एक सान्नाटा एक कोलाहाल

 

मनको एक कुनामा सान्नाटा लुकेको छ । अर्को कुनामा कोलाहाल । मानौ ति दुई बिन्दु हुन् जसलाई जोडिनु छैन । वा उनीहरु जोडिन चाहँदैनन् । म बिचमा छु । न एकलाई स्विकार्न सक्छु न अर्कोलाई । मानौ ति मेरा इन्द्रचोकहरु हुन् जहाँ कोलाहल त छ तर कहि कतै सान्नाटा लुकेको छ । म आफूलाई इन्द्रचोक र असनको बिम्बमा मात्र भेट्छु । जीवनमा भेटिने र छुट्नेको लर्कोमा म आफूलाई एक बगरको रुपमा भेट्छु जसले अस्तित्वको लडाइ गर्दैन । जसलाई कहि पुगेको र भेटेकोमा कुनै आसक्ती पनि छैन । हो म त्यहि हो एक बगर । एक कोलाहाल । एक सान्नाटा ।

तर मनको कुरा हो । मन चन्चल छ । कहिलेकाही मेरा पूर्वसर्तहरुलाई म एकाएक तोडिदिन्छु ।  म फकिर  हुन पनि सक्दिन । म पूर्ण आशक्तिमा बाच्न पनि चाहन्छु बाच्न पनि सक्दिन । यो मनको लडाई हो । म आधा आधा बाच्छु । केही फकिर । केही आशक्त । केही बिल्कुल रिसाहा । केही बिल्कुल चन्चल । जस्तोकी  इन्द्रचोक । जस्तोकी असन ।

  म लेख्न पनि चाहन्छु । केही कुरा म नलेख्न पनि चाहन्छु । केही दिन लेख्छु मात्र । केही दिन पढ्छु मात्र । म अक्षरलाई अपनाउँछु पनि, अपनाउँदिन पनि । तर अक्षरको दुनिया मेरो दुनिया हो । सम्भव थियो भने त म सबैस्ाँग चिठिमा कुरा गर्थे । मलाई अक्षरका मानिसहरु आफ्ना मान्छेझै लाग्छ । मेरा लागि कोजिमा, सुम्निमा, स्परेन्जा , बेक सी, सकमबरी सबै आफ्ना हुन् । म आफ्नोझै उनीहरुको अस्तित्वलाई पनि स्विकार्न चाहन्छु । र बग्न चाहन्छु उनीहरुसँगै कतै पर ।

उसले बिदा लियो अर्कोले फेरी कहि कतैबाट हात हल्लायो मलाई लाग्यो म आधा र पूर्ण दुबै थिएँ र छु । कसैले बिदा लिँदैमा एक्लै भैइन्छ भन्ने पनि त रहेनछ । कसैले अस्विकार्दैमा कसैले नि स्विारर्दैन भन्ने पनि रहेनछ । हरेक दिन जाने र फेरी आउँनेको लर्कोमा जसरी इन्द्रचोक मस्त छ । सायद म पनि त्यसरीनै मस्त छु । जानेहरुलाई नजाउ कसरी भन्ने आउँनेहरुलाई नआउँ कसरी भन्ने । सायद संसार यही हो एक इन्द्रचोक । एक असन ।

मनको सान्नाटालाई म मनको कोलाहलसँग जोड्न सक्दिन । जानेहरुको सान्नाटामा म रमाउँन सक्दिन । आउँनेहरुको कोलाहललाई म रोक्न सक्दिन । हिजो नै कोही गयो आज नै कोही फेरी आयो । केही अमूर्तता केही मूर्तता । म भित्रको कोलाहललाई म चित्रमा भनुँला । वा अक्षरहले कविताझै केही कोरौला । त बर्षौ देखी मसँग रहेको सान्नाटा मसँगै रहनेछ । म सान्नाटाको केही अंश हुँ जो भिडलाई सधैँ कोलाहल ठान्छ । कहिलेकाही लाग्छ म क्यानभाषमा बिनामतलब कोरीएको चित्र हुँ । जसलाई अर्थ खोज्नु पनि छैन कसैलाई बुझाउँनु पनि छैन । 

एक अमूर्त चित्रझै आफ्नै कोलाहललाई आफ्नै शब्दहरुले पुर्छु । मानौ म एक बिन्दु हुँ जसले जे आकार पनि लिन सक्छ । तर म आफैँभित्रको असिमिततालाई स्विकार गर्दिन । र सिमिततालाई स्विकारर्छु ।  हो ..... म भित्रको कोलाहलले म भित्रको सान्नाटालाई सधैँ यसै भन्छ ।

आकाश माथिको आकाश

 

घाम लागेको छ । आकाश खुल्ला छ । निलो आकाश नदेखेको धेरै भएको थियो । झ्यालबाट आकाश प्रष्ट देखिएको छ । सानोमा लाग्ने गथ्यो हाम्ले देख्ने आकाश माथि पनि अर्को आकाश छ । जहाँ जुन, तारा र भगवानहरु बस्छन् । हामी पनि त्यही आकाशबाट धरतीमा झरेका हौँ । अब त्यो त लाग्दैन र पनि आकाश माथिको आकाशमा कहि कतै बिश्वास लाग्छ ।

सायद बिश्वास यस्तै यस्तै कुरामा अडिएको हुन्छ । आज पनि संसारमा रहेका केही अद्भूत चिजहरु यस्तै पो हुन् कि भन्ने लाग्छ । सायद आकाश माथिको आकाश त्यो बिम्ब हो जसमा आज पनि म केही थान सपनाहरु सजाएर राख्छु । कहिलेकाही लाग्छ कल्पना नै नगरेका चिजहरु हुनु आकाश माथिको आकाश जस्तै हो । जो होइन वा छैन भन्ने पनि थाहा छ तर यदाकदा लाग्छ कतै छ कि ?

यो घमाइलो दिनमा बिश्वासको कुरा गर्दै छु । मन चंगा छ । पढ्ने लेख्ने जागर पनि छ । खुल्ला आकाश र फूलेका फूलहरुले अझ जीवनमा बहार थपेका छन् । आफैँ सँग खुसी छु । यस्तो अनुभूती सधै रहदैन दशकौमा एकपटका हुनेगर्छ । थाहा छ यो क्षणिक हो । तथापी यही क्षणिकतामा रमाउँदैछु ।  कहिलेकाही लाग्छ जीवन भनेको एक खाले यूफोरीया मात्र हो । संसारमा खुसीहरु छोटा हुन्छन् । यही छोटोपनलाई लामो र दिर्घकालिन सम्झेर हिड्र्नु राम्रो हो । 

यो बसन्तको मौसम हो । बसन्तले दिएको खुसी गृष्मले दिन सक्दैन । त्यसैले रमाउँन खोज्दैछु । वा रमाएको पनि छु । जे भन्दा पनि हुन्छ । खुसीहरुलाई समातेर राख्न सकिँदैन यी त बाफ झै हल्का हुन्छन् एकैछिनमा बिलाउँछन् । छोप्न चाहेको पनि होइन । तर यदाकदा लाग्छ यसलाई समातेर बसुँ । जान नदिउँ । तर पनि दुखको स्वागत नगरी बस्न सकिँदैन । जीवनमा जे पाइन्छ वा सिकिन्छ त्यो दुखले सिकाउँछ । दुखले सघर्ष सिकाउँछ । बाच्न सिकाउँछ । लड्न सिकाउँछ । आफ्नो बाटोमा हिड्न सिकाउँछ । सायद दुख बढी र कम सुखको संयोग हो जीवन । दुख ले जे दिन्छ त्यो सुखले कहिल्यै दिन सक्दैन ।

लेख्न पनि म प्राय दुखी भएकै बेला लेख्ने गर्छु । यदाकदाका अपवाद बाहेक । तर पनि खुसीको खोजी सधैँ रहन्छ । त्यसैले लेख्छु । त्यसैले पढ्छु । त्यसैले बिनामतलब बरालिन्छु । 

आज लेख्न चाहेको यो कुरा होइन । तर लेखेँ त्यसमा कुनै गुनासो पनि छैन । आज आकाश बारे कुरा गर्न चाहन्थेँ । सायद आकाश खुल्लापनको बिम्ब हो जसले हामीलाई संसारको बृहत्तता बारे बोल्छ । हाम्रा सपनाहरुका,े हाम्रा यात्राहरुको असिमितता बारे बोलिन्छ । त्यसैले हामी सजिलै भनिदिन्छौ आकाशको कुनै सिमाना हुँदैन । यो कसैको पनि होइन र सबैको पनि हो । यसले जीवनका पावन्धिहरुलाई तोडिन्छ । के हो, के होइनको परिभाषालाई पूर्नब्याख्या गरिदिन्छ । हुन त मैले चाहेको जीवन र आकाशको परिभाषा यहि हो । जहाँ बाधिएको महसुस नहोस् । तर त्यो मैले कल्पना गरको स्वस्न संसार हो । जुन जीवनको यर्थाथलाई नियाल्दा असम्भव छ ।

यो खुल्ला आकाशलाई साक्षि राखेर गरिएको जीवनबारेको उन्मूक्त ब्याख्या हो । यस समय मेरा औलाहरु कुनै सिमानाभित्र अटाएका छैनन् । यो एक अर्थमा आकाशमय लेखाइ हो । यसमा मैले कुनै संरचनात्मक विचारका पावन्धिहरु राखेकी छैनन् । लेखिकाले जे सोचि त्यही लेखी ..............................

जो थिएन पनि जो थियो पनि

यो बिहानीको कथा हो । कथालाई कथा मात्र मान्दा हुन्छ । वा यो कथा भन्दा पर केही हो मलाई थाहा छैन । बिहानै उज्यालो छ । नानीहरु झोलाहरु बोकेर सडकमा निस्किसकेका छन् । एक दर्जन पदचापहरु सडकको यात्रामा छन् । सायद हिड्रदैछन् वा हिडेझै गर्दैछन् । म झ्रयालबाट उनीहरुलाई हेर्दैछु । फूलहरु फूलीसकेका छन् । घाम उदाइसकेको छ । हातमा चियाको कप छ । टेबलमा इस्परेन्जा बसेकी छ । म उसँग वार्तालापमा छु ।

मनु मन्जिलको कविता “यो सहर कसको हो” पढिरहेको छु । सहरबारे म त्यती सोच्दिन यो कसको हो मलाई थाहा थिएन । हुन त गाउँ पनि मेरो थिएन म कहिको पनि थिइन । गाउँबारे मैले भन्ने, मेरा जस्ता लाग्ने दुई चिज मात्र छन् । ति हुन् नदी र हिमाल । त्यो बाहेक गाउँ मेरो थिएन । मस्र्याङ्दी किनारामा मेरा पदचाप पनि थिए तर केही समयमै मेटिए । त्यो मेरो माटो हो भनेर म दावी गर्न सक्दिन । न मेरा पूर्खाले मेरो नाम लिनेछन् न त्यो माटो मेरो हुनेछ । त्यो त मेरो आमाको पनि थिएन । त्यो त मेरो हजुरआमाको पनि थिएन । थियो त अरु कसैको थियो । आफ्नो नबनेको त्यो माटोमा म किन दावी गरुँ । त्यसैले यदाकदा भन्ने गर्छुृ म कहिको पनि थिइन र होइन ।

मसँग दावी नै गर्न मिल्ने केही छैन । स्परेन्जाले भनेझै घरको कल्पना म पनि गर्छु जुन कविता अघिको कागजझै शान्त हुनेछ । तर त्यो कल्पना मात्र हो । त्यो मेरो घर कल्पनाको घर हो । जो कुनैदिन मसँग हुनेछ वा हुनेछैन थाहा छैन । तर यो निराशाको कथा होइन । केही नहुनु सबैचिज हुनु पनि हो । कहिलेकाही लाग्छ मसँग नभएर नै पनि सबैचिज छ । खुल्ला आकास छ । म आकासको हु । मेरो लागि यो आकाश नै घर हो ।

आज के थियो मसँग र के थिएन मसँग भन्नेबारे बुझ्रदैछु । तर सबैचिज नभएर पनि धेरै चिज थियो । जब कोहीसँग अटाउँनको लागि बा भनौ आफ्नो हो भन्नको संरचनात्मक कुनै बक्स रहदैन तब उड्नको लागि खुल्ला मैदान रहन्छ । म कहिको थिइन भन्दाभन्दै पनि कहिलेकाही लाग्छ म जताततैको थिएँ । छोरी मान्छे हुनुका कतिपय यर्थाथहरु विश्वब्यापि हुन्छन् । हामीसँग पूर्खाले दिने बिरासत कहिल्यै रहँदैन । हामीले गरेको यात्रा हाम्रो मात्र हो । हाम्रो यात्रा पूर्खाको कुलिन इतिहासमा अटाउँनेछौ । हाम्रो यात्रा एक मजदुर यात्रा हो । ज्यालादारी पछि त्यो पदचाप कसको थियो कसैले सम्झनेछैन । 

कहिलेकाही लाग्छ सिकागोबाट स्परेन्जाले जे भन्छे त्यो मेरो पनि हो । मैले लेख्ने कथाहरु मेरा मात्र हुन् । मेरो इतिहास मेरो मात्र हो । छोरीमान्छे हुनु भनेको मजदुरी गर्नु हो । तपाईका पाखुराहरु चलुन्जेल त्यो तपाईको हो । त्यसपछि तपाइ एक बिर्सिएको कथानक हो । वा भनौ सम्झन अलाएक कथानक । 

बिना संरचनाका कथाहरु बोकेर म हरेक दिन किबोडमा आफ्ना औलाहरु दौडाउँछु । म मनमनै भन्छु यी औलाहरु र यी अक्षरहरु मेरा हुन् । यो मेरो इतिहासलाई मैले आफैँले गरेको अर्काइभ हो । म चाहन्छु यसमाथि मेरो पूर्णअधिकार रहोस् । अक्षरको इतिहासलाई मेट्न गाह्रो । यो एक मजदुरको दावी गर्न मिल्ने डायरी हो ।

फूटनोट

दिनभर बादल लाग्यो । मैले आफ्नो ओछ्यानलाई छोड्न सकिन । म चाहन्थे बादलझै म पनि बताससँगै बहकिउँ र रमाउँ । तर त्यस्तो भएन म रमाउँन सकिन । मलाई बादल मननपर्ने पनि होइन । बादलले कोर्ने चित्रहरु कहिलेकाही मलाई जीवनका चित्रहरुझै नलागेका पनि होइनन् । तर बादल लागेको दिन मलाई मन पर्दैन ।

यो फूटनोट हो यसलाई महत्वपूर्ण ठान्दा पनि हुन्छ नठान्दा पनि हुन्छ । कहिलेकाही लाग्छ जीवन एक फूटनोट हो । कसैलाई लाग्न सक्छ उसको जीवन महत्वपूर्ण छ कतिलाई नलाग्न सक्छ । 

कहिलेकाही फूटनोट सहितका पानाहरु पल्टाउँछु । लाग्छ यीनीहरुको उपस्थिति किन महत्वपूर्ण भएर पनि अमहत्वपूर्ण झै छ । लाग्छ जीवनका अधिकांश कुराहरु फूटनोट झै हुन् । चाहेर नचाहेर हामी अरु कसैको जीवनमा फूटनोट झै उपस्थित छौ र आफ्नो जीवनमा सिँगो टेक्स्ट झै  ।

यो फूटनोट झै लाग्ने दिनको ब्याख्या मात्र हो । ब्याख्या गर्नको लागि गरिएको ब्याख्या मात्र । यसलाई ब्याख्या नगर्दा पनि हुन्थ्यो । यसको उपस्थितिले केही अर्थ राख्दैन । जसरी हाम्रो मृत्यु र जन्मले राख्दैन । मलाई सधै बिना मतलब जन्मोत्सव मनाएको देख्दा अचम्म लाग्छ । फूटनोट झै लाग्ने जीवनलाई मानिस किन सिँगो टेक्स्ट सोच्छ ।

किनकिन लाग्छ आफ्नै जीवनको पनि फूटनोट बनिदिउँ । बिनाअर्थ बाचिँदिउ । के फूलले उसको जीवनको अर्थ खोजको छ ? के घामले खोजको छ ? के उनीहरु झै हामी पनि जीउँदा हुँदँैन ? कहिलेकाही लाग्छ उनीहरु झै बाचिदउँ । र उनीहरु झै बिदा भैदिउँ । किन अर्थ खोजूँ । अर्थ खोजेर के नै हुने बाला छ र ? के बाचेको नाउँमा बाँचिदिँदा हुँदैन र ? यस्तै सोचिरहेछु फूटनोट, बादल जीवन ।

साचैँ भन्दा यस्तै यस्तै सोच्नु म हुनु हो । सायद यस्तै यस्तै लेख्नु नै बाच्नु हो । किन लेखेको पनि थाहा छैन । किन बाचेको पनि थाहा छैन । तर सोचिबस्छु । र जे सोच्छु त्यही लेखिदिन्छु । लेख्न मनपर्छ त्यसैले लेख्छु । लेखिबस्ने कारण साच्दिन । सोचिबस्ने पनि कारण साच्दिन ।

सायद यसै यसै जीवन सक्किनेछ । कुनै दिन कथा झै अथवा कथा नभैकन संसारबाट बिदा लिने छु । बिनाअर्थ बिदा लिने यो संसारबाट किन अर्थ खाजिराख्नु । म फूटनोट हो र हुन पनि चाहन्छुु । किनारामै बस्न चाहन्छु । मलाई केन्द्रले पोल्छ । मलाई केन्द्रको मानिस हुनु पनि छैन । मेरा सपनाहरु बेअर्थका छन् । म बेअर्थमै अर्थ खोज्न चाहन्छु.........................................................................................

बिहानी नहुँदै

 

बिहान भैसकेको पनि हो । बिहानी नआइसकेको पनि हो । बाहिर अध्यारै छ । सडकमा केही जोर पैतलाहरु भित्रिएका छैनन् । नानीहरु रोएको आवाज सुनिएको छैन । फूलहरु फूलिसकेका छैनन् । घाम उदाइसकेको छैन । बिहानी भित्रिसकेको छैन तर बिहानी भैसकेको छ । 

सायद मेरो बिहानी हो । यसले मलाई आफू बन्ने स्वतन्त्रता दिन्छ । कहिलेकाही लाग्छ मैले यो समयको प्रहरलाई दावी गर्न सक्छु । बिहानै किबोडमा हातहरु सलबलाएका छन् । केही नभएको अवस्थामा पनि केही भएको छ भनेर म दावी गर्न चाहन्छु । सायद म दुनीयालाई भन्न चाहन्छु म बाच्दैछु ।

यसरी बाचेको झै गरेर मैले धेरै दिन बिताएको छु । म चाहन्छु म बाचुँ । तर सधैँझै म बाचेकोझै देखाउँन चाहने रहेछु । अब केही बेरमा मानिसहरु दौड सुरुहुनेछ । को सानो को ठूलो । को राम्रो को नराम्रो । को धनि को गरिव । दौड यस्तै नै हो । दौडेर मानिसहरु कहि पुग्दैनन् तर सबैलाई दौडनु छ अनि कहि पुग्नु छ ।

म पनि त्यहि दौडमा । मलाई थाहा छ म कहि पुग्दिन तर मलाई पनि कहि पुगेकोझै देखाउँनु छ । आफ्नै पाइलाहरु गन्नु छ र आफैलाई बिजेता घोषणा गर्नु छ । हिडिसकेका पाइलालाई जीवनका ठूला प्रहावहरु ठान्नु छ । कस्तो अनौठो भाष्य । कस्तो अनौठो प्रबृति । तर धेरैलाई यो नै जीउँनु हो ।

केही दिन अघि एक मित्रले आफ्नो जीवनको लक्ष्य २७ करोडको कमाउँन हो भनेर बताए । मैले आफूलाई फकिरको संज्ञा दिए त्यस्ता सपना नभएको बताएँ । कसरी सपनालाई पुजिँसँग मात्र कसरी तुलता गर्न सक्छौ । त्यसो भए आफ्नै घर र बैभव छोडेर यात्रामा निस्कने बुद्घ को थिएँ ? कबिर को थिएँ ? कसरी बैभव सपना बन्न सक्छ । कसरी कसैले मेरो यती करोडको सपना छ । तेरो छेन तँ सपना बिहिन झिनो मानिस हो भन्न सक्छ । आज म बिहानी भैनसकेको बिहानीमा त्यही सोचिरहेछु । मात्र त्यही सोचिरहेछु ।

नेपथ्य

यो नेपथ्यको आवाज हो । जसलाई यो मेरो आवाज हो भनेर भन्नु छैन । अथवा भनेर पनि नभनेझै गर्नुछ । अथवा दावी गर्नु छैन । बाचेर पनि नबाचेझै गर्नु छ जसरी खाली पानाहरु गरीदिन्छन् । जसरी उडीरहेका पन्छिहरु गरिदिन्छन् । जसरी फूलीरहेका फूलहरु गरीदिन्छन् ।

किन मानिस मात्र आफ्नो अस्त्विलाई दावी गर्छ । कहिलेकाही पूर्नदावी पनि गरिदिन्छन् । तर प्रकृतिले त गर्दैन । के मानिस प्रकृतिको अंश होइन ? अथवा मानिससँग अरु केही छ जसले उसलाई मानिसझै बनाएको छ । .........

सोचिबस्नु बाहेक मसँग अरु केही छैन । म बाचेको झै गर्न सोचिबस्छु । समय छ त्यसैले सोच्छु । अथवा नभएको भए पनि सोच्ने गर्थे । तर म सोच्न चाहन्न । बाच्न चाहन्छु । आज पनि म बाच्न चाहन्थे तर सोचिरहेछु ।

शनिबारको बिहानीलाई मैले सदाझै स्वागत गरेँ । आज बिहानीलाई मैले होइन बिहानीले मलाई स्वागत गर्यो । शनिवार भएकाले नानीहरु बिहानै किताबकापी बोकेर बाहिर निस्केनन् जसरी म निस्कन्थे । एकलाशको बिहानीसँग चियाका चुस्की थिएँ । उनीहरुलाई मैले रित्ताए । उनीहरु रित्तिए । किताबहरु मेरा साथी हुन् सधैका साथी । आदि पढिसकेको पुस्तक निकालेँ तर पढिन । मोबाइ हेरेँ । बिहानै बिहानै मानिसहरु चर्का बहसमा थिए । आज नारी दिवस – आक्रोश र शुभकामनाका कयौ शब्दहरु । केही गाली, केही उत्साह केही दुखेसा । सायद संसार यसरी नै चल्छ । केही भन्नु थिएन । सायद कसैले भनिसकेको कुरा फेरी दोहोर्याउनु आवस्यक पनि थिएन ।

मैले शुभकामनाका शब्दहरु लेखिन । म समानता चाहन्छु । म नारीवादी पनि हुँ तर कस्तो नारीवादी थाहा छैन । महिला नै भएपनि म सँगैका छोरीमान्छेको जस्तो मेरो जिन्दगी रहेन । त्यसमा केही गुनासो पनि छैन । कट्टर नारीवाद नपढेको पनि होइन । तर मानिसझै बन्न नदिने कट्टरतामा म अब अडिरहन सक्दिन । अगाडी बढ्नु पनि छ इतिहासप्रति केही गुनासाहरु पनि छन् । इतिहासलाई दोहोर्याउनु पनि छैन ।

म दोधारमा छु समयसँगै म अल्लि बढी सहनशील भएकी पनि हुनसक्छु । तर मेरो ब्यक्तिगत नारीवादको अबधारणालाई सर्वमान्य बनाउँन म सक्दिन । मैले देखेको इतिहास एक पहाडी सामान्य लेखपढ गर्न सक्ने पढ्र्नुपर्छ भने पनि आफ्नै खाले सामाजिक परिबन्धलाई बोकेको इतिहास हो । मसँग जातले, संरचनाले, पारीवारीक बिरासतले दिएका केही अवसरहरु थिए । जो अरुसँग नहुन सक्छन् । अथवा मैले पाएको शिक्षाको कारण मस्ाँग अरु महिलाभन्दा केही दब्भ र आट पनि हुनसक्छ । अथवा मलाई अरु कम आटिला पनि लाग्न सक्छ । तथापी यो बिचारको लडाइ हो । समान कामको लागि समान ज्यालाको लडाइ हो । राजनैतिक अवसरका लागि बोलीने पृष्ठभूमी हो जसलाई नकार्न सक्दिन । नारीवाद कुनै बिशेष बाद होइन एक राजनैतिक बिचारधारा हो जसले समानता चाहन्छ । समानता सापेक्ष शब्द हो । यसका आफ्नै लुपहोलहरु हुनसक्छन् । 

अब लँैगिकता एक तरल अबधारणा हो । यो स्त्री पुरुषको कुरा मात्र होइन लँैगिक तथा यौनिक अल्पसंख्यकको कुरा पनि हो । नारीवादले पृत्तिसत्ताको बिरुद्घ बोले पनि, यसबाट पीडित महिलाहरु मात्र र यसका पिडक पुरुष मात्र होइनन् । यो तँ ठूलो कि म ठूलो भन्ने इगोको लडाइ होइन । यो त समानताको लडाइ हो । यो त खराब अबधारण बिरुद्घको एक साझा मोर्चा मात्र हो ।

  समाज कहिल्यै सपाट थिएन । शक्ति र सत्ताको यो हजारौ बर्षको इतिहासले हामीलाई सबैभन्दा बढी केही दिएको छ भने त्यो असमानता दिएको छ । यस बिरुद्घ कसरी लड्ने यसलाई कसरी लिने यो समाज र ब्यक्ति सापेक्ष कुरा हो । लडाइ र असमक्षदारीका तहहरु ब्यक्ति र समाज पिक्षे फरक हुनसक्छ ।

एक मानिस एक कथा

“यो अंकको कथा होइन । तर मानिस पनि त अंक नै हो । के मानिसलाई अंक मान्दिँदा हुन्छ ? वा भनिदँदा हुन्छ तिमी अंक होइनौ अरु केही हौ ।” उ भन्छ– “मानिस कथा हो । मात्र कथा । एक मानिस एक कथा” 

उ सपनामा यस्तै यस्तै भन्छ । म सपनाबाट बिउँझन्छु । सोच्छु मानिस कथा हो वा अंक हो । वा केही होइन । उसले दिएका मानिस र जीवनका प्रतिकहरु बारे म किन सोचौ । तर उ सपनामा आइरहन्छ र यस्तै कुरा गर्छ । उ सपनामा किन आउँछ र किन यस्ता कुरा गर्छ । कयौ पटक सपनामै उसले मलाई तर्साएको पनि छ । म उ देखी डराएकी पनि छु । उ सपनाको मानिस हो । म यस्ता कुरा गने मानिस बिपनामा भेट्दिन । बिपनामा भेटौ भेटौ भन्ने नलागेको पनि होइन । तर भेट्दिन । दुखी छु उ सपनामा मात्र आउँछ ।

आज दिनभर घाम लागेन । कामबाट फर्के । लाग्यो बिना घामको दिनलाई साथ दिनु भन्दा बिना सिमानाको सपनालाई साथ दिउँ । आज दिउसै सपनामा उ आयो र यस्तै यस्तो कुरा गर्यो । किन किन आज मलाई सपनामानै लाग्यो किन तिमी बिपनामा आउँदैनौ । मैले उसलाई बिपनामा आउँन आग्रह गरेँ । उसले मेरो आग्रहलाई नकार्यो र भन्यो “एक सपना एक मानिस, म सपनाको मानिस हुँ “ । यति भनिसकेपछि म बिउँझे तर उ मसँग थिएन । उ त सपनाको मानिस थियो । उ सपनाबाटै बिदा भयो ।

फेरी सोचे किन उ सपनामा मात्र आउँछ र यस्तै यस्तै कुरा गर्छ । किन म बिपनामा उ झै अरु भेट्दिन । तर सोचिबस्छु किन उ सपनामा आउँछ भनि । सायद उसले भनेको ठिकै हो । उ कथा हो । उ कथाकै स्वरुपमा आउँछ र कथाकै स्वरुपमा बिदा हुन्छ । तर बिपना किन सपना झै हुँदैन । म  उसलाई बिपनामा नभेटेको मा दुखी छु । दुखी भन्दा बढी बेखुस छु । 

प्रिय सपनाको मानिस, 

सपनामा मात्र होइन बिपनामा पनि तिम्रो पर्खाइमा छु । सायद पर्खनु मेरो नियती हो । सायद पर्खाउँनु तिम्रो नियती हो । हुनसक्छ पर्खाउँनु पर्खिनु हामी दुबैको नियती हो । तिमीझै अरु कोही बिपनामा नभेटेकोमा दुखी छु । तिमीलाई सपनामा भेटेकोमा खुसी छु । म जीवनलाई अंक मान्छु । तिमी जीवनलाई कथा मान्छौ । थाहा छैन कुनै दिन मेरो अंक र तिम्रो कथा जोडिनेछ र हामी एक कथा बन्नेछौ  कि छैनौँ । म अंकको पर्खाइमा छु । हुनसक्छ तिमी कथाको पर्खाइमा छौ । तर म तिम्रो जीवनको कथा बन्न चाहन्न । म त अंक बनेर जोडिन चाहन्छु ।

 नोट टु बि नोटेड्– यो कथा पनि होइन । उ सपनामा आएको पनि होइन । तर लेखिका चाहन्छीन उ सपनामा आओस् । लेखिका त उ  बिपनामा आएको पनि देख्न चाहन्छीन् । यो लेखिकाको आफैँभित्रको मनोभाव मात्र हो । न जीवन अंक हो । न जीवन कथा हो ..............