सोलोटार्भलर

निर्जला अधिकारी

म लजको माथिल्लो तलाबाट पर सेताम्मै भएर निस्किएका बादलहरुलाई हेरीरहेछु । उनीहरुको उडानले मलाई लोभ्याउँदैछ । चाहेर पनि किन म उड्न सक्दिन । सपनामै सहि म उड्न चाहन्छु । मलाई उड्नेहरु देखेर सधै लोभ लाग्छ । 

किन बारम्बार आफैलाई भनिरहेछु आज तेरो जन्मदिन हो केटी तँ खुसी हुनुपर्छ । तर किन किन जन्मदिनमा पनि म दुखी छु । यो दुखी हुनुपर्ने दिन होइन । हुन त जन्मिनुमा मेरो कुनै योगदान छैन । जन्मेको मै खुसी हुनुपर्ने कुनै कारण पनि छैन । तर म आफूलै आफैलाई आजबाट चौँतिसको मान्न तयार छैन । मलाई हरेक जन्मदिन पश्चात आफ्नो उमेरमा थप्नुपर्ने अर्को थप अंकले सधै पिरोल्छ । हिजोसम्म तेत्तिसको म आज एकाएक कसरी चौत्तिसको हुनसक्छु । मलाई अंकहरुको यो खेल देखेर रिस उठ्छ ।

लजको  दिदी खाना खान बोलाउनुहुन्छ । म तल झर्छु । थालको एक छेउ राखीएको रायोको सागले मन खुसी हुन्छ । दिदीलाई थाहा छ मलाई रायोको साग मनपर्छ । आज जन्मदिन भएको कारण भन्दा पनि रायोको साग खान पाएको कारण म खुसी छु । दिदि भन्नुहुन्छ, “यो बर्खामासमा किन आयौ ? मलाई लागको थियो तिमी दशै पछि आउँछ्यौ” । “त्यसै दिदी” म भन्छु । म भन्न सक्दिन जन्मदिन भएर, बिरक्तिएर वा आफैसँग भाग्न । 

हुन त म दशैपछि आएको भए पनि हुन्थ्यो । तर दशैपछि आमालाई लाग्छ छोरी केही दिन भएपनि आफैँसँग बसोस् । आमा हुनुको खुसी र पिडा अर्कै छ । म लहडीझै घुमेकोमा आमा सधै पिरलो गर्नुहुन्छ । उहाँलाई लाग्छ छोरी भनेको अडिग हुनुपर्छ लहडी होइन । आमाको अगाडी म आफ्नो अहडीपन लुकाउँन पनि त सक्दिन । 

लजको झ्यालबाट पर हेर्दै एक तमासले आफैँमा हराइरहेछु । बेलुकिको नौ बजेको छ । एक्कासी आमाको फोन आउँछ । आमा सोध्नुहुन्छ, “खाना खाइस्” । संसारमा कसैले खाएको र नखाएकोमा चिन्ता गर्छ भने त्यो आमाले मात्र गर्छ । के गर्दैछस् म पढ्दैछु भन्छु । आज पनि आमा सबैभन्दा खुसी मैले पढ्दैछु भन्दा हुनुहुन्छ । उहाँले आज मेरो जन्मदिन हो भन्ने भुल्नुभयो । मलाई सम्झाउँन लाज लाग्यो । ................ यतिकैमा हाम्रो फोन संवाद टुङ्गियो ।

थाहा छैन यो चौँतिसौ जन्मदिन मनाउँने ठिक तरिका हो वा होइन । लहडिएर एक्लै यात्रामा निस्किएको छु ।  बाटामा रुख, बादल र नदिहरुले साथ दिएका छन् । उनीहरुसँगको संवाद मलाई सधै प्रिय लाग्छ । हुन त मैले एक अन्जान फोटोग्राफरलाई पनि भेटेँ । तर ऊ मलाई रुखो लाग्यो । चाहेको भए ऊ मसँग केही बेर बोल्न सक्थयो । तर ठिकै छ बाटामा भेटिनेहरुसँग यो भन्दा बढी आशा राख्नु सायद ठिक होइन ।

यो मेरो सिमपानीको पहिलो बसाई होइन । यो लजमा मेरो पहिलो रात पनि होइन । एक खाले अपनत्वको कारण म बिना संकोच बहकिन सक्छु यो ठाउँमा । बिहानै बिहानै दुध चियाको चुस्कि लगाउँछु ।  भ्यू टावरसम्म एकछिन हिडौँकी भन्ने  लाग्छ । दिदीलाई भन्छु,, “ दिदी माथी सम्म पुगेर आउँछु लन्चलाई केही ढिला होला ।” 

बिस्तारै उकालो लाग्छु । गाउँलेहरु आफ्नै सुरमा बिहानी धन्दामा मस्त छन् । बर्खामासमा गाउँमा फूर्सदिलाहरु भ्ोट्न मुस्किल छ । बाटो चिप्लो छ । बाटाबाटामा बर्खे मुलहरु पलाएका छन् । जता हेर्यो त्यतै खोलानालाहरु गर्जिएका छन् । बाटाभरी खोलानालाको आवाज मात्र गुन्जिन्छ । करिब एक घण्टाको हिडाइपछि  भ्यूउ टावर पुग्छु । दशैताका आएको भए भ्यूउ टावर वरपर मान्छेहरुको भिड हुनेथियो । तर आज सुनसान छ । बिस्तारै माथि उक्लिन्छु । पर कोही भएजस्तो लाग्छ । एक्कासी उही फोटोगार्फर देख्छु जोसँग हिजो म छुट्टिएको थिएँ । हुन त उसले बिहानको सूर्योदय कभर गर्छु भनेको पनि त थियो ।  तर मैले सोचेको थिइन ऊ त्यहाँ हुनेछ । 

“ओहो हाम्रो भेट फेरी भयो है” मलाई देख्नेबित्तिकै ऊ भन्छ । 

“सायद फेरी भेट हुन लेखेको रैछ तर हिजो तपाई अर्कै बाटो लागेपछि मलाई लागेको थियो हाम्रो भेट हुनेछैन ।” उ हाँस्दै हो है भन्छ र आफ्नै लेन्सहरुमा मस्त हुन थाल्छ । 

“यहाँ तपाईको पहिलोपटक हो ?” मलाई फेरी उ सँग बोल्न मन लाग्छ । “होइन नि, तपाईको ?” मेरो पनि होइन म भन्छु । यो बर्खामासमा सूर्योदय कभर गर्न आउँनु मलाई अचम्मको काम लाग्छ । कताकता लाग्छ सायद ऊ पनि म जस्तै बादल प्रेमी हो । त्यतिबेला ऊ बादलकै फोटो खिच्दै रहेछ ।

उ आफ्नै लेन्सहरुमा मस्त छ । म आफ्नै अनुभूतीहरु सँग । ऊ सँग सम्वादको लागि क्यामरा छ । म सँग आफ्नै अनुभूतिहरु मात्र छन् । यो भ्युउ टावरमा मेरो पाँचौ पटक हो । तर हरेक पटक जब म यहाँ उक्लिन्छु मैले आफूलाई आफैँ त्यही पाउँदिन । देख्नेहरुको लागि म उहि हुँ । उही जागिर, डेबिड र क्रेडिटको अत्यासलाग्दो दैनिकी । उहीँ रंग , उहीँ क्यानभाष र उही कुचिहरु । तर अब मैले कोर्नुपर्ने जीवनको चित्र उही हुनेछैन । अब मैले आफ्नै चित्र कोरेँ भनेपनि मैले कोर्ने आकारहरु केही स्पष्ट हुनेछन् । सायद मैले आफैँलाई ब्याख्या गर्ने गरेको रातो रंग केही कम हुनेछ । यो अनौठो अनुभूती हो । 

उ आफ्नो ध्यान क्यामराबाट हटाउँदै भन्छ, “एउटा प्रश्न सोधौ हैै” , “सोध्नुस् न” म हाँस्दै भन्छु । “एउटा एकाउन्टेन्ट कसरी घुम्ने लतमा फस्यो म अन्योलमा छु ।” 

“अन्योलमा हुनु ठिकै हो तर सबै एकाउन्टेन्ट नम्बरको खेलमा मात्र रमाउँछन् भन्ने कुरा आजबाट तपाईले बिर्सनुपर्छ । म अंकहरुको खेलमा रमाउँन नसकेको एकाउन्टेन्ट हुँ । खासमा म आफूलाई चित्रकारको रुपमा बढी पाउँछु तर बिडम्बना सुरुमै चित्रकार हुँ भनेर भन्न धकाउँछु ।” 

उ हाँस्दै भन्छ , “आजबाट त्यो धक हटाउँनुपर्यो । सेम इज अ ब्याड थिङ, यूउ नो ।” म उसको कुरामा सहमती जनाउँछु । 

उ भन्छ, “हिजो नै तपाईले आफूलाई चित्रकार भनेको भए, थाहा छ,  म तपाईसँग केही समय थप बिताउँनेथिएँ । मलाई लाग्यो म नम्वरमा कमजोर छु हाम्रा संवादका बिषयहरु मिल्दैनन् ।” 

म भन्छु, “चित्रकार र एकाउन्टेन्ट हुनु भनेको एक अनौठो बिरोधाभाष हो । त्यसलेै अरुलाई बुझ्न सजिलो हुन्छ कि भनेर म उकाउन्टेन्ट मात्र भनिदिन्छु ।”

उ मैले भनको कुरामा सहमति जनाउँछ र आफ्नै धुनमा मस्त हुन थाल्छ । मलाई लाग्छ केही सोधु उस्लाई । तर फेरी लाग्छ ...... नसोधु । पर आकाशमा एक बादलको मुस्लो घुमिरहेछ । टावरबाट तल देखिने बजार छेकिएको छ । नजिकैका फाँटहरुमा  धान हरियो भैसकेको छ । जताततै हरियाली छ । यो दृष्य मेरो लागि नौलो होइन । म यस्तै गाँउघरमा हुर्केकी हुँ । तर पनि आज मन बहकाउँन आफ्नो झै लाग्ने परको गाउँ आइपुगेकी छु । कहिलेकाही परिचितहरुको भिडले म निस्सासिन्छु । लाग्छ कसैले नचिन्ने बनिदिउँ । त्यही खोजिमा म यहाँ आइपुगेकी छु ।  तिस बसन्तहरुले मलाई आफैलाई बुझ्ने कुनै अर्को आयाम दिन सकेनन् । आज म त्यसैको खोजीमा छु । 

फोटोगार्फर आफ्नै क्यामरामा मस्त छ । अब म उसँग थप सम्बादको आबस्यकता देख्दिन । मलाई संवादका लागि मात्र गरिने संवादहरुले त्यति लोभ्याउँदैनन् । मानिससँग संवादमा रहनु एक सुन्दर भ्रम मात्र हो । म उस्लाई बाई भन्न सक्थे । तर भनिराख्न जरुरी ठानिन । सायद.... अब जरुरीकै लागि गर्नैपर्ने केही छैन जीवनमा । म जीवनको एक मध्य बिन्दुमा छु । पार गरेको आधा यात्राबारे म गुनासो गर्न सक्दिन ................

पुस्तकका कुरा

 

२३ को अन्त्यमा छौँ । यदाकदा लाग्छ बर्ष ले चाडै बिदा लिन्छ तर डिसेम्बरले सधै साथ दिन्छ । सायद यो फर्केर हेर्ने समय हो । आज बर्षभरी पढेका केही पनपरेका पुस्तकहरुलाई फर्केर हेर्दै छु । पढ्ने र लेख्ने इच्छा सधै भैराख्दा पनि मलाई लाग्छ यो बर्षले मलाई धेरैनै साथ दियो । चाहँदा नचाहँदै वा चाहँदा चाहँदै यो बर्ष केही त्यस्ता पुस्तकहरुसँग साक्षात्कार भए जसले बर्षौ सम्म मलाई सम्झीराख्नको लागि केही चिजहरु छोडेर गएँ । आज यो बर्ष पढेका त्यस्ता केही पुस्तकहरुबारे बोल्दै छु ।

१. पहिलो पुस्तक रहेको छ निरञ्जन कुँवरको Between Queens and the Cities  - थाहा छैन यो अघि नेपालमा कुनै अरु कोही जो LGBTIQ समुदायलाई प्रतिनिधित्व गर्नुहुन्छ उहाँको memoir प्रकाशित भएको थियो वा थिएन । तर कुँवरको यो पुस्तकले नेपाली समाजमा लैंगिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक भएर बाच्नु के हो भनेर मज्जाले बुझाउँछ । कहिलेकाही आफ्नै जीवन अति कठिन लागेको समयमा यस्तो पुस्तक पढिन्छ जसले दुख र पिडाको साक्षी आफू मात्र होइन रहेछु भन्ने महसुस गराउँछ । मैले यो पुस्तक त्यस्तै समयमा पढेकी थिएँ । पढेपछि लाग्यो म भन्दा धेरै पिडामा अरु धेरै रहेछन् । निरञ्जन कुँवरको भाषा र शिल्पले अझै यो पुस्तकलाई फराकिलो क्यानभाषमा लग्नेछ भन्ने मलाई लाग्छ ।

२. अर्को पुस्तक रहेको छ Han Kang  को Vegetarian  – यो मैले पढेको पहिलो साउथ कोरीयन उपन्यास हो । दुखद्, अध्यारो तर महिलाको यौनिकताबारे लेखिएको यति सुन्दर पुस्तक मैले यस अघि पढेकी थिइन । एकोहोरो कथा भन्ने शैलीबाट मात्र परिचित हामी नेपाली पाठकको लागि यसका मल्टिपल न्यारेटहरु अनौठा लाग्छन् । तिन भागमा बाडीएको कथानकले पाठकको रुपमा अर्कै अनुभूती दिन्छ । सायद मसँग कथाकी प्रमुख पात्रको लागि सधै एक न्यानोपन रहिरहनेछ । सायद मैले उ भित्र कहि कतै आफैँ पो भेटेँ की?

३. अर्को पुस्तक रहेको छ अपराजिता पारिजातका चिठीहरु– सबैभन्दा लामा र कठिन लेखनहरु मैले परिजातको लागि लेखेकी छु । तर हरेक चोटी पारिजातलाई पढ्दा म अर्की पारिजात भेट्छु । पारिजातले शुकन्याका लागि लेखेका यी  चिठिहरु पढ्दा त्यस्तै अनुभूती भयो । आज पनि लाग्छ संसारमा सबैभन्दा करिव लेखकहरु नै छन् ।

४. चौथो पुस्तक रहेको छSmriti Ravindra sf] The Woman who Climbed Trees  मलाई यो पुस्तकको नाम र कभर मात्र होइन पढिसकेपछि पुस्तक पनि त्यतिनै मापर्यो । कहिलेकाही गर्हौ कुरा भन्नको लागि स–साना कथानकहरु काफी हुन्छन् । यो त्यस्तै पुस्तक हो । नेपाल भारत सम्बन्ध बारे धेरै गफ, छलफल र सेमिनारहरु  भएका छन् तर झिनो ठानेर छोडिने महिलाको यो ब्यक्तिगत कथाले भूगोलको ठूलो कथानकलाई बिना पूर्वाग्रह बोल्छ । 

५. नारीवादी घोषणापत्रका लागि पन्ध्र सुझाव, हामी सबै नारीवादी हुनुपर्छ– यी पुस्तकहरु भृकृटी राईले अंग्रजीवाट नेपालीमा गरेका यी मिठा अनुवादहरु हुन् । यी पुस्तकहरु पढिसकेपछि, यति मिठो अनुवाद गर्ने भृकृटीको अनुवादकलाको ठूलो प्रशम्सक पनि भएँ । चिमामाण्डा आदिचेका यी पुस्तकहरुले लैंगिकता र नारीवाद बारे धेरै कुरा हामीलाई बुझाउँन मद्घत गर्छ । साँच्चै भन्दा यी पुस्तकहरुलाई हाम्रा स्कुलले शिक्षाको पाठ्यकम्रमा समावेस गर्दा अझ प्रभावकारी बन्नेछ ।

६. खबुज– खबुज बारे धेरै सुनेर पनि यसलाई धेरै समयपछि पढेकोमा मलाई पछुतो लाग्यो । पढिरहँदा आफ्नै वरीपरीका दाजुभाई, साथीभाई जो अहिलेपनि अरबमा श्रम बेचिरहेछन्  सबैलाई एकपटक सम्झेँ । बेन्यामिनको यो सुन्दर पुस्तकको सुन्दरनै अनुवाद दिनेश काफ्लेको रहेको छ ।

७.Memories of My Melancholy Whores by Gabriel Garcia Marquez- मार्खेजलाई पढ्न पाउँनु आफैँमा सौभाग्य रहेछ भन्ने कुरा यो पुस्तक पढिसकेपछि महशुस भयो । छोटा कथाहरु पढेपनि मैले मार्खेजका लामा आख्यानहरु यसअघि पढेकी थिइन । मार्खेज यो पुस्तकले जीवनका अनौठा किस्साहरुलाई बुझ्न सधै सहयोग गर्नेछ भन्न्ो मलाई लाग्छ ।

८. शून्यको मूल्य– नवराज केसीको यो पुस्तकले सायद यो बर्ष नेपाली साहित्यमा सम्झन लायक अर्को पुस्तक दियो भन्ने लाग्छ । सायद हजारौले देख्न नसकेको स–साना झिना मानिने जीवनका मूल्यहरु एक लेखकले मात्र देख्न सक्छ । नवराज केसीलाई पढ्दा त्यस्नै अनुभूती हुन्छ ।

९. Days at the Morisaki Bookshop by Satoshi Yagisawa- मुराकामी बाहेक अरु जापानी लेखक सँग यसअघी साक्षयात्कार नभएको मेरो लागि साटोसीको यो पुस्तक चेरी अन द टप थियो । मलाई लाग्छ पुस्तकको संसारलाई रोज्ने सबैलाई यो पुस्तक मनपर्छ । कथानक लामो छैन पात्रहरु सामान्य मानिसझै लाग्छन् । तर सामान्य मानिसहरु किताबको संगतका कारण अरु भन्दा भिन्न र फराकिला लाग्छन् । सायद थोरै शब्दमा धेरै भन्न हामी सबैले जापानी लेखकबाट सिक्नुपर्छ ।

१०.  Heaven by Mieko Kawakami- यो दुखद तर असाद्घै सुन्दर उपन्यास हो ।  उपन्यासका पात्रहरु दुखी छन् तर दुखले सिकाउँने अनौठा पाठहरु सिकाउँछन् । यो यति सुन्दर छ कि म यसलाई ब्याख्या गरीराख्न सक्दिन । डिएर कोजीमा, तिमी अहिले जो छौ सायद म त्यही थिएँ । आजकल तिमीझै म पनि बुझ्दै छु अरुझै नहुनु धेरै कुरा हुनु रहेछ ।

निशब्दता

म बोल्न सकिन, लाग्यो अब शब्दको कुनै अर्थ छैन । थाहा छैन के भयो उसले केही नभनी फोन काट्यो । मैले आफ्ना आशुहरुलाई रोक्न सकिन । 

हाम्रो सम्बन्ध हेल्लो हाइ बाट सुरु भएको होइन । सायद अरु कोही र्यान्डम मान्छेलेझै बोलाएको भए वा क्रिपि तरिकाले बोल्न सुरु गरेको भए म सायद उसँग कहिल्यै बोल्दैनथेँ । सायद उ मेरो बल्ग पढ्ने गथ्र्यो । एकदिन अचानक मेरो कुनै र्यान्डम बल्ग तल एक लामो कमेन्ट भेँटेँ.............. 

सायद लेख्नु आफैँमा सुन्दर कुरा हो । तर सम्झिराख्नु सबैसँग चाहेर पनि शब्दहरुसँग खेल्ने कला हुँदैन । जब तपाईका ब्लगहरु पढ्छु यस्तो लाग्छ तपाईसँग झै मसँग पनि रिक्तताको कहिल्यै नपुरीने खाडल छ । सायद सबै मानिसहरु अपुरा छन् । हुनसक्छ तपाईझै म पनि आफ्ना रिक्तताहरु सहित बाचिरहेछु । यदाकदा लाग्छ शब्दले रिक्ततालाई कसरी सम्बाोधित गर्ने । तर तपाईलाई पढेपछि लाग्छ सबैचिज सम्भव छ । लेखिरहनुस्......... म तपाईको सेक्रेट एडमाएरर

सायद उ मसँग बोल्न चाहन्थ्यो । सायद सबै मानिस आफूलाई सजिलोसँग ब्यक्त गर्न सक्ने मानिसको खोजिमा सधै रहन्छन् । सायद उ पनि त्यस्तै मानिसको खोजिमा थियो । सायद म पनि । सायद त्यही नै कारण थियो हामी दुबै सजिलै कनेक्ट भयौ । मलाई लाग्यो उ मेरो नाजुकतालाई कठोर बनेर बुझ्दैन । मलाई मैरै पोजिसनमा बसेर सुनिदिने मानिस चाहिएको थियो । सायद उसलाई पनि ।

यसरी दिनहरु बित्दै गए । कमेन्टबाट हामीहरु इमेलमा पुग्यौ, इमेलबाट फोन कलमा , फोन कलबाट भिडियो कलमा । सायद आजकल सम्बन्धहरु यसरीनै बन्दै जान्छन् । सायद मसँग यस अघि भन्नको लागि सिंगो साम्रराज्य थियो तर सुनिदिने मानिस थिएँन । उ यसरी जीवनमा आयो लाग्यो अब मलाई सुनिदिने मानिसको कमि छैन ।

 म उसलाई धक नमानिकन सबै चिज सुनाउँने गथेँ । उसँग त्यस्तो केही चिज छैन जो मैले नसुनाएको होस् । प्रेमको, शरीरको , भावनाको सायद सबै सबै सुनाउँन मिल्ने र सुनाउँन सक्ने सबैसबै म सुनाउँथेँ । उ भन्थ्यो, “ जीवन यस्तै नै हो । यो त नियती हो जीवनको । यस्तो कुरालाई सामान्य घटना मानेर अघि बढ्नुपर्छ ।” सायद मेरा लागि उसले भनेका सबैभन्दा सुन्दर वाक्यहरु यीनै थिएँ । यस्तो लाग्थ्यो कोही जीवनमा यसरी आएको छ जसले आगमनले जीवनका अनेकौ अप्राप्तिहरु प्राप्तिझै बनेका छन् ।

ति सब अनुभवहरु मेरा लागि सधै अनौठा थिएँ । मैले कहिल्यै नजिकबाट यसरी कसैलाई भेटेको थिइन । सायद कहिल्यै सोचेको पनि थिइन जीवनमा कोही त्यस्तो आउँनेछ जसले म भित्रका बिरोधाभाषहरुलाई अप्राप्तिहरुलाई एकाएक प्राप्तिझै बनाइदिनेछ ।

थाहा थिएन उ म बाट के चाहन्थ्यो । सायद उसको लागि त्यो सब सधै कोहीसँग भेट्टिएपछि वा नजिकिएपछि हुने सामान्य बदलाव मात्र थियो । तर मेरो लागि ति सबै सबै चिज सुन्दर अनुभूतीहरु थिएँ । म यदाकदा भन्ने गर्थे जीवनमा तिमीले जे दिएका छौ त्यसले मेरो जीवनमा ठूलो अर्थ राख्छ । सायद उ चाहन्थ्यो मैले यी सब चीजलाई एक सामान्य घटना मानेर अघि बढुँ । उ भन्नेगथ्र्याे , “ तिमीले जे अनुभव गर्यौ त्यो सामान्य चीज हो । हरेक सामान्य घटना जब पहिलोपटक हुन्छ त्यो सधै असामान्य झै लाग्छ । तर जीवनमा एक .खाले दुरी सधै आवस्यक पर्छ । मैले भनेको मान्छेउ भने कृपया केही दुरीबाट मात्र हेरीदेउँ । डिट्याचमेन्ट सधै जीवनमा आवश्यक पर्छ । जहिले पनि जोसँग पनि”। सायद उसलाई जे भन्नु थियो त्यो उसले भनिसकेको थियो । 

मसँग उसका लागि त्यती धेरै अपेक्षाहरु थिएनन् । म त एक अपेक्षा बिहिन मान्छे थिएँ । स्कुलमा घरपरिवारबाट पनि मसँग केही अपेक्षा थिएन । म त केवल एक बतास थिएँ । सायद मसँग उड्नको लागि केही अक्षरहरु थिएँ । मैले नलेखेकोमा वा लेखेकोमा परिवारले मसँग न गुनासो गथ्र्यो न खुसी ब्यक्त नै गथ्र्यो । मेरा लागी शब्दको दुनिया आफैले आफैलाई खोज्नको लागि आइपरेको थियो । म लेख्थेँ किनकी म दुखी थिएँ । समाजसँग परिवारसँग मेरा केही गुनासाहरु थिए । सायद ति गुनासाहरुलाई बाहिर निकाल्न मसँग कुनै अर्को माध्यम थिएन ।

उसको आगमनले म खुसी त भएँ तर किनकिन उसको प्रवेशसँगै मैले मेरो अक्षरसँगको सम्बन्धलाई बचाइराख्न सकिन । उ भन्ने गथ्र्यो , “ म तिमीलाई सबैभन्दा सुन्दर तिम्रा लेखाइहरुमा भेट्छु । लेख्ने काम कहिल्यै नछोड्नु ।” तर थाहा छैन किन उ जीवनमा आएसँगै मैले चाहेर पनि लेख्न सकिन । म चाहन्थे अब मैले धुमिलताका होइन केही उज्याला संयोगका कथाहरु लेख्नुपर्छ । तर थाहा छैन किन मैले संयोग र प्रेमका कथाहरु कहिल्यै लेख्न सकिन । 

उ कहिलेकाही भन्ने गथ्र्यो – “म आजकल तिमीसँग भएर पनि नभएझै महसुस गर्छु । मलाई लाग्थ्यो मेरो साथले तिमीमा रहेको लेखाइको कन्फिडेन्स अझ बढ्नेछ । तर किनकिन लेखकसँग नजिकिनु एक र्दुभाग्य रहेछ । यदाकदा मलाई तिमीसँग नजिकिएकोमा पछुतो लाग्छ ।” सायद उसले जे भन्यो त्यो एक पाठकको रुपमा असाद्घै सुन्दर अभिब्यक्ति थियो । तर एक साथिको रुपमा एक कठोर अभिब्यक्ति । किन किन म ति दुबै सम्बन्धहरुलाई गुमाउन चाहदैनथेँ । 

थाहा छैन किन किन तर म उसलाई गुमाउँन पनि चाहँदैनथेँ तर लेख्न नसकेकोमा पनि खुसी थिइन । म जे थिएँ म दुखी भएर पनि लेखाइमा थिएँ । मलाई आफूलाई गुमाउँन लागेकोमा एक खाले अनौठो ग्लानी थियो । तर उ मेरो जीवनमा यसरी आएको थियो जसले मलाई मान्छेको रुपमा एक पूर्णताको अनुभूती दिएको थियो । म त्यो अनुभूतीबाट पर भाग्न पनि चाहँदैनथेँ।

थाहा छैन के भयो एक दिन अचानक घुम्न जान्छु भनेर निस्केको उ पहिलेझै मेरो जीवनमा फेरी फर्केन । थाहा छैन उसले के सोच्यो । सायद उसलाई म भन्दा मेरो लेखाइ प्यारो थियो । उ बिनाका ति कयौ दिनहरु मेरा लागि सजिला थिएनन् । फेरी म अनौठो रित्तताको अनुभूती सहित बाच्न थालेको थिएँ । उ बिनाको अनुभूतीले फेरी म अक्षरसँग नजिकिन पुगेँ । सायद अक्षरसँग नजिकिनु भनेको आफैँििभत्रको अपूर्णतालाई सम्बाोधित गर्नु हो । उसको अनुपस्थितिले फेरी मलाई लेख्ने कर्म सँग नजिक बनायो । 

करिब दुई महिनापछि फेरी उ फर्कयो तर त्यही स्वरुपमा होइन । सायद उ मसँग जानाजान केही दुरी राख्न चाहन्थ्यो । थाहा छैन किन आज जब फेरी उसँग फोनमा बोलेँ मैले आफ्ना आँशुहरुलाई रोक्न सकिन । थाहा छैन उसले के सोच्यो उसले अनायास फोन काट्यो .................................................

मसिना कुरा – भाग १३

बिहान धमिलो छ । आकाशमा तुवालो मस्त छ । सहर कुनै चित्रकारले भर्खरै सुरुगरेको पेन्टिङझै सेतामम्य छ । चराहरु सायद आफ्नै गुडमा कुत्रुक्क भएर बसेका छन् । फूलहरु सेता थितका थोपाहरुले रुझेका छन् । कहिलेकाही चिसो घाँम पानीको असर त तिनिहरुलाई पनि पर्दो । तर कसरी कोही यती शान्त भैदिन सक्छ । मलाई रुख र फूलहरुको शान्तताले असाद्वै लोभ्याउँछ । सायद उनीहरुलाई लाग्छ यहि नै नियती हो । सायद जीउँनुको नियती ।

यो चिसो बिहानीलाई न्याना शब्दहरुले स्वागत गर्नुपर्ने भएको छ । शब्दहरु पनि चिसो भैदिए चिसोमा अझ बढी चिसो थप्नुमात्र हुन्छ । न्यानो उर्जासहीत बिहानीलाई स्वागत गरेकी छु । आज बिहान मात्र “इकागी– द जाप्नीज सेक्रेट टु लङ एन्ड ह्याप्पी लाइफ” पढी भ्याएकी छु । किताबको केही उर्जा ममा पनि थपिदिको छ । जापानीहरुको लामो र स्वस्थ जीवनका केही ट्रिप्प र केही टिप्स लेखकले पुस्तकमा लेखेका छन् । मनले भन्दैछ केही टिप्सहरु म पनि लिनेछु । समग्रमा पुस्तकमा जीवनलाई कसरी अर्थपूर्ण तरिकाले बाच्ने भनेर सिकाएको छ ।

थाहा छैन अर्थपूर्ण बनाउँछु भनेर सोचेर पनि हाम्रो जीवन कसरी अर्थपूर्ण बन्छ । समाजलाई लाग्छ उनीहरुले भनेझै जीउँनु मात्र अर्थपूर्ण जीउँनु हो । समाजको संरचनाभित्र जब तपाई पर्नुहुन्न यस्तो लाग्छ सबैभन्दा लहडे जीवन मै बाँच्दैछु । समाजले लहडे भनेपछि कहिलेकाही लाग्छ आफूले आफैलाई पनि लहडे भनेर सेल्फकेल्म गरिदिउँ । 

मंशिरको महिना छ सामाजीक संञ्जाल कपडा र रंगरोकनले रंगिएको छ । स–साना नानीहरु मेरो लागी जीवन कोही आउँदैनकी अथवा यस्तो आओस् भन्ने प्रकारको पोष्ट गर्दैछन् । कहिलेकाही त्यस्ता पोष्टहरु देख्दा हामी कहाँ छौ भन्ने पनि लाग्छ । आज पनि समाजको लागि बिहे सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हो । छोरीहरुको दिमाग यसरी भरीएको छ कि बिहे भएपछि उनीहरुको जीवन सबैभन्दा सजिलो बन्छ । छोराहरुको लागि कमाउँनुको बिकल्प छैन । कहिलेकाही यो हेर्दा खेरी समाज अहिले पनि त्यही पुरानो हन्टिङ ग्यादरीङको संरचनामा अडिराखेको झै लाग्छ । हामी वैचारीक रुपमा अझ त्यही संरचनामा  छौ झै लाग्छ ।

यीनै संरचनाका मिथहरुमा हामी कति धेरै पिल्सीएका छौ । कतिका लागि त्यो संरचनामा अडिनु असाद्वै सजिलो चिज हो भने कतिका लागि त्यो असाद्वै गह्रौ चिज पनि हो । बिहे बारेको छलफलमा  हामी कहिल्यै अंगाङ्गता भएका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक बारे सोच्दैनौ । कम कमाउँने पुरुष र समाजको मानकमा सुन्दर नठानिने महिला बारे पनि सोच्दैनौ । उनीहरुको लागि बिहे सजिलो चिज होइन । तर समाज भन्दिन्छ बैबाहीक जीवनमा पस्नु जीवनको सबैभन्दा ठूलो उपल्ब्धि हो । मलाई कहिलेकाही लाग्छ मुलधारभित्र रहेको त्यो ठूलो हिस्साले मूलधार बाहिर रहने त्यो सानो हिस्सालाई सधै नगन्य देखाउँनेछ । 

मसिना कुरा– भाग १२

 

अनौठो सपनाहरुले निस्सासिँदै बिउँझीएकी छु । बिहानको तीन बजेको छ । बाहीर निस्पट्ट अध्यारो छ । मानिसझै गाडी, सडक, टोल र बस्तीहरु सब सुनसान छन् । सडक पनि सुनसान भेट्नु नियमको बिपरीत जानुझै हो । सायद यो निस्पट्ट बिहानीलाई साथ दिनु त्यही गर्नु हो । 

यो मौनताबिच आफैँलाई खोज्दैछु । थाहा छैन खोज्दाखोन्दै कहाँ हराउँनेछु वा कहाँ पुग्नेछु । मलाई नदी किनाराझै बन्नु छैन । अशान्त स्थिरताले सधै पोल्छ । छालहरुले बिक्षिप्त भएर पनि किनाराले नयाँपन देख्दैन मलाई किनाराझै बन्नु छैन । तर समयले कहिलेकाही किनारामै छु कि भन्ने पनि बनाउँछ । सायद यी यस्तै भूलभूलैयाबिच नै जीवन चलिरहन्छ । 

चलाउँनको बिकल्पलाई छोड्न नसकिँदो रहेछ । कहिलेकाही स–साना नानीहरु गुमाएका आमाहरुलाई जब देख्छु यस्तो लाग्छ जीवन जे सहेर पनि चलिरहन्छ । यो गतिशिलता हो वा दोहोरीने प्रकृया बुझ्न ग्राहो छ । कहिलेकाही दोहोरीएझै लाग्छ कहिलेकाही बाचेझै । सायद बाचेँझै गरेर कयौ दिन हामी मरेका छौँ ।

जीवनका यीनै बिष्मयहरुलाई साक्षि राखेर कहिलेकाही दौडेझै लाग्छ, कहिलेकाही हिडेझै र कहिलेकाही सुनसान त्यसै बसिरहेझैँ पनि लाग्छ । यी अनुभूतिका तंरगहरु मात्र हुन् । र पनि यी सबै थोक हुन् । यदाकदा लाग्छ यीनै अनुभूतिहरु छन् र त जीवन छ ।

  यीनै अनुभूतीका बिच बिहानीलाई साथ  दिएकी छु । केही समयपछि उज्यालो हुनेछ । मानिसहरु सडकमा निस्कनेछन् । पढ्न निस्कने नानीहरु किताबले गरुङ्गा बनेका झोलाहरु बोकेर स्कmुभित्र छिर्नेछन् । आमाहरुका पुजाकोठाबाट धुपको बास्ना आउँनेछ । भान्छाकोठाहरुबाट चियाका बाँफहरु  निस्कनेछन् । धेरैलाई लाग्नेछ जीवन भनेको यही नै हो । कहिलेकाही आफैलाई सोध्छु – जीवन भनेको यही हो? 

थाहा छैन के हो । कहिलेकाही यी दोहोरीरहने बिम्बझै लाग्ने जीवनका दोहोराइहरुले पनि नलोभ्याउँने कदापी होइन । बिहानको पहिलो मिठो चियाले कहिलेकाही बाचेझै पनि अनुभूत गराउँछ । सायद यीनै स–साना खुसीहरुलाई जीवन मान्दा हुन्छ । फूल फुलेकोमा , चराहरु उडेकोमा र नदीहरु पहिलेझै बगेकोमा खुसी भैदिँदा पनि हुन्छ । मान्छे हो अनेक चिज खोज्दो रहेछ ।

यी खोजीहरुबिच आफैँलाई चियाउँछु र एक निम्सरो मान्छेझै पाउँछु । मलाई आज पनि लाग्छ म किनारा नै हुँ । केन्द्रलाई यी सब सोचिबस्न फूर्सद पनि त छैन । यो सब सोचिबसेकोमा लेखेकोमा बर्षौ पछि आफूले आफैलाई हेर्दा थाहा छैन कस्तो अनुभूती हुनेछ ।

    अनुभूती गर्ने समयमा म हुनेछु वा हुनेछैन । कहिलेकाही जीवनको अप्रत्याशितताको अनुभूती पनि हुन्छ । तर कहिलेकाही आफैँले आफैँलाई जीउँदैछस् भनेर प्रत्याभुतिको लागि पनि केही जम्मा गर्नुपर्ने रहेछ । मलाई लाग्छ मैले अक्षरका हुलहरुलाई जम्मा गर्दैछु । थाहा छैन यसले केही अर्थ राख्छ वा राख्दैन ।.......................................................................................

मसिना कुरा– भाग ११

 

कुकुरहरुको भुकाइसँगै बिउँझिएकी छु । सायद उनीहरु केही भन्दैछन्, के भन्दैछन् म बुझ्न सक्दिन । कहिलेकाही लाग्छ उनीहरु पनि  हामीले झै सोच्दा हुन् । बिग्रीएको प्रकृति, उन्मूक्त बिना लगामका र दायित्व बिहिन मानिसहरु देखेर आजित हुँदा हुन् । हामीहरुलाई गाली गर्दा हुन् । कहिलेकाही लाग्छ हामीले आफ्नो घर भनेर अरु कसैको घरलाई पनि उजाड बनाउँदैछौ ।

  यी यस्तै सोच्दै छु । घडिमा बिहानको पौने पाँच भएको छ । बाहिर झ्यालबाट देखिने दृश्य निष्पट्ठ अध्यारो छ । स्कुल कलेजका लागि हिड्ने केटाकेटीहरु बिउँझि सकेका छैन । यो शान्त बिहानीमा किबोड चलाउँदैछु । आफ्नै अनुभूतीहरुलाई पोख्दैछु । मलाई यसरी किबोड अगाडी नबसेका दिनहरु अत्यासलाग्दा लाग्छन्  । कहिलेकाही लाग्छ म मान्छेहरु भन्दा किबोडसँग धेरै बोल्छु ।

मलाई लेख्ने प्रकृया बोल्नेझै लाग्छ । म भित्रका कयौ आवेगलाई म शब्दले मात्र ब्यक्त गर्न सक्छु । भाषाको यात्रा मलाई सधै सुन्दर लाग्छ । जब त्यो लेख्य स्वरुप आउँछ यस्तो लाग्छ यो कयौ बर्षपछि आफैँलाई फर्केर हेर्ने समययात्रा हो । यसरीनै दिनहरु बित्दैछ । कयौ बिहानीहरु मैले यसरी नै बिताएँ, सायद यसरीनै जीन्दगी सिद्घिनेछ ।

मलाई सुरुवातझै अन्त्य पनि रसिक लाग्छ । कहिलेकाही आफ्नै मृत्युबारे पनि आकलन गरि बस्छु । म मरेको दिन कसले के भन्लान भनेर पनि कल्पना गर्छु । मृत्युबारे सोचेपछि मलाई जीवन साँघुरो लाग्छ । यस्तो लाग्छ बाच्ने दिनहरु साँघुरीदै छन् । गर्ने कामहरुको लर्को लागो छ । तर जीवनले आज म  सिद्घिदैछु भनेर पनि त जाँदैन । सायद कुर्नै अर्को अप्रत्यासित बर्हिगमन झै मृत्युलाई अगाल्न सजिलो छैन ।  

हिजो थालेको पुस्तक भ्याइसकेको छैन । आजकल धेरै पुस्तकहरुलाई छिचोल्न सक्दिन । कमजोर शिल्पले तानिरहन सक्दैन । लेख्नेहरुको सुन्दर शिल्पले सदा तान्छ । बिना शिल्पको शब्द यात्रा चाहेर पनि छिचोल्न ग्राहो छ । सायद सुन्दर लेख्नेहरु लयमा लेख्छन् । सान्द्रा सिस्नेरोज लेखकको रुपमा असाद्घै मनपर्छ । यस्तो लाग्छ राम्रो लेख्नु भनेको उनीलेझै लेख्नु हो । शब्दले भूगोलभन्दा पर यात्रा गर्छन् । ओसन बोङ र सान्द्रा सिस्नेरोज त्यस्तै लाग्छ । कहिलेकाही लाग्छ उनीहरु यतै असनका गल्लिहरु र पाटनका पसलहरुकमा कतै रुमलिँदैछन् । त्यी शब्दका जादुगर हुन् । कम शब्दमा धेरै चिज बोलिदिन्छन् ।

सायद आज पनि हिजोझै यीनै कुरा भन्नु रहेछ । मलाई लेख्दै जाँदा आफ्नै सिमितता र असिपितता दुबैको अनुभूती हुन्छ । हामी नचाहेर पनि दोहोरीरहन्छौ । कहिलेकाही लाग्छ आफ्नै सिमितताले आफैँलाई थिच्दैछ । म चाहेर पनि खुल्ला बन्न सकिरहेको छैन । चाहेर पनि आफ्नो क्षितिजलाई नाध्न सकिरहेको छैन । सायद सबैलाई यस्तै लाग्दो हो । अनुभूतीहरु ँसाझा कुरा हुन् । धर्म लिङ्ग र जातले केही मान्यता राख्दैन । त्यसैले लेखक कलाकारले भूगोललाई नाघ्छन् । बाधिएर पनि उनीहरु बाधिएका हुँदैनन् ।

अहिले लाग्दैछ जे भन्न खोजेथेँ त्यो भनिन आज । सधै सोचेको कुरा भन्न सकिँदैन ।  हुनसक्छ आज त्यस्तै कुनै दिन हो ......................................

मसिना कुरा – भाग १०

 

यो अध्यारो घाम उदाउनुको अघिको बिहानी सायद चित्र र्कोनु अघिको क्यानभाष जस्तै हो । सबैचिज शान्त छ । गाडीहरु सडकमा छैनन् । बिहानी हिड्नेहरु निस्केका छैनन् । एक अनौठो सान्नाटा छ । चाहेर पनि म त्यो यो सान्नाटालाई ब्याख्या गर्न सक्दिन ।

तिहार पछि घर छोडेको एक हप्ता भएको छैन । घर छोडेर आएको हप्ता शहर बिरानो लाग्छ  । घर छोडेका यतिका बर्ष भैसक्दा सबैभन्दा प्यारो घर नै लाग्दो रहेछ । यहाँ बोल्ने र बोलाउँने कम छन् । एकतमासले जीवन बितेझै लाग्छ । काम बिनाको काठमाडौं अरसिक लाग्छ । कहिले रुमलिए पनि यो रुमलिने सहर होइन । 

मलाई सहर कथाहरुको संग्रह झै लाग्छ । यहाँ खोजी बस्ने हो भने हरेकसँग रुवाउँने कथाहरु छन् । तर सहरको रोदनलाई यसको झिलीमिली पनले छोपीदिन्छ । यस्तो लाग्छ निराश हुनु पनि सहरमा रमाउँनु हो । सायद यसको अस्तित्व यसैको चहकमहकमा कतै रुमलिएको छ । 

यो एकतमासको दैनिकीबाट कहिलेकाही केही फरक भैदियोस् भन्ने पनि लाग्दो रहेछ । कहिलेकाही लाग्छ पर दुर आफ्नै सुरमा हिडिदिउँ । आफ्नै प्रतिबिम्बले आफैँलाई छोपेझै लाग्छ । सायद सबैलाई यस्तै लाग्दो हो ।

खुसीझै निराशालाई पनि कहिलेकाही रमाइलो झै ठान्नुपर्ने रहेछ । कहिलेकाही खुसीहरु आएझै लाग्छ फेरी निमेशभरमै सिद्घिएझै लाग्छ । तर पनि यात्राझै नलाग्ने यात्राको कुनै बिकल्प छैन हिड्नु त छँदैछ ।