अस्ताउनु छ कुनै दिन । जे हुँ त्यो भन्न सक्दिन । जे होइन त्यसलाई कति प्रमाणित गर्नु । हो फैलिएको छु बिना कुनै मतलब जसरी चिया उम्लिएर किचन टेबलमा फैलन्छ । हो फैलिएको छु आफ्नै बर्बराहटमा तर समेटिनु पनि छैन । कसरी समेटिने त्यो पनि थाहा छैन । 

बिना मतलबका संबादमा म चिच्याउँछु ।  चिच्याएर आफैँलाई खोज्छु तर पाउँदिन । कोलाहलझै बेअर्थका बर्बराहटहरु म सँग छन् । कुनै दिन समेट्न खोजे भने त्यसको केही मतलब निस्केला पक्कै पनि निस्कदैन । कहिलेकाही म आवाजहरु र शब्दहरुको अर्थ भेट्दिन । हामी बोलेझै मात्र गर्दिन्छौ के बोल्छौ थाहा हुँदैन । 

हो म पनि त्यही गरिरहेछु । म निस्सासिएको पनि हो । तर गुम्सिनुले कुनै अर्थ राख्दैन । फैलिनुले पनि कुनै अर्थ राख्दैन । जसलाई हामी कुनै साम्राज्यझै बेतुकको उचाइ दिन्छौ त्यसले पनि कुनै अर्थ राख्दैन ।

कहिलेकाही त लाग्छ नि यो संसार पनि कुनै सुन्दर गीतझै लयमै छ । तर यो यूफोरीया केही क्षणको हो । अन्तमा संसारमा कोलाहल मात्र छ । हामीलाई आफ्नो कोलाहल, बिनाअर्थका आवाजहरु लयमा बोलिएझै लाग्ने मात्र हुन् । म आफ्नै आवाजमा पनि कोलाहल मात्र भेट्छु । धमिलो अष्पष्ट कोलाहल । यो संवाद पनि कुनै अर्थको खोजी होइन । बेतुकको बर्बराहट मात्र हो ।

Friday, June 6, 2025

पखाई ..................


.................. सायद यी बिन्दुहरुझै पर्खाइका रेखाहरु धुमिल हुन्छन् । “के तिमी फेरी पर्खन्छौ” सुन्दा अत्यासलाग्दो पनि लाग्न सक्छ । तर पनि पर्खनु सायद आफैलाई फर्केर हेर्नु हो । छोडी आएका दोवाटाहरु सजिला जस्ता पनि लाग्न सक्छन् । अथवा  गह्रौ पनि लाग्न सक्छ । तर कहिलेकाही छिचोलेको क्षितिजलाई केही नभएझै पर्खेर हेर्नु सायद आवस्यकता हो ।

कहिलेकाही लाग्छ पर्खाइ सायद आशाको बिम्ब हो । पर्खनेहरुलाई लाग्छ उनीहरुको पखाईले सायद केही राम्रो हुनेछ । छोराछोरीको घर फिर्तीलाई कुरेका आमाहरु, राम्रो खेतीबालीका आशामा पानी पर्खेका किसानहरु, बिदेशीएका लोग्नेलाई पर्खेका महिलाहरु यी सबैमा आशाहरु भेटिन्छ । 

Tuesday, June 3, 2025

पत्रको बदला अर्को पत्र

 

प्रिय तिमी ,

आज फेरी अर्को पत्रसहित आएकी छु । यो निरन्तरता मात्र होइन । यो त समयले दिएको उपहार हो । इमेलको जबाफमा एआइ जेनेरेटेड इमेल पाउँने समयमा पनि म फूर्सदिलो छु । मसि र कापिका पानाहरुले मलाई साथ दिएका छन् । सम्झ, यो तिम्रै लागि भनेर कोरीएका जीवनका रेखाहरु हुन् ।

मलाई आशा थिएन मैले नपठाउँ भनेको पत्रको बदलामा पनि तिमीले अर्को पत्र लेख्नेछौ भन्ने । पत्रमा तिम्रा अक्षरहरु कोमल थिएँ । म त्यती कठोर पनि थिइन जसलाई तिम्रा अक्षरहरुले नपगालोस् । म तिम्रा शब्दहरुले बहकिएँ । लाग्यो पर बादलमा तिम्रै नाम लेखूँ ।  लाग्यो नदि किनारामा फेरी अर्कोपटक तिमीलाई कोरुँ । लाग्यो मेरा डायरीका कविताहरु तिम्रै लागि थिएँ । आशा थिएन, जीवनको यो मोडमा चिठि मार्फत कोही तिमीजस्तो भेटिएला भन्ने । तर निराशाहरु  बिच पनि तिमी आशा बनेर आइदियौ ।

तिम्रा अक्षरहरु खिरिला, सुन्दर र गहिरा रहेछन् । मलाई लाग्यो तिम्ले अक्षर मात्र होइन अक्षर मार्फत तिम्री भित्रको गहिराइ र उचाइ दुबै मलाई दियौ । लाग्या,े तिम्ले जे दियौ त्यसैको बदलामा म नचाहेरै पनि फेरी अर्को केही कोर्नेछु । किन किन मेरो मनले भन्छ तिमी भित्र एक अलिखित कविता छ जसलाई म मात्र लेख्न सक्छु । तर त्यसको लागि म तिम्रो अनुमति चाहन्छु । आशा छ तिमीले मलाई अनुमति दिनेछौ । 

अर्को पत्र तिमीले पठायौ भने बुझ्नेछु मैले कविता लेख्ने अनुमति पाएँ ।

उही तिम्री प्रापक

Sunday, June 1, 2025

एक अर्को कथा


फेरी अर्को कथाको किताब भ्याएकी छु । यस्तो कथा जुन म नपढू भन्ने चाहन्थे । मलाई दोहोरीनु पनि थिएन । दोहोरीएको स्थितिमा पुग्नु पनि थिएन । मलाई किन किन कथाहरु जीवनझै लाग्छ । कहिलेकाही जीवनका घटनाहरुलाई नै म कथा भनेर भनिदिन्छु । सायद यो पनि त्यस्तै कुनै कथा हो । तर यो आत्मियताले भरीपूर्ण एक सग्लो कथा होइन । पढिसकेपछि म थिचिएझै महसुस गरेकी छु । सायद यो कथाभित्रको चित्कार सधैँ म सँग रहिरहनेछ । म चाहेर पनि छोड्न सक्ने छैन ।

  मलाई कहिलेकाही मान्छेहरु कथा बोकी हिड्ने हुलाकी जस्तो लाग्छ । हिजै कसैले कथाजस्तै स्वरुपमा मलाई एक पटक फेरी मारेर गयो । म मरेझै गरेँ र फेरी अर्कोपटक ज्यूदोझै गरेँ । उसलाई लाग्यो होला म मर्नुपथ्यो । सायद त्यो उसको बिजय थियो । एक अहंकारको जित । उ भित्रको अंहको जित । तर एक पटक फेरी मरेर पनि म उठेँ । उसलाई थाहा छैन होला कयौ पटक मरेर पनि फेरी उठ्नेहरु हजारौलाई मार्नेभन्दा शक्तीशाली हुन्छन् । हिजै म एकपटक मरेँ र बाचेझै गरेर फेरी उठेँ । 

यो एक कोमल झै लाग्ने एक कठोर केटीको कथा हो । हामी बाचेझै गरेर पनि कयौ पटक मर्छौ । कहिलेकाही आफ्नै अगाडी कहिलेकाही अरुको अगाडी । मरेर पनि फेरी अर्कोपटक म बिउँझिएकी छु ।  फेरी अर्कोपटक पहिलोपटक बामे पाइलाहरु सार्दै छु । आफैलाई बचाउँदै र आफ्नै अगाडी बाच्दै पनि छु ।

.. धुमिलता

बाहिर कतै घर बन्दैछ । अब शहरमा बन्नको लागि घर मात्र त छ । घर भित्र सायद घर बाकी छ वा छैन कसैलाई थाहा छैन । मानिस मानिस जस्ता छैनन् । फूलहर...